Gökbilimciler Bilinen En Uzak Galakside Oksijen Buldular
Gökbilimciler bilinen en uzak galaksi olan JADES-GS-z14-0’da oksijen keşfettiler. Dünya’dan 13,4 milyar ışık yılı uzaklıkta olan bu galaksi Büyük Patlama’dan sadece 300 milyon yıl sonra oluşmuştur.
Gökbilimciler bu kadar genç bir galakside bu kadar ağır elementler görmeyi beklemiyordu. Bu keşif astronomları evrenin erken dönemlerinde olgun galaksilerin oluşma hızını yeniden düşünmeye zorluyor.
Mevcut modellere göre, bu tür erken galaksilerde oksijen olamaz, esas olarak hidrojen ve helyumdan oluşmalıdırlar.
JADES-GS-z14-0 galaksisi ancak geçen yıl keşfedildi ve doğrulanan en uzak galaksi. O kadar uzaktır ki ışığının Dünya’ya ulaşması 13,4 milyar yıl sürmüştür.
Evren 300 milyon yıldan daha az yaşındayken olduğu gibi görüyoruz, bu da şu anki yaşının yaklaşık %2’sine denk geliyor.
Oksijen, ALMA – Atacama Large Millimetre Array Antenna Array – kullanılarak tespit edildi. Şili’deki Atacama Çölü’nde yer almaktadır. Çalışma The Astrophysical Journal’da yayınlanmak üzere kabul edildi.
Makalenin ortak yazarı Sander Schouws, “Bu, sadece bebekleri beklediğiniz yerde bir gençle karşılaşmak gibi” dedi. – “Sonuçlar galaksinin çok hızlı oluştuğunu gösteriyor. Bu, galaksi oluşumunun beklediğimizden çok daha hızlı olduğuna dair giderek artan kanıtlara bir yenisini daha ekliyor.”
JADES-GS-z14-0 galaksisi
Galaksiler genellikle, çoğunlukla hidrojen ve helyum gibi hafif elementlerden oluşan genç yıldızlar olarak hayata başlarlar. Yıldızlar evrimleştikçe oksijen gibi daha ağır elementler oluştururlar ve bunlar yıldız öldükten sonra ana galaksileri boyunca dağılırlar.
Araştırmacılar 300 milyon yaşındaki evrenin ağır elementlerle dolu galaksilere sahip olmak için hala çok genç olduğunu düşünüyorlardı.
Ancak ALMA ile yapılan iki çalışma, JADES-GS-z14-0’ın beklenenden yaklaşık 10 kat daha fazla ağır elemente sahip olduğunu gösteriyor.
Çalışmanın eş yazarı Stefano Carniani şöyle diyor: “Bu kadar genç bir evrende bir galaksinin zaten bu kadar olgun olduğunun kanıtı, ne zaman ve nasıl oluştuğuna dair soruları gündeme getiriyor.”
Oksijenin tespit edilmesi, gökbilimcilerin JADES-GS-z14-0’a olan uzaklık ölçümlerini çok daha doğru yapmalarını da sağladı. “ALMA, galaksiye olan uzaklığın sadece yüzde 0,005’lik bir hatayla alışılmadık derecede doğru bir şekilde ölçülmesini sağlıyor.
Bu doğruluk seviyesi – 1 km mesafedeki 5 cm’lik doğruluğa benzer – uzak galaksilerin özelliklerine ilişkin anlayışımızı geliştirmemize yardımcı oluyor,” diyor makalenin ortak yazarı Eleanor Parlanti.
Ortak yazar Richard Bowens ise “Galaksi ilk olarak James Webb Uzay Teleskobu ile tespit edilmiş olsa da, mesafeyi doğrulamak ve doğru bir şekilde belirlemek için ALMA gerekliydi” diyor.
“Bu, ALMA ve JWST arasında ilk galaksilerin oluşumunu ve evrimini ortaya çıkarmaya yardımcı olan dikkate değer bir etkileşim olduğunu gösteriyor.”
Gökbilimciler oksijen keşfinin galaksilerin daha önce düşünülenden daha hızlı oluşuyor olabileceğine işaret ettiğini ve bunun da birçok yeni soruyu gündeme getirdiğini vurguluyor.
Gökbilimciler James Webb tarafından keşfedilen en erken galaksilerin galaksi değil, kara deliklerin etrafındaki yığılma diskleri olduğunu varsaymışlardı, ancak yeni keşif bununla çelişiyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Gökbilimciler Bilinen En Uzak Galakside Oksijen Buldular
Dünya Ötesinde Yaşam Bulmaya Her Zamankinden Daha mı Yakınız?