James Webb Bir Protostardan Doğan “Kozmik Kasırga ”nın Görüntüsünü Çekti
James Webb Uzay Teleskobu, oluşum sürecindeki Cederblad 110 IRS4 protostarından doğan gaz ve toz akıntısının yüksek çözünürlüklü bir görüntüsünü yakaladı. Yıldız, aktif yıldız oluşumunun bize en yakın bölgesi olan Chameleon I bulutunda, Dünya’dan 625 ışık yılı uzaklıkta yer alıyor.
Herbig-Haro 49/50 (HH 49/50) nesnesi bir gaz ve toz akıntısıdır. Bu tür akıntılar ışık yıllarını kapsayabilir. Yoğun bir madde bölgesine çarparlar. Bu, maddeyi yüksek sıcaklıklara kadar ısıtan şok dalgaları yaratır. Madde daha sonra soğuyarak görünür ve kızılötesi dalga boylarında ışık yayar.
NASA’nın Spitzer Uzay Teleskobu 2006 yılında Gerbig-Aro’yu gözlemlediğinde, bilim insanları nesneyi bir “uzay kasırgası” olarak adlandırdılar, ancak “kasırganın” üstündeki bulanık nesnenin doğasını anlayamadılar.
Webb’in görüntülerinin yüksek çözünürlüğü sayesinde, tepedeki nesnenin uzak bir spiral galaksi olduğu anlaşıldı.
HH 49/50, Samanyolu’ndaki en yakın aktif yıldız oluşum bölgelerinden biri olan Chameleon I bulut kompleksinde, Dünya’dan 625 ışık yılı uzaklıkta yer almaktadır. Güneşimize benzer çok sayıda düşük kütleli yıldız burada doğmaktadır.
Bu bulut kompleksi muhtemelen Güneşimizin de oluştuğu ortama benzemektedir. Bu bölgenin gözlemleri, HH 49/50 akımının saniyede 100-300 kilometre hızla bizden uzaklaştığını ve daha büyük bir akımın sadece bir özelliği olduğunu göstermektedir.
HH 49/50’de, hızla hareket eden bir teknenin su üzerinde bıraktığı bir iz gibi görünen yay şeklindeki ayrıntılar. Bu jetin kaynağına işaret ediyorlar.
Bilim insanları bu jetin motorunun Cederblad 110 IRS4 protostarı olduğuna inanıyor. HH 49/50’den (Webb’in görüntüsünün sağ alt köşesinde) yaklaşık 1,5 ışık yılı uzaklıkta bulunan CED 110 IRS4, I. Sınıf bir protostar.
Sınıf I protostarlar henüz kütle kazanmakta olan genç nesnelerdir (on binlerce ila milyonlarca yaşında). Genellikle protostarın üzerine düşmeye devam eden bir malzeme diski ile çevrilidirler.
HH 49/50’nin ucunda yer alan galaksi çok daha uzak bir spiral galaksidir. Daha yaşlı yıldızların yerini gösteren ve mavi renkle gösterilen belirgin bir merkezi şişkinliğe sahiptir.
Çıkıntı aynı zamanda “yan loblar” göstererek bunun bir spiral galaksi olduğunu düşündürmektedir. Sarmal kollar içindeki kırmızımsı kümeler sıcak tozun ve oluşmakta olan yıldız gruplarının yerini göstermektedir.
Binlerce yıl boyunca, HH 49/50 kayacak ve sonunda uzak galaksiyi kapatacaktır.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: James Webb Bir Protostardan Doğan “Kozmik Kasırga ”nın Görüntüsünü Çekti