İlk İnsanların Uzun Kışlar Boyunca Kış Uykusuna Yatmış Olabileceği Ortaya Çıktı
Birçoğumuz tüm kış boyunca uyumak için can atıyor olsak da, insanlar diğer birçok memelinin aksine kış uykusuna yatma kapasitesine sahip değildir.
Ancak yeni yayınlanan bir çalışma, ilk insanların bir noktada bu yeteneğe sahip olup olmadığını araştırdı. Sonuçlar – her ne kadar ön çalışma olsa da – şaşırtıcı bir şekilde, bu konuda çok iyi olmasalar da bunu yaptıklarını gösteriyor.
Bir ayı uzun süreli uyku halinden (genellikle kış uykusu ile eş anlamlı olarak kullanılan bir tür enerji koruyucu uyku hali) uykulu ve beslenmeye hazır bir şekilde uyandığında, kemikleri ve kasları nispeten eskisi gibi olacak, kış boyunca vücudun kendi kendini besleme çılgınlığından kurtulmuş olacaktır.
Ayılar kendilerini bu uzun uykudan korumak için özel metabolik süreçlere sahiptir, ancak bazen bu süreç tam olarak planlandığı gibi gitmez. Örneğin, hayvanlar kış uykusuna yatmadan önce yeterli gıda rezervi elde edemezlerse kış uykusundan sonra bir dizi hastalığa yakalanabilirler.
Paleoantropolog Antonis Bartsiokas ve Juan-Luis Arsuaga yeni makalelerinde “Kış uykusunun her zaman sağlıklı olmadığını vurgulamalıyız” diyor.
“Kış uykusuna yatanlar, yeterli yağ rezervine sahip değillerse raşitizm, hiperparatiroidizm ve osteitis fibrosa’dan muzdarip olabilirler. Bu hastalıkların hepsi kronik böbrek hastalığı ile uyumlu renal osteodistrofinin ifadeleridir.”
Araştırmacılar, kalıntıları Sima de los Huesos (Kemik Uçurumu) adı verilen bir İspanyol mağarasında keşfedilen bazı insan atalarının kaderinin bu olabileceğine inanıyor. Sierra de Atapuerca’daki Cave Mayor’da bulunan bu derin kuyu inanılmaz sayıda fosile ev sahipliği yapıyor ve arkeologlar yaklaşık 430.000 yıllık binlerce hominin iskelet kalıntısı keşfetti.
Bu, Homo sapiens’in Dünya’ya ayak basmasından çok önceydi ve fosillerin hangi insan atasına ait olduğu konusunda bazı tartışmalar olsa da, en azından bazılarının H. heidelbergensis olduğu düşünülüyor.
İnsan atalarının binlerce yıl sonra bir zamanlar kış uykusu benzeri bir duruma sahip olup olmadığını anlamak imkansız bir görev gibi görünse de ekip fosillerde bazı işaretler bulduklarını düşünüyor.
“Ergen bireylerde tolere edilemeyen kış uykusunun neden olduğu yıllık iyileşmenin kanıtı, bu popülasyonda yıllık aralıklı ergenliğin varlığına [işaret ediyor]” diye yazan araştırmacılar, güneş ışığına maruz kalmamaktan kaynaklanan D vitamini eksikliğinin diğer belirtilerinin ‘çürük çit direği işareti’ gibi kemik kusurlarında belirgin olduğunu açıklıyor.
“Kış uykusu hipotezi, genetik kanıtlarla ve Sima de los Huesos homininlerinin buzul bir dönemde yaşamış olması gerçeğiyle tutarlıdır.”
Buradaki fikir, bu antik homininlerin soğuk aylarda uyumaya çalışmış olabilecekleri ve bu nedenle kemiklerinin yeterli yağ deposu olmadan aylarca uyumanın, D vitamini eksikliğinin ve -gençlerde- garip mevsimsel büyüme ataklarının izlerini gösteriyor olabileceği.
İnsan atalarının bir zamanlar gerçekten de kış uykusuna yattığını iddia etmeden önce, bu araştırmanın çok ön bir araştırma olduğunu unutmamalıyız. Araştırmacıların kendileri bile bunun kulağa biraz “bilim kurgu” gibi geldiğini kabul ediyor.
“Yaşam öyküleri ve metabolizmalarıyla ilgili pek çok soru hala açık olsa da, kış uykusunun hominin/insan fizyolojisi ve yaşam öyküsü açısından muazzam sonuçları olduğuna dair hiçbir şüphe yok” diye yazıyorlar.
“İnsanların kış uykusuna benzer bir hipometabolik duruma geçebileceği fikri bilim kurgu gibi gelebilir, ancak kış uykusunun çok ilkel memeliler ve primatlar tarafından kullanıldığı gerçeği, böyle bir hipometabolizmanın genetik temelinin ve fizyolojisinin insanlar da dahil olmak üzere birçok memeli türünde korunabileceğini düşündürmektedir.”
Bu eski insan atalarının gerçekten kış uykusuna yatıp yatmadıklarını ve eğer böyle bir durum söz konusuysa, insan türünün bu yeteneğini nasıl tamamen kaybettiğini doğrulayabilmemiz için çok daha fazla bilgiye ihtiyacımız olacak.
“Northumbria Üniversitesi’nden adli antropolog Patrick Randolph-Quinney, The Guardian’dan Robin McKie’ye verdiği demeçte, “Bu çok ilginç bir argüman ve kesinlikle tartışmalara yol açacaktır.
“Ancak Sima’da bulunan kemiklerde görülen varyasyonlar için başka açıklamalar da var ve gerçekçi sonuçlara varabilmemiz için bunların tam olarak ele alınması gerekiyor.”
Kaynak: https://www.sciencealert.com
Derleyen: Figen Berber