Bugün Hala Konuşulan En Eski Dil Hangisidir?
Konuşulan kelimeler dünya üzerinde fiziksel bir iz bırakmaz, bu nedenle insan dilinin kökenini araştırmak zor bir iş olabilir. Dil aynı zamanda sürekli bir değişim halindedir; kelimeler ve anlamları her nesilde dönüşür ve değişir. Bu nedenle, bir dili dünyanın en eski dili olarak ayırmak konuyu gözden kaçırmak olur.
Bununla birlikte, eski çağlardan kalma ve günümüzde hala konuşulan bir dizi dil vardır ve bunların hepsi insan hikayesinin büyüleyici bir bölümünü aydınlatmaktadır.
İbranice
İbranice, Yahudi kutsal kitabının 3.000 yıldan daha eski olan kutsal dilidir ve dilin ilk biçimleri M.Ö. 1.200 civarında metinlerde ortaya çıkmıştır. Önceleri sadece din bilginleri tarafından kullanılmış, ancak zamanla eski İsraillilerin günlük dili haline gelmiştir.
MS 400’lere gelindiğinde İbranice düzenli olarak konuşulan bir dil olmaktan çıkmış ve neredeyse ölü bir dil haline gelmiştir. Ancak modern çağda Siyonizm’in yükselişi dilin yeniden canlanmasını sağlamıştır ve şu anda başta resmi dil olduğu İsrail’de olmak üzere dokuz milyon kişi tarafından konuşulmaktadır.
Modern İbranice, binlerce yıl sonra beklenebileceği gibi İncil versiyonundan farklıdır, ancak ikisi arasında doğrudan bağlantılar bulmak mümkündür.
Sanskritçe
Sanskritçe, Hinduizm’in kutsal metinleri olan Vedalar’ın yanı sıra Budizm ve Jainizm’in tarihi metinlerinin dili olarak hizmet veren, eski zamanlarda dinden doğan bir başka dildir. Hindu metinleri M.Ö. 1.200 civarında yazılmıştır, yani dilin 3.000 yıldan daha eskiye dayanan kayıtlı bir tarihi vardır.
Bugün hala bir şekilde konuşuluyor, ancak esas olarak dini törenler sırasında Hindu rahipler tarafından. Hintlilerin yüzde 1’inden daha azının bu dili konuşabildiği ve sadece 14.000 kişinin bu dili ana dili olarak tanımladığı tahmin ediliyor.
Ancak mirası yaşamaya devam ediyor. Sanskritçe Hint-Avrupa dilleri olarak bilinen geniş bir aileye aittir, yani İngilizce, Fransızca, Portekizce, İspanyolca, Rusça ve Avrupa’da yaygın olarak konuşulan diğer birçok dille açık bağlantıları vardır.
Tamilce
Halen yaklaşık 80 milyon kişi günlük dil olarak Tamilce konuşmaktadır ve en eski Tamil edebiyatının – Tolkāppiyam – M.Ö. 300 yılına tarihlendiği düşünüldüğünde bu oldukça etkileyicidir. Esas olarak Sri Lanka’da ve Hindistan’ın en güney eyaletinde konuşulmaktadır.
Yunanca
Yunanca şu ya da bu şekilde en az M.Ö. 1300 yılından beri kullanılmaktadır. Klasik formu bugün Yunanistan’da konuşulan dilden önemli ölçüde farklıdır, ancak akıcı konuşanların çoğu geçmişte konuşulan Helenistik veya “Koine” Yunancasını kavrayabilmelidir.
Bununla birlikte, Sokrates gibilerin konuştuğu en eski formlardan biri olan Attika lehçesi gibi formlar, günümüz konuşmacılarının sağlam bir anlayışa sahip olması için muhtemelen çok uzak olacaktır.
Arapça
Arapça dünya tarihinde son derece önemli bir rol oynamıştır. Arapçanın ilk biçimleri MÖ sekizinci yüzyıla kadar uzanmaktadır, ancak dil yüzyıllar boyunca, özellikle de MS üçüncü ve altıncı yüzyıllar arasında önemli bir değişim geçirmiştir.
İlk olarak Arap Yarımadası’nın kuzeybatısında ortaya çıkmıştır ve İbranice ve Aramice’yi de içeren Sami dil ailesinin bir üyesidir. İslami dini metinlerin birincil dili olan Arapçayı bugün dünya çapında 371 milyon kişinin ana dili olarak konuştuğu tahmin edilmektedir. Çok daha fazlası ise İslam’daki önemi nedeniyle ikinci dil olarak konuşmaktadır.
Çince
Çin’deki insanların çoğunluğu Mandarin Çincesinin modern standartlaştırılmış bir formunu konuşsa da tek bir Çin dili yoktur. Ayrıca Yue (Kantonca), Xiang (Hunca), Min lehçesi, Gan lehçesi, Wu lehçesi ve Kejia gibi hala yaygın olarak konuşulan bir dizi bölgesel lehçe vardır.
Ancak bunların hepsinin kökeni arkaik Çinceye kadar uzanmaktadır. Çince karakter yazıtlarının bilinen en eski kullanımlarından bazıları, en az M.Ö. 1123’ten kalma kaplumbağa kabuklarında bulunmuştur, bu da yazı dilinin 3.000 yıldan fazla bir süredir var olduğunu göstermektedir. O zamandan beri önemli ölçüde çeşitlenmiş ve gelişmiştir, ancak bu eski dil sisteminin etkisi günümüz konuşmacılarında hala görülebilmektedir.
Latince
Latince, tarihi açıdan büyük önem taşıyan bir başka dildir. Proto-İtalik, M.Ö. 750 ila 100 yılları arasında Eski Latince’ye dönüşmüş ve sonunda M.Ö. 100 ila M.S. 450 yılları arasında geç Roma Cumhuriyeti ve erken Roma İmparatorluğu’nda kullanılan Klasik Latince’ye dönüşmüştür.
MS altıncı ila dokuzuncu yüzyıllar arasında dil, İtalyanca, İspanyolca, Portekizce ve Fransızca gibi modern Roman dillerine dönüşmüştür.
Latince artık ana dil olarak konuşulmasa da, eski metinlere duyulan yoğun ilgi ve Linnaeus’un bilimde organizmaları adlandırma sistemi olan binomial nomenklatür için Latince’yi seçmesi de dahil olmak üzere Latince’nin Avrupa kültürü üzerindeki geniş kapsamlı etkisi sayesinde ölü bir dil olmaktan kurtulmayı başarmıştır.
Euskera
Euskera, Batı Avrupa’da yaşayan en eski dil olarak kabul edilmektedir. Fransa ve İspanya sınırları arasındaki Pirene dağlarında yer alan özerk bir topluluk olan Bask Bölgesi’nde yaklaşık 700.000 kişi hala bu dili konuşmaktadır.
Var olan diğer dillerle hiçbir ilgisi olmadığı için kesin yaşı bir gizemdir. Bununla birlikte, Hint-Avrupa dilleri ile dolmadan önce Avrupa’nın hayatta kalan birkaç dilinden biri olduğu için dilbilimciler için büyüleyici bir dildir.
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber