Kambriyen Döneminin İlk Kitlesel Yok Oluşuna Levha Tektoniği Neden Oldu
Jeologlar, yaklaşık 550 milyon yıl önce başlayan Kambriyen dönemindeki hızlı gelişmenin levha tektoniği hareketleri nedeniyle aniden kesintiye uğradığını göstermiştir.
Tektonik hareketler magma sızıntılarına, sera gazı emisyonlarına ve ısınmaya yol açarak çok sayıda türün ölümüne neden oldu.
Dünya tarihinde pek çok kitlesel yok oluş yaşanmıştır. Bunların asteroit çarpmaları gibi çeşitli nedenleri olmuştur. Ancak daha önce hiçbir yok oluş olayına tektonik plakaların hareketi neden olmamıştı.
Dünya’da yaşam hızla evrimleşirken ve 500 milyon yıl önce Kambriyen patlaması sırasında yeni türler ortaya çıkarken, Dünya’nın tektonik plakaları yavaşça birbirlerine çarparak dağlar oluşturdu ve kitlesel yok oluşlara yol açan bir dizi jeolojik olayı tetikledi.
Bu levha etkileşimleri ayrıca magmanın Dünya yüzeyine yükselmesine, atmosfere büyük miktarlarda sera gazı salınmasına ve iklimin hızla değişmesine neden oldu.
Yok oluş olayı, arkeositler (resif oluşturan deniz süngerleri) ve çiyolitler (küçük konik kabuklu yumuşakçalar) gibi hayvan gruplarını ortadan kaldırmıştır.
Profesör John Goodge, “Yok oluşun tektonik bir nedenine işaret etmek alışılmadık bir durum,” diyor, “ancak kanıtlar ikna edici.”
Levha tektoniği ve kitlesel yok oluş
Goudge ve meslektaşları, Antarktika ve Güney Avustralya’daki jeolojik alanlardan elde edilen saha kayıtlarını karşılaştırdıktan sonra yok oluş ve levha tektoniği arasındaki bağlantıyı gösterdi.
Bilim insanları, bir zamanlar ekvatorun yakınında birbirine komşu olan ve süper kıta Gondwana’nın bir parçası olan iki bölgenin, yok oluştan hemen önce neredeyse aynı ufuk oluşumu kayıtlarını gösterdiğini fark etti.
1990’lardan bu yana yürütülen çalışma Science Advances dergisinde yayımlandı.
Her şey Goudge ve bilim insanı arkadaşlarının Antarktika’da karla kaplı bir buzulun üzerine parlak sarı ve mavi çadırlarını kurmalarıyla başladı.
İki saha sezonu boyunca helikopter ve kar motosikletiyle Holyoke Sıradağları’na seyahat ettiler ve yok oluşun tam yerini belirlemek için karbonat resif yapılarındaki fosilleri incelediler. Başka bir ekip de 2011 yılında Avustralya’da benzer kayıtlar bulmuştur.
Goodge, “On yıllar önce yaptığınız bir şeyin ne zaman yeni bir şekil alacağını asla bilemezsiniz” dedi.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Kambriyen Döneminin İlk Kitlesel Yok Oluşuna Levha Tektoniği Neden Oldu
Modern İnsan Nasıl Ortaya Çıktı? Kökenlerimize Dair Şaşırtıcı Gerçekler