Kozmik Işınlar, Ağaç Halkaları ve Kudüs’ün İnşasının Gerçek Hikayesi
Antik Kudüs’le ilgili yeni bir arkeolojik çalışma, uzmanları bu kutsal şehrin tarihiyle ilgili geçmişteki bazı varsayımlarını yeniden değerlendirmeye zorluyor. Yeni araştırma, İncil’de bu tarihle ilgili anlatılanların daha önce inanılandan daha doğru olduğuna ve Kudüs’ün MÖ 10. yüzyılın başlarında Birleşik İsrail Krallığı’nı yöneten efsanevi Kral Davut’un hükümdarlığından önce bile büyüyen bir şehir olduğuna dair kanıtlar sundu.
PNAS dergisinde yeni yayınlanan bir raporda, Tel Aviv Üniversitesi, İsrail Eski Eserler Kurumu ve Weizmann Bilim Enstitüsü’nden arkeolog ve araştırmacılardan oluşan bir ekip, yeni rafine radyokarbon tarihleme teknolojisinin uygulanmasıyla ortaya çıkan ayrıntılı çalışmalarının heyecan verici ve devrim niteliğindeki sonuçlarını açıklıyor. Arkeologlar, Kudüs’ün eski kentinden şimdiye kadar elde edilen en doğru tarihleme sonuçlarıyla, buradaki altyapı projelerinin diğer araştırmaların önerdiğinden yüzyıllar önce başlatıldığını gösterdiklerini iddia ediyorlar.
“Bugüne kadarki geleneksel varsayım, Asur sürgününün ardından kuzeydeki İsrail Krallığı’ndan gelen mülteciler nedeniyle şehrin genişlediği yönündeydi. Ancak yeni bulgular, Kudüs’ün daha M.Ö. dokuzuncu yüzyılda büyüdüğü ve Siyon Dağı’na doğru yayıldığı görüşünü güçlendirmektedir. Bu, Asur sürgününden yüz yıl önce, Kral Yehoaş döneminde gerçekleşmiştir.”
Daha da önemlisi, radyokarbon sonuçları Kudüs’ün aslında dokuzuncu yüzyıldaki daha iddialı genişlemesinden önce bir büyüme atağı geçirdiğini ortaya koymuştur. Bu, efsanevi Kral Davut’un 10. yüzyılın şafağında Birleşik İsrail Krallığı tahtına çıkmasından önce bile gerçekleşmiştir.
Bu birleşik krallık M.Ö. 931’de ayrı krallıklara bölünmüş, daha az genişlemiş olan İsrail Krallığı kuzeyde egemen olurken, Yehuda Krallığı (başkenti Kudüs olan) güneyde egemenliğini sürdürmüştür. Her zaman Kudüs’ün genişlemesinin Yahuda’nın başkenti olmasıyla bağlantılı olduğu düşünülmüştür, ancak şimdi durumun böyle olmadığı anlaşılmaktadır.
İsrail Eski Eserler Kurumu’ndan çalışmanın eş yazarı Joe Uziel, “MÖ 10. yüzyılda, Davut ve Süleyman dönemlerinde, bu araştırma kentin farklı alanlarda işgal edildiğini ve daha önce düşündüğümüzden daha büyük olduğunu gösterdi” dedi. Belirli binaları saptayabilir ve bunları İncil metninde adı geçen belirli krallarla ilişkilendirebiliriz.”
Eğer Kudüs’ün gelişen bir nüfus merkezi olma durumu M.Ö. ikinci binyılın sonlarına kadar uzanıyorsa, bu durum en başta neden Yahuda’nın başkenti olarak seçildiğini açıklayabilir.
İsrail Eski Eserler Kurumu’ndan Dr. Joe Uziel (solda) ve Tel Aviv Üniversitesi’nden Profesör Yuval Gadot, Davut Şehri’ndeki duvarda bir yarasa kafatasıyla birlikte. (IAA)
Kudüs’ün İnşasının Gerçek Hikayesini Bulmak
Bu yeni ve heyecan verici keşiflere yol açan radyokarbon tarihleme testleri, Kudüs’ün inşa ve genişlemesinin farklı dönemleriyle ilişkili eski tortu katmanlarının arkeolojik kazıları sırasında elde edilen organik örnekler üzerinde gerçekleştirildi. Araştırmacılar, Kudüs’ün geçmişine ait arkeolojik kalıntılar ve eserlerle birlikte bulunan üzüm çekirdekleri, hurma çukurları ve yarasa iskeletlerinin iyi korunmuş kalıntılarını, belirli inşaat projelerinin tam olarak ne zaman başlatıldığını ve tamamlandığını hesaplamak için kullandılar.
Bu yarasa kafatası gibi duvarda kalan kalıntılar, tarihlendirme sağlamak için radyokarbonla tarihlendirildi. (IAA)
Bu analizin sonuçları, Kudüs’ün yaklaşık 2.900 yıl önce önemli bir kentsel genişleme dönemi yaşadığını ve şu anda kabul edilen tahminlerle kesin bir şekilde çeliştiğini göstermektedir. Bulgular aynı zamanda kent tarihinin daha erken dönemlerindeki inşaat faaliyetlerini de aydınlatarak Kudüs’ün kentleşme modellerine dair bugüne kadar üretilmiş en detaylı ve doğru zaman çizelgesini oluşturdu.
Kudüs’te daha önce yapılan radyokarbon tarihleme çalışmaları bu kadar faydalı sonuçlar vermemişti. Bunun nedeni, MÖ sekizinci yüzyıldan beşinci yüzyıla kadar dünyanın üst atmosferini yüksek miktarlarda bombalayan kozmik ışınların neden olduğu MÖ birinci binyıldaki karbon izotop seviyelerindeki eski dalgalanmalardır. Bu olgu, o zaman diliminde ve sonraki yüzyıllarda karbon-14 tarihleme sonuçlarını bozarak normalde olduğundan çok daha az kesin ve doğru hale getirmiştir.
Neyse ki, İsrail’deki Weizmann Bilim Enstitüsü’ne bağlı araştırmacılar sonunda MÖ birinci binyıl organik örneklerinden elde edilen karbon tarihleme sonuçlarını düzeltmek için bir yöntem keşfettiler. Bu yöntem, kozmik ışınlardan etkilenmeyen ve bu nedenle güvenilir sonuçlar veren antik ağaç halkalarının ölçümünden elde edilen tarihlerle karşılaştırmalar yapmayı ve çarpıklıkları ortadan kaldırmak için radyokarbon tarihleme verilerini buna göre ayarlamayı içeriyordu.
Weizmann Enstitüsü’nden bilim insanı (ve çalışmanın ortak yazarı) Elizabetta Boaretto, “c-14 [radyokarbon tarihleme] çözünürlüğü çok kötüydü – 200-300 yıl; başka bir şeyi ayırt etmek imkansızdı” diyerek geçmişteki durumu yorumladı. “Davut Şehri’nde yaptığımız çalışmayla 10 yıldan daha az bir çözünürlüğe ulaşmayı başardık ki bu gerçekten çok çok yeni ve dramatik bir şey.”
Davut Şehri’nin doğu yamaçlarındaki duvar uzantısı. (IAA)
Bilim, İncil’in Bir Tarih Kitabı Olduğunu Söylüyor
Yeni araştırmanın odak noktalarından biri, Kudüs’ün orijinal merkezinde bulunan ve uzun zamandır Hizkiya tarafından MÖ 700 yıllarında inşa edildiğine inanılan antik bir taş duvardı. Ancak radyokarbon tarihleme sonuçları, duvarın gerçekten de Hizkiya’nın büyük büyükbabası Uzziya’nın Yahuda kralı olduğu dönemde inşa edildiğini gösteriyor.
İsrail Eski Eserler Kurumu’ndan arkeolog Joe Uziel, “Şimdiye kadar pek çok araştırmacı duvarın Hizkiya tarafından Asur Kralı Sanherib’e karşı isyanı sırasında, Asur kuşatması sırasında Kudüs’ü savunmak amacıyla inşa edildiğini varsayıyordu” dedi. “Duvarın doğu kısmında, Davut Şehri bölgesinde, daha önce, Kudüs’teki büyük depremden kısa bir süre sonra ve şehrin [yeniden] inşasının bir parçası olarak inşa edildiği artık açıktır.”
Eski Ahit’te, Tarihler’in İkinci Kitabı’nda da bu şekilde anlatılması dikkat çekicidir.
İlgili pasajda “Uzziya Yeruşalim’de Köşe Kapısı’nda, Vadi Kapısı’nda ve duvarın köşesinde kuleler yaptırdı ve onları güçlendirdi” denilerek duvar inşaatı projesi daha geniş bir bağlama oturtulmaktadır. Bu olaylarla ilgili bir başka referans da Eski Ahit’in Amos Kitabı’nda bulunabilir; bu kitap da kendi yazılış tarihini “Uzziya’nın Yahuda kralı olduğu depremden iki yıl öncesine” dayandırır.
Arkeolojik ve tarihi çalışmalara uygulanan bilimsel tekniklerdeki gelişmelerin, Kutsal Kitap’ta bulunan raporlarla bu kadar düzgün bir şekilde örtüşen sonuçlar üretmesi büyüleyici. Bu da Kutsal Kitap’ın, en azından antik Kudüs’ün kültürel, siyasi ve ekonomik gelişimiyle ilgili hikayeleri açısından, tarihsel bir metin olarak kullanışlılığını ve uygunluğunu doğruluyor gibi görünmektedir.
Kaynak: https://www.ancient-origins.net
Derleyen: Figen Berber