Kayıp Koloni: Yeni DNA Bulguları Neandertallerin Sırrını Ortaya Çıkardı
Uluslararası bir araştırma ekibi, Neandertallerin yaklaşık 75.000 yıl önce başlayan büyük bir nüfus çöküşü yaşadığını buldu.
Bir süre toparlansalar da, Avrupa’daki geç Neandertallerin neredeyse tamamı küçük bir grubun soyundan geliyordu.
Bu düşük genetik çeşitlilik, yaklaşık 40.000 yıl önce soylarının tükenmesine katkıda bulunmuş olabilir.
Almanya’daki Tübingen Üniversitesi’nden paleogenetikçi Cosimo Posth, “Neandertallerin 400.000 ila 40.000 yıl önce Avrupa’da sürekli olarak yaşadığına dair kanıtlarımız var,” diyor.
“Ancak, nüfus tarihlerine dair yalnızca parçalı bilgilere sahibiz. Şimdiye kadar, soylarının tükenmesinden önce gelen evrimsel gelişmeler hakkında çok az şey biliyoruz.”
Yeni çalışmada araştırmacılar, yaklaşık 75.000 yıl önce Buz Çağı koşullarının, geniş Neandertal gruplarını Fransa’nın güneybatısındaki tek bir güvenli bölgeye veya sığınağa çekilmeye nasıl zorlamış olabileceğini açıklamak için DNA analizini mevcut arkeolojik kanıtlarla birleştirdiler.
Burada incelenen Avrupa’nın Geç Neandertalleri 60.000 ila 40.000 yıl önce yaşamıştır. Araştırmacılar, 59 Neandertal bireyin kemik ve dişlerinden, anne tarafından aktarılan mitokondriyal DNA’yı (veya mtDNA’yı) analiz ettiler.
mtDNA, standart DNA gibi tam genomu içermese de, on binlerce yıl boyunca çevrede hayatta kalmada daha iyidir. Ayrıca, burada yapıldığı gibi, eski kalıntılardan çıkarılması daha kolaydır.
Buz Çağı’nda Neandertallerin yaşadığı buzul manzarasının bir sanatçı tarafından yapılmış tasviri. (Pas-de-Calais Arkeoloji Müdürlüğü/Benoît Clarys)
Araştırmacılar, mtDNA’nın istatistiksel analizi yoluyla, popülasyonun genetiğinin önemli ölçüde çeşitlenmeye başladığı zaman dilimini 65.000 yıl öncesi olarak belirleyebildiler; bu da Neandertallerin Buz Çağı sığınaklarından tekrar çıkabildikleri zamana denk geliyor.
mtDNA örnekleri geniş bir coğrafi alandan alınmış olsa da, hepsinde aynı anne genetik dalı baskın olup, şaşırtıcı derecede küçük bir birey grubunun ortak bir ataya sahip olduğunu gösteriyor.
Posth, “Bu, İber Yarımadası’ndan Kafkasya’ya kadar şimdiye kadar dizilenen neredeyse tüm Geç Neandertallerin aynı kalıtsal mitokondriyal DNA hattına ait olmasının nedenini açıklıyor” diyor.
Ancak her şey sonsuza dek sorunsuz gitmedi. Mitokondriyal DNA (mtDNA) ayrıca, 45.000 ila 42.000 yıl önce Neandertal genetik çeşitliliğinde ani ve dik bir düşüş olduğunu gösterdi.
Bu, yaklaşık 40.000 yıl önce olduğu düşünülen nihai yok oluştan önce nüfus sayılarında önemli ve hızlı bir düşüşün kanıtıdır.
Bu, tekrar tekrar yayılıp daha küçük gruplara ayrılan bir türün güçlü bir göstergesidir; bu da onları doğal afetlere, çevresel baskılara ve düşük genetik çeşitlilik (hastalık ve mutasyonlar dahil) baskılarına karşı daha savunmasız hale getirir.
Araştırmacıların burada ortaya koyduğu zaman çizelgesini bir araya getirmek için birkaç varsayım yapılması gerekse de ve mtDNA, tam DNA kayıtlarının sağladığı eksiksiz resmi tam olarak sağlamasa da, çalışma ikna edici bir argüman sunuyor.
Bu, Avrupa Neandertal soyunun doğrusal olduğunu düşünmememiz gerektiği anlamına geliyor. Aksine, daraldı, tekrar genişledi ve tamamen yok olmadan önce çöktü – burada anlatılan hikaye bu. Her yeni Neandertal araştırması, Homo sapiens’in gezegendeki en baskın tür haline gelmesinden hemen önceki bu büyüleyici tarih dönemine yeni bir boyut katıyor. Neandertaller hakkında daha fazla bilgi edinmek, çoğu zaman kendi türümüzü ve kendi tarihimizi daha iyi anlamamıza yol açabilir.
Bu çalışma aynı zamanda, aynı çalışmada farklı analiz yaklaşımlarının – bu durumda hem mtDNA hem de Neandertal popülasyonlarının zaman içindeki hareketlerini gösteren daha geniş bir arkeolojik kayıt koleksiyonunun – antik tarihi anlamlı bir şekilde yeniden yapılandırmak için nasıl kullanılabileceğini de gösteriyor.
Tübingen Üniversitesi’nden paleolitik arkeolog Jesper Borre Pedersen, “Bu, iki kanıt çizgisini birleştirmemize ve Neandertallerin demografik tarihini mekân ve zaman açısından yeniden yapılandırmamıza olanak sağladı” diyor.
Kaynak: https://www.sciencealert.com
Avrupa’nın Son Neandertalleri, Buz Çağı’ndan Sağ Kurtulan Tek Bir Gruptan Türedi