Kar Sinekleri Tüyler Ürpertici Taktikle Hayatta Kalıyor: Kendini Kesme
Vahşi doğada, kar sineklerinin genellikle bacakları yoktur. Uçamayan sinek, soğukta hayatta kalmanın bir yolu olarak kendi uzuvlarını kesiyor.
Birkaç yıl önce John Tuthill, Cascade dağlarındayürüyüş yaparken karda kayan koyu bir şey fark etti. Yabani bir yaban mersini büyüklüğündeydi ve Uzun gövdesi ile bulanık bir şekilde hareket eden altı bacağı vardı.
Sinirbilimci olan Tuthill, o soğuk günde ortalıkta dolaşan bir böcek görünce şaşırmıştı. Bunun bir Chionea sineği olduğunu sonradan öğrendi. Kar sineği olarak da biliniyor, diğer böceklerin çoğunun tolere edebileceğinin çok altındaki sıcaklıklarda bir şekilde dolaşabiliyor.
(Videoda) Deniz Salyangozu Kendi Başını Kesip 3 Haftada Yeni Bir Beden Oluşturuyor
Şimdi, Tuthill ve meslektaşları tüyler ürpertici bir numaranın kar sineklerinin sıfırın altındaki koşullarda hayatta kalmasına yardımcı olduğunu gösterdi. Ekip, yayımladıkları bir makalede bir bacak donmaya başladığında, böceklerin onu hızla kendi kendine kesebildiğini ve buz kristallerinin vücutlarına girmesini önleyebildiğini bildirdi.
Örümcekler, kertenkeleler ve yengeçler de dahil olmak üzere birçok hayvan türü, bir yırtıcıdan kaçmak için bir uzvunu veya kuyruğunu kaybebilir; ancak yeni çalışma, bir hayvanın bu hayat kurtarıcı önlemi taktik olarak kullandığını gösteren ilk çalışmadır.
Çalışma, “daha önce belgelenmemiş yeni bir fenomeni ve hakkında çok az şey bildiğimiz çok ilginç bir türü” tanımlıyor.
Tuthill, kar sineklerinin bir tür uçamayan turna sineği olduğunu, “evinizde dolaştığını gördüğünüz büyük, cılız, şapşal görünümlü sineklerin” akrabaları olduğunu söylüyor. İki aya kadar yaşayabilen böcekler üzerinde çalışmak kolay değil: Laboratuvarda yetiştirilemezler ve vahşi ortamda onları toplamak zordur. Kar sinekleri, çığ tehdidinin belirdiği, insanların ulaşması zor olan dağlık bölgelerde yaşayabilir.
Tuthill, onları bulmanın en iyi yolunun etrafta dolaşıp kara bakarak çok zaman geçirmek olduğunu söylüyor. 2020’den 2022’ye kadar o, eşi, bazı arkadaşları ve gönüllüler yüzlerce kar sineği topladılar, onları plastik tüplere doldurdular ve Tuthill’in laboratuvarına götürdüler.
Tuthill’in ekibi, soğuk levhalar üzerinde yürürken 77 kar sineğini kaydetmek için bir termal kamera kullandı. Araştırmacılar, böceklerin vücut sıcaklıkları ortalama -7°C’ye düştüğünde bile yürümeye devam ettiğini buldu. Ancak test edilen kar sineklerinin yarısından fazlası, deneyler sırasında en az bir bacağını düşürdü.
Keskin gözlü bir araştırma teknisyeni olan Dominic Golding, sineklerin düşmeden hemen önce bacaklarında bir sıcaklık artışı fark etti. Tuthill, bu artışın buz oluşumunun bir işareti olduğunu söylüyor. Sıvı su, buza dönüştüğünde ısı açığa çıkarır.
Ekip, bacaktaki nöronların bu sıcaklık değişimini hissedebileceğini ve amputasyonu tetikleyerek buzlu kristallerin yayılmasını önleyebileceğini öne sürüyor. Sineklerin “o buz dalgası vücutlarına çarpmadan ve ardından tüm iç organlarını dondurmadan önce bacaklarından kurtulmak için yaklaşık yarım saniyeleri var” diyor.
Böcek bilimci Katie Marshall, diğer hayvanların dondan korunmak için farklı stratejiler geliştirdiklerini söylüyor. Bazı böcekler antifriz proteinlerini pompalar; bazı salyangozlar ve kurbağalar vücutlarında buz oluşumuna karşı koyarlar.
Marshall, “Kar sineklerinin harika yanı, aslında her iki stratejiyi de takip etmemeleridir. Bacaklarında buz oluşmasına izin veriyorlar ve ondan kurtulmak için kendi kendilerini kesiyorlar ki bu benim için tamamen garip.” diyor
Ekip, buz gibi uzuvlarını kesen kar sineklerinin, bunu yapmayan sineklerden bir dakikadan fazla hayatta kaldığını buldu. Bu ekstra süre çok fazla görünmeyebilir. Ancak vahşi doğada, gece çöktüğünde ve sıcaklık düştüğünde ve böcekler “endişeyle saklanacak bir yer ararken” Tuthill, bunun yaşamla ölüm arasındaki fark olabileceğini söylüyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Kar Sinekleri Tüyler Ürpertici Taktikle Hayatta Kalıyor: Kendini Kesme
(Videoda) Deniz Salyangozu Kendi Başını Kesip 3 Haftada Yeni Bir Beden Oluşturuyor
Dünyanın En Derin Kanyonunda Asya’nın En Uzun Ağacı Keşfedildi