İnsanlar Evrensel, Sözsüz Bir İletişim Biçimine Sahip Olabilir
Potansiyel bir evrensel sözsüz iletişim sisteminin varlığı, çocukların hangi yaşta yetişkinlerin kullandığı eş-konuşma jestleri (konuşmaya eşlik eden jestler) ve sessiz jestler (konuşma olmadan yapılan jestler) arasındaki farkları geliştirdiklerini araştıran yeni bir çalışmada ima edilmiştir.
Araştırmacılar, yaşları 3 ila 12 arasında değişen ve İngilizce ya da Türkçe konuşan çocuklara odaklandı. Çocuklardan ellerini kullanarak “bir eve doğru koşmak” gibi belirli eylemleri canlandırmaları istendi.
Georgia State Üniversitesi Psikoloji Bölümü’nde profesör olan Şeyda Özçalışkan yaptığı açıklamada, “İngilizce ve Türkçe birincil karşılaştırmalardı çünkü olaylar hakkında konuşma şekliniz açısından farklılık gösteriyorlar” dedi.
“Eğer Türkçe konuşuyorsanız, bir eve koşarak giren birini tarif etmek istiyorsanız, bunu parçalara ayırmanız gerekir. ‘Koşuyor ve sonra eve giriyor’ dersiniz” dedi. “Ama bu İngilizce ise, tek bir kompakt cümle içinde ‘eve koşarak girdi’ derler. Dolayısıyla İngilizce’de hem koşmayı (hareket tarzını) hem de girmeyi (hareket yolunu) tek bir ifadeyle anlatmak Türkçe’ye göre daha kolay.”
Özçalışkan ve meslektaşları, jestlerin bu farklılıkları takip edip etmediğini ve çocukların gelişimleri sırasında bu kalıpları ne kadar erken öğrendiklerini bilmek istediler.
Çocuklardan aynı eylemi iki kez tarif etmeleri istenmiştir. İlk olarak konuşurken (konuşma ve birlikte konuşma jestleri) ve daha sonra konuşmadan ve sadece ellerini kullanarak (sessiz jest).
Araştırmacılar, çocuklar aynı anda hem konuşup hem de jest yaptıklarında, jestlerinin kendi dillerinin kurallarını takip ettiğini buldular. Bu, İngilizce ve Türkçe konuşanların kullandıkları jestler arasında belirgin farklılıklar olduğu anlamına geliyordu – ancak jestleri tek başına kullandıklarında, çocukların jestleri oldukça benzerdi.
Özçalışkan, “Hem koşmayı hem de girmeyi tek bir jestle ifade etmek konuşmaya kıyasla daha kolay, özellikle de konuşmalarında koşma ve girmeyi iki ayrı cümleyle ifade etmek zorunda olan Türkçe konuşanlar için,” diye açıkladı. “Yani konuşmadığınız zaman, jestin tavır ve yol ayrımını takip etmesi gerekmiyor ve aslında bunları kolayca bir araya getirebiliyorsunuz.”
İlginç bir şekilde, çalışma bu kalıpların erken yaşlarda ortaya çıktığını buldu. Çocuklar 3 ila 4 yaş civarında konuşma diliyle birlikte jestler kullanmaya başlıyor.
Daha önceki bir çalışmada Özçalışkan ve meslektaşları bu olguyu gören ve görmeyen yetişkinlerde incelemişlerdir. Bu çalışmada da katılımcılar İngilizce ve Türkçe konuşanlar olarak ikiye ayrılmıştı. Bu son çalışmadakiyle aynı yöntemleri kullanan ekip, ortak konuşma jestlerinde aynı farklılıkları ve sessiz jestlerde benzerlikleri buldu. Bu şaşırtıcı bir sonuçtu, özellikle de görme yetisi olmayan katılımcılar doğuştan kör oldukları ve bu nedenle daha önce hiç kimsenin jest yaptığını görmedikleri için.
Şimdiye kadar bu çalışmaların sonuçları, birçok katılımcının, henüz geleneksel işaret dilini öğrenmemiş sağır çocuklar tarafından kendiliğinden geliştirilen gayri resmi işaret dili sistemleri olan “ev işaret sistemleri “ndekilere benzer jestler kullandığını göstermiştir.
Özçalışkan, “Aslında gördüğümüz şey, örneğin erken işaret dillerinde gördüğümüz bu tür temel yapılardan bazılarıdır” dedi.
Özçalışkan bunun, dil, görme ya da işitme yetisinden bağımsız olarak birbirimizle iletişim kurmamızı sağlayan bir tür evrensel jest sisteminin potansiyel varlığına işaret ettiğine inanıyor.
Özçalışkan’a göre bir sonraki adım, Türkçe ve İngilizce konuşan kör çocuklar üzerinde çalışarak aynı kalıpların orada da ortaya çıkıp çıkmadığını görmek.
“Daha önceki çalışmalarımızda kör yetişkinlerin gören yetişkinler gibi jest yaptığını tespit ettik… Konuşma ve birlikte konuşma jestlerinde farklılıklar gösterdiler, ancak konuşmadıkları zaman benzerlikler gösteriyorlar. Şimdi sorulması gereken soru, bunun kanıtlarını ne kadar erken görebileceğimiz?”
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber