Geri Dönüşü Yok: Buzulların Kaybı Kalıcı Olabilir
Yeni projeksiyonlar, bu sınırın geçici olarak aşılmasının – hatta 3°C’ye kadar – ciddi ve geri döndürülemez buzul kaybına yol açacağını göstermektedir. Alpler’den And Dağları’na kadar uzanan sıradağlarda buz kütlesinde büyük bir düşüş yaşanacak, bu da uzun vadede deniz seviyesinin yükselmesine neden olacak ve toplumlar için kritik su kaynaklarını kesintiye uğratacaktır.
Küresel Buzul Krizi: Hızlı İyileşme Yok
Yeni araştırmalar, küresel sıcaklıkları aştıktan sonra 1,5°C hedefine geri getirmeyi başarsak bile, dünyanın dört bir yanındaki dağ buzullarının muhtemelen yüzyıllar sürecek bir düşüşe kilitlendiğini gösteriyor.
Birleşik Krallık’taki Bristol Üniversitesi ve Avusturya’daki Innsbruck Üniversitesi’nden bilim insanlarının öncülüğünde yürütülen çalışma, dünya genelindeki buzul değişimlerini 2500 yılına kadar modelleyen ilk çalışma olma özelliğini taşıyor. Çalışmanın odak noktası, gezegenin geçici olarak 1,5°C hedefinin çok ötesinde ısındığı ve sonunda tekrar soğumadan önce 3°C’ye kadar ulaştığı “iklim aşımı” senaryolarıdır.
Norveç, Svalbard’da bir buzul buzdağının kalıntıları. Kredi: Fabien Maussion.
İklim Aşımının Sonuçları
19 Mayıs’ta Nature Climate Change’de yayınlanan bulgular, 1,5°C sınırının kısa bir süre için bile olsa aşılmasının, bu eşiği hiç aşmayan bir dünyaya kıyasla buzulların toplam kütlelerinin %16’ya kadar daha fazlasını kaybetmesine neden olabileceğini ortaya koyuyor.
Bristol Üniversitesi’nde Kutupsal Çevresel Değişim alanında Doçent olan Dr. Fabien Maussion, sonuçların açık bir uyarı olduğunu söyledi. “Mevcut iklim politikaları Dünya’yı 3°C’ye yakın bir yola sokuyor. Böyle bir dünyanın buzullar için 1,5°C sınırının korunduğu bir dünyadan çok daha kötü olacağı açıktır” dedi.
“Gezegen tekrar soğursa buzulların iyileşip iyileşemeyeceğini keşfetmeyi amaçladık. Bu, pek çok insanın sorduğu bir soru – buzullar bizim ya da çocuklarımızın yaşamı boyunca yeniden büyüyecek mi? Bulgularımız ne yazık ki bunun mümkün olmadığını gösteriyor.”
Rekor Sıcaklık ve 3°C Yörüngesi
Artan küresel sıcaklıklar, on yıl önce kabul edilen Paris Anlaşması sınırlarının önemli ölçüde aşılma ihtimaline işaret etmektedir. Örneğin, geçtiğimiz yıl Dünya’da kaydedilen en sıcak yıl ve 1,5°C sınırını aşan ilk takvim yılı oldu.
İklim bilimciler, küresel sıcaklıkların 2150 yılına kadar 3.0°C’ye yükselmeye devam ettiği, 2300 yılına kadar 1.5°C’ye düşerek istikrar kazandığı güçlü bir aşım senaryosu altında gelecekteki buzul evrimini değerlendirdi. Bu senaryo, karbon yakalama gibi negatif emisyon teknolojilerinin ancak kritik ısınma eşikleri aşıldıktan sonra devreye sokulduğu gecikmeli bir net-sıfır geleceği yansıtmaktadır.
Langjökull Buzul Kapağı, İzlanda. Kredi: Lilian Schuster
Deniz Seviyesinin Yükselmesi ve Buzul Kütle Kaybı
Sonuçlar, buzulların, sıcaklıkların 1,5°C’de sabitlendiği bir dünyadan çok daha kötü durumda olacağını göstermektedir. 1,5°C’de bile erimeye devam eden %35’lik buzul kütlesine ek olarak 2200 yılına kadar %16, 2500 yılına kadar ise %11 daha fazla buzul kütlesi kaybedilecektir. Bu fazladan eriyen su sonunda okyanusa ulaşarak deniz seviyesinin daha da yükselmesine katkıda bulunur.
Araştırmada Bristol Üniversitesi ve ortak kurumlarda geliştirilen ve iki kutup buz tabakası hariç dünyadaki tüm buzulların geçmiş ve gelecekteki değişimlerini simüle eden öncü bir açık kaynak modeli kullanıldı. Bu model, İsviçre’deki Bern Üniversitesi tarafından üretilen yeni küresel iklim projeksiyonları ile birleştirilmiştir.
Dağ Buzulları Üzerindeki Uzun Vadeli Etkiler
Innsbruck Üniversitesi’nde araştırmacı olan başyazar Dr. Lilian Schuster şunları söyledi: “Modellerimiz, büyük kutup buzullarının 3°C’lik bir aşımdan sonra toparlanmasının bin yıl olmasa da yüzyıllar alacağını gösteriyor. Alpler, Himalaya ve Tropikal And Dağları’ndaki gibi daha küçük buzullar için iyileşme gelecek nesiller tarafından görülmeyecektir ancak 2500 yılına kadar mümkündür.”
Bu dağlık bölgelerdeki buzul erime suyu, özellikle kurak mevsimlerde aşağı havza toplulukları için hayati önem taşımaktadır. Buzullar eridiğinde, buzul ‘pik suyu’ olarak bilinen bir olgu olarak geçici olarak daha fazla su bırakırlar.
Dr. Schuster sözlerine şunları ekledi: “Buzullar yeniden büyüdüğünde, suyu tekrar buz olarak depolamaya başlarlar ve bu da aşağıya daha az su akması anlamına gelir. Biz bu etkiye tepe suyunun aksine ‘oluk suyu’ diyoruz. İncelediğimiz havzaların kabaca yarısının 2100’den sonra bir tür çukur suyu yaşayacağını bulduk. Bunun ne kadar etkisi olacağını söylemek için henüz çok erken, ancak çalışmamız buzullarla beslenen su sistemleri ve deniz seviyesinin yükselmesi için iklim aşımlarının birçok ve karmaşık sonuçlarını anlamaya yönelik bir ilk adımdır.”
Bu araştırma, iklim aşımlarının dünya genelindeki kilit sektörler üzerindeki etkilerini araştıran AB destekli PROVIDE projesinin bir parçası olarak yürütülmüştür.
Geri Dönüşü Olmayan Değişim ve Eylem Çağrısı
Dr. Maussion şunları söyledi: “Geçici olarak bile olsa 1.5°C’nin üzerine çıkılması, buzul kaybını yüzyıllar boyunca devam ettirir. Çalışmamız, sıcaklıklar daha sonra daha güvenli seviyelere dönse bile, bu hasarın çoğunun kolayca geri alınamayacağını göstermektedir. Emisyon kesintilerini ne kadar geciktirirsek, gelecek nesillere geri dönüşü olmayan bir değişim yüklemiş oluruz.”
Kaynak: https://scitechdaily.com
Güney Yarımküre Buzullarında Plütonyum İzotop Anomalileri Bulundu