Kaliforniya’daki Dev Süpervolkan Uykusundan Uyanıyor mu?
Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü’ndeki (CIT) araştırmacılar tarafından yapılan yeni bir çalışmaya göre, Kaliforniya’nın doğusundaki Long Valley Kalderası, derin bir magma havuzu büyük ve uzun bir uyku için soğurken huzursuzca dönüyor.
Volkan en son yaklaşık 100.000 yıl önce patladı. Bundan çok daha önce, modern Los Angeles şehrini bir kilometrelik tortunun altına gömecek kadar volkanik kül püskürtmüştü.
Bugün Long Valley Yanardağı nispeten uykuda: 1970’lerin sonlarında, depremler gömülü yanardağın tepesindeki bir çöküntü olan kalderadan yayılmaya başladı.
Takip eden on yıllar boyunca yanardağ, zeminin periyodik olarak genişleyip daraldığı ‘belirgin huzursuzluk’ dönemleri yarattı.
Neyse ki bu yaklaşan kıyametin bir işareti değil: CIT araştırmacıları bu faaliyet telaşının süper volkanın ısınmasından ziyade soğumasından kaynaklandığına dair kanıtlar buldular.
‘Ancak soğuma süreci depremlere ya da küçük patlamalara neden olacak kadar gaz ya da sıvı açığa çıkarabilir.
Örneğin, Mayıs 1980’de bölgede sadece 6 büyüklüğünde dört deprem meydana gelmiştir.
Ekibin bulguları, dağıtılmış akustik algılama kullanılarak 100 km’lik fiber optik kablolardan toplanan verilere dayanmaktadır.
Caltech araştırmacıları bu birbirine bağlı sistemi (10.000 sismometreye eşdeğer) kullanarak 18 aylık bir süre boyunca 2.000’den fazla sismik olay kaydetti.
Bu veriler, ölçümleri kaldera ve alttaki volkanların yüksek çözünürlüklü haritalarına dönüştüren makine öğrenimi algoritmalarına aktarıldı.
California Teknoloji Enstitüsü’nde sismolog ve çalışmanın başyazarı olan Ettore Biondi, derinlemesine dağıtılmış akustik sensör ağının Dünya’nın iç dinamiklerini ilk kez ortaya çıkardığını söyledi.
Ekibe göre, elde edilen görüntüler 8 km derinliğe kadar ‘olağanüstü bir yanal çözünürlüğe’ sahip. Ayrıca 30 km derinliğe kadar olan görüntüler de ‘dikkate değer ayrıntılarla’ elde edildi.
Bulgular, volkanın 12 km altındaki büyük magma havuzu ile üzerindeki sığ hidrotermal sistem arasında net bir ayrım olduğunu gösteriyor.
Derin magma havuzları soğudukça, gazlar ve sıvılar yüzeye çıkarak depremlere ve zemin genişlemesine neden olabilir.
Araştırmacılar, bu kaynama etkisinin ‘gözlemlenen yüzey deformasyonu ve depremlerin nedeni olabileceğini’ yazıyor.
Bu durum, volkanik bir odadaki magmanın aktif bir volkanik patlama sırasında kabuktan yüzeye doğru itilmesinden farklı ve çok daha az tehlikelidir.
Sismik aktivitenin bu katmanlar boyunca yayılma şekli, magma havuzunun üst kısmının zamanla soğumuş katılaşmış kristalize kaya olduğunu göstermektedir.
Araştırmacılara göre, süpervolkanlar daha az aktif hale geldikçe ‘kalp atışı’ giderek yavaşlıyor.
Ekip bu son kalp atışını 200 km uzunluğunda bir sismik sensör kablosu kullanarak 20 km derinlikte ölçecek.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Kaliforniya’daki Dev Süpervolkan Uykusundan Uyanıyor mu? Yeni Araştırma Işığında