Kayıp Şehir Yakınlarındaki Su Altı Dağından Dünya’nın En Uzun Manto Parçası Çıkarıldı
Araştırmacılar, deniz tabanının birbirinden ayrıldığı Orta Atlantik Sırtı’nda 1,2 km derinliğe inerek Dünya’nın mantosundan şimdiye kadarki en derin kaya örneğini çıkardılar.
Hidrotermal bacalar açısından zengin olan bu noktada, manto kayaları ve deniz suyu arasındaki etkileşimler yaşam için önemli kimyasallar yaratıyor.
Jeomikrobiyolog Gordon Southam, derin denizde yüzeye çıkarılan manto kayalarını delmek için yapılan önceki çabaların sadece 201 metreye ulaştığını daha aşağıda yaşayabilecek ısı seven bakteriler gibi organizmaları aramak için yeterince derin olmadığını söyledi.
Southam, “Sondajcılar derin karotun başka bir bölümünü her çıkardıklarında, mikrobiyoloji ekibi bu derin yeraltı deniz ekosistemindeki yaşamın sınırlarını belirlemek amacıyla bakteri kültürü için örnekler topladı” dedi.
“Nihai hedefimiz, yaşamın kökenlerine ilişkin anlayışımızı geliştirmek ve Dünya’nın ötesindeki yaşam potansiyelini tanımlamaktır.”
Jeokimyacı Johan Lissenberg, kaya çekirdeğinin mantonun hareketiyle ilgili soruları da yanıtlayabileceğini söyledi. “Okyanus volkanlarında patlayan kayalardan biliyoruz ki mantonun pek çok farklı ‘tadı’ var” dedi.
Bu “tatlar”, tektonik plakaların Dünya’nın içine geri dönüşümünden kaynaklanan değişen kaya bileşimleridir.
Lissenberg, yeni manto örneğiyle “hangi tatlara sahip olduğumuzu ve bunların hangi ölçekte değiştiğini gerçekten görmeye çalışabiliriz” dedi ve ekledi: “Daha sonra mantonun bu farklı parçalarının nasıl eridiğini ve daha sonra yüzeye doğru nasıl göç ettiklerini yeniden yapılandırabiliriz.”
Lissenberg, ekibin şimdiye kadar eriyiklerin dikey olarak hareket etmek yerine eğik olarak hareket ettiğini, yüzeye doğru çapraz, eğimli bir yolda ilerlediğini tespit ettiğini söyledi.
Çekirdek, 2023 yılında Uluslararası Okyanus Keşif Programı tarafından delinmiştir. JOIDES Resolution araştırma gemisindeki araştırmacılar, okyanus tabanının parçalandığı ve manto kayalarının yüzeye yükseldiği Orta Atlantik Sırtı’nın bir bölümü olan Atlantik Masifi’nde sondaj yaptı.
Sondaj yapılan nokta, okyanusa metan ve hidrojen salan arı kovanı ve kule şeklindeki yapılarla dolu bir hidrotermal havalandırma alanı olan “Kayıp Şehir” yakınlarındaydı.
Çok sayıda mikroorganizma bu moleküllerle yaşar ve salyangoz ve tüp solucanları gibi küçük omurgasız topluluklarını destekler.
Lissenberg, manto kayasının kırılgan olduğunu ve matkap uçlarını sıkıştırarak parçalanma eğiliminde olduğunu, ancak ekibin oldukça şanslı olduğunu söyledi.
“Bazı nedenlerden dolayı, sahamızdaki manto kayaları bir rüya gibi delindi” dedi. “Bunu görmek kesinlikle inanılmazdı.”
Ekip, delikten 5 metreye kadar sağlam bölümler çıkarmaya başladı. Toplamda, 0,7 millik çekirdeğin %70’inden fazlasının sürekli kaydını aldılar.
Mikrobiyolog William Brazelton, “Beklediğimizden çok daha fazla numune topladık ve keşif gezisinin yarısına geldiğimizde numune toplama malzemelerimizin çoğunu tüketmiştik” dedi.
Mikrobiyoloji ekibinin iki aylık sondaj projesi için günde neredeyse 24 saat balyozlarla kayaları parçaladığını da sözlerine ekledi.
Brazelton, “1,2 km’ye kadar neredeyse kesintisiz iyileşme, mikrobiyal çeşitlilik, bolluk ve aktivite arasındaki ilişkileri, yaşam sınırına yaklaşan sıcaklıklar da dahil olmak üzere derinlik ve sıcaklıkla belgelemek için mükemmel bir fırsat sunuyor” dedi.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Kayıp Şehir Yakınlarındaki Su Altı Dağından Dünya’nın En Uzun Manto Parçası Çıkarıldı
Kaybolan Su Altı Dronu, Antarktika Buzullarının Altında Dev Yapılar Keşfetti