Gıda Ambalajlarında Kansere Neden Olan Kimyasallar Dünya Genelinde Hayvanlara Nasıl Sızdı?
Korkutucu interaktif harita plastik krizinin boyutlarını gözler önüne seriyor.
‘Türünün ilk örneği’ olan göz açıcı bir harita, kansere neden olan kimyasalların şu anda Dünya’daki neredeyse her kıtadaki hayvanların kanında bulunduğunu ortaya koydu.
‘Ayıltıcı’ analiz, insanlarda karaciğer hastalığı, kanser, böbrek stresi, fetal komplikasyonlar ve diğer ciddi sağlık sorunlarıyla bağlantılı olan toksik per- ve polifloroalkil maddelerin (PFAS) dünya üzerindeki canlıları ne ölçüde zehirlediğini gözler önüne seriyor.
Doğal olarak parçalanmadıkları için ‘sonsuz kimyasallar’ olarak bilinen PFAS türleri atlarda, köpeklerde, Sibirya kaplanlarında, pandalarda, deniz aslanlarında, yaban domuzlarında, su samurlarında ve hatta istiridyelerde bulunmuştur.
‘PFAS kirliliği sadece insanlar için bir sorun değildir. Bu, dünyanın dört bir yanındaki türler için de bir sorun,” diyor araştırmayı yürüten ve haritayı oluşturan Çevre Çalışma Grubu’nda (EWG) kıdemli bir bilim insanı olan David Andrews.
‘PFAS her yerde bulunmaktadır ve türünün ilk örneği olan bu harita, PFAS’ın dünya genelinde vahşi yaşamı ne ölçüde kirlettiğini açıkça ortaya koymaktadır.
Yakın zamanda yapılmış 100’den fazla hakemli çalışmaya dayanan araştırma, bu sonsuz kimyasalların Antarktika hariç her kıtada 330’dan fazla yaban hayatı türüne zarar veriyor olabileceğini ortaya koydu.
Ancak bu, oradaki canlıların etkilenmediği anlamına gelmiyor.
Araştırmacılar, kıtadan yeni test sonuçlarının gelmemesinin, Antarktika’daki hayvanların kanında PFAS olup olmadığından emin olamadıkları anlamına geldiğini söylüyor.
Bununla birlikte, bu kimyasalların atmosfer yoluyla uzun mesafelere taşınabildiği gerçeğinin, endüstriyel kaynaklardan uzak türlerin bile muhtemelen bunlardan etkilendiğini gösterdiğini ekliyorlar.
San Francisco Haliç Enstitüsü’nde kıdemli bir bilim insanı olan Rebecca Sutton, ‘Dünya üzerindeki neredeyse her türün bu kimyasallara maruz kaldığına’ inandığını söyledi.
Kimyasalların sonsuza kadar hareket halinde olmalarının bir nedeni de parçalanmamaları, yani istedikleri zaman çevre içinde sürekli döngü halinde bulunabilmeleridir.
Analiz, hayvanların kanında yaklaşık 120 farklı türde PFAS bileşiği bulunduğunu gösterdi, ancak EWG bu rakamın çok daha yüksek olabileceği konusunda uyarıyor.
Bunun nedeni, test olanaklarının sınırlı olması nedeniyle kimyasalların birçoğunun tespit edilmesinin zorlaşmasıdır.
‘Kuzey Kutbu’nun en ücra köşelerindeki kutup ayısından Pasifik Okyanusu’nun tropik bölgelerindeki şahin gagalı kaplumbağaya kadar, dünyanın en kritik tehlike altındaki türlerinin mücadele etmesi gereken bir başka tehlike daha var: Biyolojik Çeşitlilik Merkezi’nde çevre sağlığı bilimi direktörü olan Nathan Donley, “PFAS kimyasal kirliliği” dedi.
‘Seçimimiz ya yaygın kimyasal kirlenme ile yok oluşu mümkün kılmaya devam etmek ya da bunu önlemek için harekete geçmektir.
Ayıltıcı’ analiz, insanlarda karaciğer hastalığı, kanser, böbrek stresi, fetal komplikasyonlar ve diğer ciddi sağlık sorunlarıyla ilişkilendirilmiş olan zehirli PFAS’ın tüm dünyada canlıları ne ölçüde zehirleyebileceğini gözler önüne seriyor.
Analiz, hayvanların kanında yaklaşık 120 farklı türde PFAS bileşiği bulunduğunu gösterdi, ancak EWG bu rakamın çok daha yüksek olabileceği konusunda uyarıyor.
Doğal olarak parçalanmadıkları için ‘sonsuz kimyasallar’ olarak bilinen PFAS türleri atlarda, köpeklerde, pandalarda ve yaban domuzunda bulunmuştur.
PFAS, 1940’lardan bu yana dünya çapında endüstri ve tüketici ürünlerinde, özellikle ısıya, suya ve lekelere dayanıklı ürünler yapmak için kullanılan yaklaşık 12.000 insan yapımı kimyasaldan oluşan bir sınıftır.
Bunlar arasında gıda ambalajları, kişisel bakım ürünleri, su geçirmez giysiler ve yangın söndürme köpükleri bulunmaktadır.
Bu kimyasallar yeni doğan bebekler de dahil olmak üzere hemen hemen herkesin kanında bulunur, ancak şimdiye kadar yaban hayatı üzerindeki etkisi daha az açıktı.
EWG’de kıdemli bir bilim insanı olan Tasha Stoiber, “Bu çalışmalar birlikte yüzlerce hayvan türünün PFAS’a nasıl maruz kaldığını gösteriyor” dedi.
Harita bu kimyasallar hakkında bir hikaye anlatıyor – küresel oldukları, kalıcı ve toksik oldukları ve hava, su ve toprak yoluyla hayvanlara ve insanlara yayıldıkları.
Araştırmamız, PFAS’tan kurtulmak için kullandığımız en yaygın yöntemlerin daha fazla kirliliğe yol açabileceğini ortaya koymuştur.
Ve bu kirliliğin besin zincirinde dalgalanarak insanlar da dahil olmak üzere daha fazla türü etkilemesini bekleyebiliriz.
PFAS, insanlarda yüksek kolesterol, üreme ve gelişim sorunları ve kanser de dahil olmak üzere diğer sağlık sorunlarıyla bağlantılıdır.
Hayvanlara ne yaptıkları daha az nettir, ancak geçen yıl Kuzey Carolina’daki araştırmacılar, kimyasal üreticisi Chemours’a ait yakındaki bir PFAS tesisi tarafından kirletilen suda yaşayan timsahlarda lupus benzeri otoimmün bozukluklar buldular.
PFAS, insanlarda yüksek kolesterol, üreme ve gelişim sorunları ve kanser de dahil olmak üzere diğer sağlık sorunları ile bağlantılıdır.
Kimyasalların sonsuza kadar hareketli olmalarının bir nedeni de parçalanmamalarıdır, yani istedikleri zaman çevre içinde sürekli döngü halinde olabilirler.
Araştırma, bu sonsuz kimyasalların deniz aslanları da dahil olmak üzere dünya çapında 330’dan fazla yaban hayatı türüne zarar veriyor olabileceğini ortaya koydu.
Daha önce yapılan bir çalışmada da Kuzey Pasifik deniz kaplumbağalarında bağışıklık sistemi sorunlarına dair kanıtlar bulunmuştu.
Donley şunları ekledi: ‘Şu anda Dünya’nın altıncı kitlesel yok oluş olayının ortasında yaşıyoruz – ve bu tamamen bizim yarattığımız bir olay.
Sonsuza dek yok olmanın eşiğindeki pek çok türün, asla bozulmayacak şekilde tasarlanmış sentetik “sonsuza dek kalıcı kimyasallarla” yüklü olması oldukça ironik.
Şimdi çocuklarımızın ve torunlarımızın yaşam dolu bir dünyada mı yoksa kirliliğimizin her şeyden daha uzun ömürlü olduğu bir dünyada mı büyümelerini istediğimize karar verme zamanıdır.
EWG Başkanı Ken Cook ise şunları söyledi: ‘EWG neredeyse 25 yıldır PFAS’a karşı mücadele ediyor.
Bu süre zarfında araştırmacılarımız bilimsel çalışmaları analiz ettiler, kendi araştırmalarımızı yürüttüler ve toksik PFAS’ların nerede tespit edildiğini belirlediler.
Şimdi bu kimyasalların dünyanın neredeyse her köşesindeki hayvanların vücutlarını kirlettiğini gösterdik.
‘Dünya genelinde kirlenmiş olması muhtemel ancak henüz test edilmemiş sayısız yer ve tür var. PFAS kirliliği küresel bir sorundur. Bu harita sadece bir başlangıç.
Kaynak: https://www.dailymail.co.uk
Derleyen: Figen Berber
Yiyeceklerin Üstüne Mum Ve Plastik Yerine Daha Uzun Süre Taze Tutan Kaplama Geliştirildi