Keşfedilen Beynin En Eski Örneği Bildiklerimizden Çok Farklı
525 milyon yıllık bir eklembacaklı fosilinde yeni keşfedilen bir beyin, şimdiye kadar bulunan en eski beyin gibi görünüyor ve beyinlerin bu omurgasız hayvanlarda ilk kez nasıl evrimleştiğine dair süregelen bir tartışmayı çözüyor.
Cardiodictyon catenulum olarak bilinen küçük, zırhlı bir lobopodiyen içinde benekli olan beynin hayatta kalması ve sinir sisteminden farklı üç bileşenden oluşması şaşırtıcıdır.
Bu durum önemlidir çünkü beynin kafadan ve sinir sisteminden ayrı evrimleştiğini gösterir.
Daha önce bu canlıların beyinlerinin, tıpkı gövdedeki sinir sistemi gibi, gangliyon adı verilen sinir yapılarının tekrarlayan bölümlerine ayrıldığı düşünülüyordu.
Arizona Üniversitesi’nden sinirbilimci Nicholas Strausfeld, “Bu anatomi tamamen beklenmedikti, çünkü modern eklembacaklıların ve bazı fosilleşmiş atalarının kafaları ve beyinleri yüz yılı aşkın bir süredir bölümlere ayrılmış olarak kabul ediliyor” diyor.
Fosil, 1980’lerin sonlarında Çin’in güneyindeki Yunnan eyaletinde keşfedildi. Solucan benzeri C. catenulum, başlangıçta çok sayıda yumuşak ve kısa bacak kullanarak deniz tabanının etrafında dolanırdı.
Fosilin boyutu sadece 1,5 santimetre (0,6 inç) olduğundan, ekip onu röntgenle çekemedi. Bunun yerine, farklı dalga boylarındaki ışığı filtrelemek ve iç yapıyı haritalamak için bir dizi yüksek çözünürlüklü dijitalleştirilmiş görüntünün kullanıldığı, kromatik filtreleme adı verilen bir yöntem kullandılar.
Ortaya çıkan kafa ve beyin morfolojisi daha sonra diğer fosiller, günümüzün eklembacaklıları ve gen ifade modelleriyle karşılaştırıldı. Karşılaştırmalar, aynı beyin organizasyonu planının yarım milyar yıldır devam ettiğini gösteriyor.
İngiltere’deki King’s College London’dan evrimci sinirbilimci Frank Hirth, “Tüm beyinlerin ortak bir imzasını ve nasıl oluştuklarını belirledik” diyor.
“Baktığımız türden bağımsız olarak, her bir beyin alanı ve buna karşılık gelen özelliklerin aynı gen kombinasyonu tarafından belirlendiğini fark ettik. Bu, bir beyin yapmak için ortak bir genetik zemin planını tanımlar.”
Eklembacaklılar, hayvanlar aleminde tür açısından en zengin filumdur ve sayıları arasında böcekler, kabuklular, örümcekler, kırkayaklar ve kırkayaklar sayılabilir. Lobopodyalılardan sonra euarthropodlar geldi – bu, Yunanca “gerçek eklemli ayak” anlamına gelir, evrim yolunda ilerlerken temel fark.
Bugün bu canlıların torunları Avustralya, Yeni Zelanda ve Güney Amerika’da bulunan kadife solucanlarda yaşıyor, ancak araştırmacılar yaklaşımlarının eklembacaklıların dışındaki diğer çeşitli türlere de uygulanabileceğini düşünüyor.
Yeni bulguları omurgalılarda beyin ve omurilik gelişimi hakkında bildiklerimizle karşılaştırmak da ilginç olacaktır. Son olarak, araştırmacılar, çalışmalarının doğanın büyük değişimler sırasında nasıl hayatta kalabileceğini ve iklim krizini kontrol altına alamazsak neleri kaybedebileceğimizi vurguladığını söylüyor.
“Büyük jeolojik ve iklimsel olayların gezegeni yeniden şekillendirdiği bir zamanda, Cardiodictyon gibi basit deniz hayvanları, dünyanın en çeşitli organizma grubunu – ekartropodları – doğurdu ve bunlar sonunda Dünya’da ortaya çıkan her habitata yayıldı, ancak bunlar şu anda kendi geçici türümüz tarafından tehdit ediliyor” diyor Strausfeld.
Kaynak: https://www.sciencealert.com
Derleyen : Figen Berber