Grönland ve Kanada Arasında Yeni Bir Mikro Kıta Keşfedildi
Kanada’nın güneydoğusundaki Baffin Adası ile güneybatı Grönland arasındaki Davis Boğazı’nda mikro kıta keşfedildi. Yeni bir çalışmada, İngiltere ve İsveç’ten araştırmacılar, bölgenin plaka tektonik rekonstrüksiyonunu oluşturmak için yerçekimi verilerini ve sismik yansıma verilerini kullanarak mikrokıtanın haritasını çıkardılar.
Bölgenin jeolojisi daha önce kapsamlı bir şekilde incelenmiş olsa da, birkaç gizem kalmıştır.
Ekip, makalelerinde “Grönland ve Kuzey Amerika arasında uzun süren bir sürtünme ve deniz tabanı yayılması dönemi, Davis Boğazı ile birbirine bağlanan Labrador Denizi ve Baffin Körfezi okyanus havzalarını oluşturdu” diye açıklıyor. “Bununla birlikte, Grönland ve Kanada arasındaki kesin levha hareketlerinin yanı sıra Davis Boğazı’nın tektonik evrimi konusunda anlaşmazlıklar var ve önceki modeller deniz yolundaki anormal derecede kalın kıtasal kabuğun kökenini açıklayamıyor.”
Grönland’ın Kanada’dan ayrılmasıyla bölgenin geçmişini yeniden yapılandıran ekip, anormal kalınlıktaki kabuğun aslında kendi mikro kıtası olduğunu; bir kıtadan kopan ve daha ince okyanus kabuğuyla çevrili tektonik bir blok olduğunu tespit etti.
Ekip, “Batı Grönland açıklarındaki sismik yansıma verilerinin yeniden yorumlanması, yeni derlenen bir kabuk kalınlığı modeliyle birlikte, Batı Grönland’ın marjı boyunca yeni tanınan bir E-W genişleme aşaması sırasında Grönland’dan ayrılan nispeten kalın (19-24 km [12-15 mil]) kıtasal kabuğun izole edilmiş bir terranını tanımlar” diye yazdı. “Bu kıta bloğunu, Davis Boğazı proto-mikrokıtası olarak adlandırdığımız, tam olarak riftlenmemiş bir mikrokıta olarak yorumluyoruz.”
Araştırmacılar, tektonik plakaların ikiye ayrıldığı riftleşmenin yaklaşık 118 milyon yıl önce başladığına, kıtaların parçalanmasının ise yaklaşık 61,27 milyon yıl önce Labrador Denizi’nde gerçekleştiğine inanıyor. Grönland Kuzey Amerika levhasıyla çarpışıp ona katılmadan önce kıtalar birbirinden ayrılmaya devam etti. İşte bu sırada yeni mikro kıta oluşmuştur.
“Sismik yansıma yorumlarımız, doğu Davis Boğazı’nda 58 ila 49 Myr arasında, kıta parçası ile Grönland arasındaki en ince kıtasal kabuk bölgesiyle mekansal olarak çakışan bir genişleme olayına işaret ettiğinden, bu genişleme olayının bu parçanın Grönland’dan ayrılmasına yol açtığı sonucuna varıyoruz.”
Ekip, araştırmanın levha tektoniğini ve bu tektoniğin Dünya sakinleri için yaratabileceği tehlikeleri daha iyi anlamamıza yardımcı olacağını umuyor.
Ekip şu sonuca varıyor: “Genel olarak, bu çalışma yalnızca Dünya’nın, Pre-UTM’nin ve Davis Boğazı proto-mikrokıtasının birkaç yeni birinci dereceden tektonik özelliğini tanımakla kalmıyor, aynı zamanda levha hareket yönleri üzerinde güçlü bir litosferik kontrole işaret ediyor.” “Bu nedenle, gezegenimizdeki levha tektoniğinin işleyişini anlamak için bu fenomeni daha fazla incelemek temel önem taşımaktadır.”
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber
Amasia ve Aurica: Dünya’nın Geleceğinin Olası Süper Kıtaları