Kara Delikler ve Beyaz Delikler: Evrenin Gizemli Yüzleri

Kara Delikler ve Beyaz Delikler

Kara Delikler ve Beyaz Delikler: Evrenin Gizemli Yüzleri

Teorik fizik araştırmalarının en ileri noktasında yer alan fizikçiler, kuantum mekaniği ile genel görelilik kuramını uzlaştırmaya çalışıyorlar. Evrenimizin büyük bir kısmını açıklayabiliyorlar, ancak birlikte iyi çalışmıyorlar. Bu durum en çok Büyük Patlama ve kara deliklerin açıklanması gibi uç durumlarda belirginleşiyor.



Bu uç noktalarda, bilim insanları gerçekliğin doğası hakkında hipotezler yaratıyor, test ediyor ve bir kenara atıyor. Bunların arasında kara deliklerin içinde neler olduğunu inceleyen ve ilginç bir şey keşfeden fizikçi ve yazar Carlo Rovelli de var. Bir kara deliği oluşturan malzeme yokluğa doğru çökmeye çalışırken, geri sıçrayarak “beyaz delik” olarak bilinen varsayımsal bir nesne yarattığı bir noktaya ulaşıyor.

Rovelli’nin son kitabı Beyaz Delikler: Ufkun İçinde adlı kitabında, teorilerinin karmaşık matematiğini bir kara deliğin (içinden hiçbir şeyin kaçamadığı) inanılmaz uzun bir zaman içinde evrim geçirerek bir beyaz deliğe (içine hiçbir şeyin giremediği) dönüştüğü bir yolculuğa dönüştürüyor. Rovelli ile neye benzeyebileceklerini, bir tanesine yaklaşıp yaklaşamayacağımızı ve kara deliklerin tam tersi şekilde işleyen bu teorik kozmik nesnelerin varlığının görünür kanıtlarını konuştuk.

Popüler medyada beyaz delikler kara deliklerin tam zıttı olarak görülür: kara deliklerin su deliklerinin muslukları. Ama gerçekten öyle midirler?

Carlo Rovelli (CR): Evet, kesinlikle öyle. Kara ve beyaz deliklerin gerçek tam teorisi, sadece su delikleri ve musluklardan biraz daha ayrıntılıdır. Tüm uzayzaman geometrisini ve bu uzayzamanların dinamiklerini içerir. Ancak ilk yaklaşımda, bu kötü bir resim değil.

Kitabınızda, beyaz deliklerin nasıl ortaya çıkabileceğini öğrenmek için okuyucuları kara deliklere doğru bir yolculuğa çıkarıyorsunuz. Orada fiziğin nasıl olduğunu hayal etmek neden önemli?

CR: Çünkü her zaman bir şeyleri görselleştirerek anlarız. Bilim insanları DNA’yı anlamaya başladıklarında, onu “görmek” için hemen bu molekülün büyük ölçekli bir modelini yaptılar. Uzak bir gezegeni incelediğimizde, onun neye benzediğini hayal etmeye çalışırız. Beynimiz büyük ölçüde görseldir ve bağlantıları ve ilişkileri sezmek için hayal gücüne ihtiyacımız vardır. Eğer size Dünya’nın yuvarlak olduğunu söylemenin ne anlama geldiğini sorsaydım? Şöyle cevap verirdiniz: Ay’da olduğunuzu ve Dünya’ya baktığınızı hayal edin. Şöyle şöyle bir top görürdünüz…

Bir beyaz delik bir kara delikten farklı mı görünür?

CR: İlk izlenimde hayır. Yeterince uzun süre beklerseniz farkı görmeye başlarsınız: bir beyaz delik, içinde ne varsa onu yayar ve yok olur. Bir kara delik sadece belirli bir sıcaklıkta, “Hawking” sıcaklığında, çok özel bir termal radyasyon formu yayar. Bu şekilde “buharlaşır”.

Buharlaşmayı tamamladığında bir kara deliğe ne olur?

CR: Beyaz bir deliğe dönüşür.

Bir beyaz deliğe yaklaşmaya çalışırsak ne olur/bir beyaz deliğe yaklaşabilir miyiz?

CR: Ona yaklaşabilirsiniz. İçeri düşmeden önce, dışarı çıkmakta olan maddeye çarparsınız. Bu çarpışmaya ulaşmak için geçecek zaman sizin için kısa, ama uzaktan bakıldığında uzun olacaktır.

Beyaz deliklerin var olduğuna dair görünür bir kanıt var mı?

CR: Sadece olası bir ipucu var: belki de gökbilimcilerin gökyüzünde gözlemledikleri ve “karanlık madde” olarak adlandırdıkları garip madde birçok küçük beyaz delikten oluşuyor olabilir.

Eğer beyaz delikler küçük ama büyükse ve çok yavaş enerji kaybediyorlarsa, karanlık madde beyaz deliklerden oluşuyor olabilir mi?

CR: Evet, kesinlikle. Bu bizim hipotezimiz.

Varlıklarını kanıtlamak için hangi astronomik gözlemlere ihtiyaç duyulur?

CR: Bu nesnelerin varlığını doğrulamanın en iyi yolu, bunlardan birinin Dünya’dan geçtiğini tespit etmek olacaktır. Tespit için bir aygıtın nasıl çalışabileceğini inceleyen bilim insanları var.

CURIOUS dergisi, IFLScience’ın röportajlar, uzmanlar, derin dalışlar, eğlenceli bilgiler, haberler, kitap alıntıları ve çok daha fazlasını içeren dijital bir dergisidir. 21. sayı şimdi çıktı.

Kaynak: https://www.iflscience.com

Derleyen: Figen Berber 

Beyaz Delikler Nedir?

One thought on “Kara Delikler ve Beyaz Delikler: Evrenin Gizemli Yüzleri

Bir yanıt yazın

Bu site, istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanıyor. Yorum verilerinizin nasıl işlendiği hakkında daha fazla bilgi edinin.

Çok Okunan Yazılar