İnsanların Yeni Bir Duyusu Var: Sesleri Parmaklarıyla Algılamak
İsrail’deki Reichman Üniversitesi’nden bilim insanları, insanlara evrimin öğretmediği bir duyuyu “verdikleri” bir deney düzenlediler: üç boyutlu uzayda hareket eden sesin dokunsal hissi.
Filler ayaklarıyla “duyar”. Bazen bir fil bacağını kaldırır ve hareketsiz durur. O anda, tepinme gibi sismik titreşimleri dinler.
Fil, üçgen oluşturmak için bacağını kaldırır: sismik dalgaların yönünü belirlemek ve kaynağına olan mesafeyi tahmin etmek için. Filin ayaklarında sismik titreşimleri algılamak için özel yağ yastıkları vardır.
Ses duyusu
Dokunma sadece yakın nesneleri hedef alan bir duyudur. Ancak bilim insanları öyle bir deney yaptılar ki, bir kişi uzaktan da hissedebildi.
Bir dizi deneyde denekler, tüm duvarlarına farklı yüksekliklerde 97 hoparlör yerleştirilmiş ses geçirmez bir odaya yerleştirildi. Ses, rastgele seçilen hoparlörlerden birinde başladı ve komşu hoparlörlerden geçerek yörüngesini çizdi.
Denekten ses sinyalini dinlemesi ve sinyalin hangi noktada başladığını, nasıl yayıldığını ve nerede bittiğini cevaplaması istenmiştir. Denekler – normal işitmeye sahip sağlıklı insanlar – bu soruları güvenle cevapladılar.
Deneklerden her iki ellerinin parmaklarını özel titreşimli düğmelerin üzerine koymaları istenmiştir. Parmak uçları eller için maksimum sayıda reseptöre sahiptir. Deneklere hiçbir şey duymamaları için engelleyici kulaklıklar takıldı. Ve ses açıldı.
Bilim insanları tarafından geliştirilen protokole göre (buna Dokunma-Hareket Algoritması adını verdiler) ses, düğmelerin titreşimlerine dönüştürüldü.
Denekler bu titreşimleri hissettiler. Ardından, ses yörüngesini dinlediklerinde sorulan soruların aynısını yanıtlamaları istendi. Deneye katılanlar neredeyse ilk denemede doğru cevap verdi: sesin nerede başladığı, nasıl yayıldığı ve nerede bittiği. Hiç ses duymamış olmalarına rağmen.
Bilim insanları daha sonra hedef sesi gürültüyle boğmaya çalıştı, ancak deneklerin kulaklıklarını çıkardılar. Şiddetli kafa karışıklığına rağmen multimodal (ses + dokunma) algı normal şekilde çalıştı: denekler ses yörüngesini doğru bir şekilde belirledi.
Bilim insanları üç boyutlu ses “hissinin” birçok uygulama alanı olduğunu düşünüyor. Hem işitme bozuklukları için protezlerde hem de sanal dünyanın ses ve dokunma resmini oluşturmak için kullanılabilir. Bu yaklaşım robotların çevrelerindeki dünyayı algılamalarına yardımcı olabilir.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: İnsanların Yeni Bir Duyusu Var: Sesleri Parmaklarıyla Algılamak
Ne Kadar Yardımsever Olduğumuzdan Beynimizdeki Bir Bölge Sorumlu Çıktı