Karıncalar Düşmanlarını Hatırlar ve Kin Besler
Fillerin uzun süredir kayıp olan sürü üyelerini tanımasından köpeklerin en sevdikleri oyuncaklarını nereye gömdüklerini hatırlamasına kadar hafıza hayvan davranışlarını şekillendirir.
Yeni bir çalışma, küçük karıncaların beyinlerinin bile düşmanca karşılaşmaların kalıcı anılarını oluşturabildiğini ve böceklerin rakip kolonilere karşı kin beslemelerine yol açtığını gösteriyor.
Karıncalar yetenekleriyle bilim insanlarını şaşırtmaktan asla vazgeçmiyor.
Bilim insanları, karıncaların daha önce kendilerine saldıran kolonilerdeki böcekleri tanımalarına ve daha agresif tepki vermelerine yardımcı olan sofistike bir öğrenme yeteneğine sahip olduklarını keşfettiler.
Çalışma tam olarak neyi gösterdi?
Çalışma, Avrupa genelinde yaygın bir tür olan siyah bahçe karıncasına (Lasius niger) odaklandı. Bu karıncalar, yiyecek bulmak ve bölgelerini savunmak için genellikle komşu gruplarla etkileşime giren koloniler halinde yaşarlar.
Her yuvanın, karıncaların dostlarını düşmanlarından ayırt etmek için kullandıkları benzersiz bir kimyasal bileşimi veya kokusu vardır. Rakipleriyle karşılaştıklarında çenelerini tehditkâr bir şekilde açabilir, agresif bir şekilde ısırabilir ve hatta rakiplerini öldürmek için asit püskürtebilirler.
Bir dizi deneyde araştırma ekibi, bireysel karıncalar ile diğer kolonilerdeki böcekler arasında kısa süreli karşılaşmalar gerçekleştirdi. Bu karşılaşmalar beş gün boyunca her gün sadece bir dakika sürdü.
Bilim insanları, karıncaların iğnelerini tehdit edici bir şekilde açmak ya da rakiplerini ısırmaya çalışmak gibi saldırgan davranışlarını dikkatle izledi.
Karıncalar daha önce savaştıkları kolonilerden gelen bireylere karşı giderek daha saldırgan hale gelirken, daha önce hiç karşılaşmadıkları kolonilerden gelen yabancı karıncalara karşı daha az düşmanlık göstermişlerdir.
Bu örüntü, karıncaların rakipleri hakkında belirli anılar oluşturabildiklerini ve davranışlarını buna göre ayarlayabildiklerini göstermektedir.
Karıncaların rakiplerini daha iyi tanımayı öğrenmeleri için 45 dakikalık üç kısa karşılaşma bile yeterli olmuş, ancak öğrenme birkaç gün içinde gerçekleştiğinde etki daha güçlü olmuştur.
Çalışmanın en ilginç yanı, bilim insanlarının “rahatsız edici komşu etkisi” olarak adlandırdıkları durumu ortaya çıkarmış olmasıdır. Karıncalar, daha uzakta bulunan kolonilere kıyasla, ulaşabilecekleri mesafede (yaklaşık 5 metre) bulunan kolonilere karşı en yüksek düzeyde saldırganlık göstermişlerdir.
En yakın rakiplere yönelik bu artan düşmanlık, komşu koloniler doğrudan kaynaklar için rekabet ettiğinden ve en yakın tehdidi oluşturduğundan evrimsel olarak mantıklıdır.
Öğrenme süreci, Pavlov’un köpeklerinin bir zili yiyecekle ilişkilendirmeyi öğrenmesine benzer şekilde çağrışımsal öğrenmeye dayanıyor gibi görünüyor. Bu durumda karıncalar, rakip kolonilerin kimyasal imzalarını yaşadıkları agresif karşılaşmalarla ilişkilendiriyor.
Araştırmacılar bazı karıncaların saldırı yeteneklerini devre dışı bırakarak agresif etkileşimleri engellediğinde, öğrenme etkisi ortadan kalkarak fiziksel yüzleşmenin hafıza oluşumu için önemli bir tetikleyici görevi gördüğünü doğruladı.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Karıncalar Düşmanlarını Hatırlar ve Kin Besler
Sivri Fare Kışın Hayatta Kalabilmek İçin Beynini “Küçültüyor”