Kızıl Deniz Artık Bir Bebek Okyanusu Değil: 13 Milyon Yıllık Gizli Yapısı Ortaya Çıktı

Kızıl Deniz Artık Bir Bebek Okyanusu Değil: 13 Milyon Yıllık Gizli Yapısı Ortaya Çıktı

Kızıl Deniz Artık Bir Bebek Okyanusu Değil: 13 Milyon Yıllık Gizli Yapısı Ortaya Çıktı

2.250 kilometre uzunluğunda, ancak en geniş noktasında yalnızca 355 kilometre genişliğindeki Kızıl Deniz, okyanusa pek benzemiyor. Ancak bu aldatıcıdır. Afrika ile Arap Yarımadası arasında hala dar da olsa yeni bir okyanus havzası oluşuyor. Tam olarak ne kadar genç olduğu ve Dünya tarihindeki diğer genç okyanuslarla gerçekten karşılaştırılıp karşılaştırılamayacağı, onlarca yıldır yer bilimlerinde bir tartışma konusu olmuştur. Sorun, dar, kuzey-güney hizalı yarık boyunca yeni oluşan okyanus kabuğunun kalın bir tuz ve tortu örtüsünün altında geniş bir şekilde gömülmesidir. Bu, doğrudan soruşturmaları zorlaştırır.

Bilim insanları, Kızıldeniz’in varlığı için iyi bir örnek oluşturan bir çalışma yayınladılar. Oldukça olgun ve neredeyse klasik bir okyanus evrimi var. Çalışmanın baş yazarı Dr. Nico Augustin, “Farklı yöntemlerin bir kombinasyonunu kullanarak, Kızıldeniz’deki yapıların genç ancak zaten tam gelişmiş bir okyanus havzası için tipik olduğunu ilk kez gösterebiliriz” diyor.

Kızıldeniz Batimetrik Tablosu

Ekip, yüksek çözünürlüklü deniz tabanı haritalarından ve kaya örneklerinin kimyasal araştırmalarından elde edilen bilgilere ek olarak, Kızıldeniz havzasının yeni bir tektonik modelini geliştirmek için öncelikle yer çekimi ve deprem verilerini kullandı. Yer çekimi anomalileri, Meksika Körfezi, Labrador Denizi veya Andaman Denizi gibi diğer bölgelerdeki yarık eksenleri, dönüşüm fayları ve derin deniz dağları gibi gizli deniz tabanı yapılarının tespit edilmesine şimdiden yardımcı oldu.

Bu çalışmanın yazarları, Kızıldeniz ekseninin yer çekimi modellerini benzer okyanus ortası sırtlarıyla karşılaştırdı ve farklılıklardan daha fazla benzerlik buldu. Örneğin, eksen boyunca uzanan kabuk kalınlığındaki değişikliklerin neden olduğu, yarık eksenine dikey olarak uzanan pozitif yerçekimi anomalilerini belirlediler. Dr. Nico Augustin. “Bu sözde ‘eksen dışı segmentasyon izleri’, magmatik olarak daha aktif, daha kalın ve dolayısıyla eksen boyunca daha ağır alanlardan kaynaklanan okyanusal kabuğun çok tipik özellikleridir. Ancak, bu gözlem Kızıldeniz için yenidir ”diyor

Batimetrik haritalar ve deprem verileri de Kızıldeniz havzası boyunca neredeyse kesintisiz bir yarık vadisi fikrini desteklemektedir. Bu, tuz kütleleri tarafından kapsanmayan birkaç alandan kaya örneklerinin jeokimyasal analizleri ile de doğrulanmaktadır. Dr. Froukje van der Zwan, “Kızıldeniz yarıklarından elde ettiğimiz tüm örneklerde normal okyanus kabuğunun jeokimyasal parmak izleri var” diyor.

Ekip, yer çekimi ve deprem verilerinin bu yeni analizi ile Kızıldeniz’deki okyanus genişlemesinin başlangıcını yaklaşık 13 milyon yıl öncesine sınırlıyor. Dr. Augustin, “Bu, genel olarak kabul edilen yaşın iki katından fazla” diyor. Bu, Kızıldeniz’in artık bir bebek okyanusu değil, 120 milyon yıl önceki genç güney Atlantik’e benzer bir yapıya sahip genç bir yetişkin olduğu anlamına geliyor.

Şu anda sunulan model elbette bilim camiasında hala tartışılıyor, ancak Kızıldeniz’de gözlemlediklerimizin en basit yorumu bu. Daha önce açıklanması zor olan tuz ve tortu kaplı alanlardaki birçok ayrıntı, modelimizle birden bire anlam kazanıyor. Böylelikle Kızıldeniz ile ilgili bazı soruları cevaplayabildiği halde, model aynı zamanda Kızıldeniz’de yepyeni bir bilimsel bakış açısıyla daha fazla araştırmaya ilham veren birçok yenisini de gündeme getiriyor.

Derleyen: Feyza ÇETİNKOL

Nil Deltası’nda 5000 ila 8000 Yıllık 110 Antik Mezar ve Çanak Çömlek Keşfedildi

Nil Deltası’nda 5000 ila 8000 Yıllık 110 Antik Mezar ve Çanak Çömlek Keşfedildi

/Kızıl Deniz Artık Bir Bebek Okyanusu Değil: 13 Milyon Yıllık Gizli Yapısı Ortaya Çıktı /

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Solve : *
6 + 17 =


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.