İnsan Beyni Karanlıkta Uzayı Yeniden Oluşturma Yeteneğine Sahiptir
Bilim insanları, insanlarda yankı ile konum belirleme mekanizmalarını inceledi. Deney sırasında, yetişkin ve görme yetisine sahip gönüllüler, dillerini şıklatarak karanlıkta nesnelerin yerini tespit etti. Araştırmacılar, sinir ağlarında veri toplama sürecini kaydetti.
Görsel Korteks ve Ses: Ekolokasyonun büyüleyici bir yönü, çapraz modalite plastisitesi fenomeninde yatmaktadır. Bir kişi görme yetisini kaybettiğinde, normalde ışığı işlemekten sorumlu olan beynin oksipital lobu boşta kalmaz. Diğer duyulardan gelen bilgileri işlemeye başlar.
Ekolokasyon sırasında, beyin kelimenin tam anlamıyla görsel korteksi sesin mekansal özelliklerini analiz edecek şekilde yeniden yapılandırır.
Bu nedenle, deneyimli ekolokasyon uygulayıcıları, bir anlamda nesneleri gerçekten “görürler”: beyinleri, görme yetisine sahip kişilerin görme için kullandığı aynı işlem gücünü kullanarak, yalnızca bir nesneye olan mesafeyi değil, aynı zamanda boyutunu veya dokusunu da tahmin etmelerini sağlayan üç boyutlu modeller oluşturur.
Uzayda görme duyusunu kullanmadan yön bulma yeteneği geleneksel olarak yarasalara veya yunuslara özgü bir yetenek olarak kabul edilir, ancak insan beyni inanılmaz bir esnekliğe sahip olup benzer becerileri edinmesine olanak tanır.
eNeuro dergisinde yayınlanan yeni bir çalışma, deneyimli yankı algılama yeteneğine sahip görme engelli kişilerin, karanlık bir odada nesneleri bulmada görme yetisine sahip kişilere göre önemli ölçüde daha etkili olduğunu göstermiştir.
Algılama doğruluğu, bir kişinin ürettiği ses sinyallerinin sayısıyla doğrudan ilişkilidir: ne kadar çok dil şıklatması yaparlarsa, çevrenin zihinsel haritası o kadar ayrıntılı hale gelir.
Bu, beynin yalnızca tek tek ses yansımalarını kaydetmekle kalmayıp, bunları ilişkilendirmek için karmaşık analitik çalışmalar yaptığını göstermektedir.
Sinirbilimciler, beyin aktivitesi ile görme engelli kişilerin nesneleri konumlandırma yeteneği arasında doğrudan bir bağlantı kurmuşlardır.
Tıklama dizisi oluşturulması sırasında, sinirsel tepki yoğunlaşır ve bu da mekansal koordinatların kademeli olarak hassaslaştığını gösterir.
Bu etki, beynin görsel uyaran eksikliğini, yalnızca akustik bilgilere dayalı olarak dış dünyanın istikrarlı bir temsilini oluşturarak telafi etmesini sağlar.
Çalışma, hem görme engelli bireyler hem de duyusal algılama yeteneklerini genişletmek isteyenler için ekolokasyon eğitim yöntemleri geliştirme olasılığını ortaya koymaktadır.
Sinir ağlarında veri birikimi
Bu yeteneğin altında yatan mekanizma özellikle ilgi çekicidir. Araştırmacılar, yankı ile yön bulan canlıların beyinlerinin sinyalleri toplayarak çalıştığını keşfettiler. Her bir yankı, genel resme önemli bir parça ekleyerek, çevrenin güvenilir bir modelini oluşturmalarını sağlıyor.
Makalenin ortak yazarı Heidi García Lázaro, bu sürecin önemli bir özelliğine dikkat çekiyor : “Esasen, bazı deneyimli yankı algılayıcılarının beyinlerinin nesne hakkında bilgi biriktirdiğini ve her tıklamayla bu bilgiyi artırdığını bulduk.”
Bu süreç, birbirinden farklı ses darbelerini tutarlı mekansal bilgiye dönüştürerek, sinir sisteminin aşırı duyusal yoksunluk koşullarına uyum sağlama konusundaki temel yeteneğini gösteriyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: İnsan Beyni Karanlıkta Uzayı Yeniden Oluşturma Yeteneğine Sahiptir
Kronik Ağrı Bir Hastalık mı? Bilim Dünyası Beyindeki Gizli Düğmeyi Keşfetti