Evrimin Gizli Rotası: Afrika’nın Beklenmedik Köşesinde 18 Milyon Yıllık Keşif
Maymunların atasının uzun zamandır Doğu Afrika’dan geldiği düşünülüyordu, ancak Mısır’da yeni keşfedilen fosiller bu düşüncenin yeniden gözden geçirilmesine yol açabilir.
Mısır’da bulunan gizemli bir maymunun 18 milyon yıllık fosilleri, yeni bir araştırmaya göre, insanları da içeren yaşayan tüm maymunların atalarının Kuzeydoğu Afrika veya Arabistan’da ortaya çıkmış olabileceğine işaret ediyor.
Bilim insanları uzun zamandır modern maymunların Doğu Afrika’da ortaya çıktığını varsayıyorlardı, ancak yeni bulunan ve yeni bir cins ve türe ait olan fosiller, daha kuzeyde ortaya çıktıklarını gösteriyor.
Mısır’daki Mansoura Üniversitesi’nde paleontolog olan ve çalışmanın ilk yazarı Shorouq Al-Ashqar, “Bu bölgede bir maymun fosili keşfetmek hem önemli hem de biraz şaşırtıcı,” dedi. “Ancak bu aynı zamanda resmimizin ne kadar eksik olduğunu da vurguluyor.”
Önceki araştırmalar, maymunların ilk olarak en az 25 milyon yıl önce ortaya çıktığını ortaya koymuştur. Kısa sürede çoğalarak düzinelerce türe ayrılmış ve Afrika, Avrupa ve Asya’ya yayılmışlardır.
Ancak bu eski maymunların nispeten az bir kısmı, modern maymunlara (insanlar ve diğer büyük maymunların yanı sıra gibonlar ve siamanglar da dahil olmak üzere) giden evrimsel çizgide yer almıştır. Dahası, atalarımızın soy hattında yer alan maymunların büyük ölçüde Doğu Afrika ile sınırlı olduğu görülmektedir. Bu nedenle, bu bölge uzun zamandır modern maymunların kökenlerini aramak için iyi bir yer olarak görülmüştür.
Ancak, Al-Ashqar ve meslektaşları, yayınlanan bir çalışmada, günümüzdeki kuzey Mısır’da 17 ila 18 milyon yıl önce yaşamış bir maymunun fosilleşmiş kalıntılarını bulduktan sonra bu fikre meydan okuyorlar.
2023 ve 2024 yıllarında keşfedilen kalıntılar çok eksiktir; sadece birkaç alt çene kemiği parçası ve bazı aşınmış dişler mevcuttur. Ancak Al-Ashqar ve meslektaşları, kalıntıların bilinen hiçbir maymun türüne ait olmadığını tespit etti. Araştırmacılar, fosilleri Masripithecus moghraensis adında yeni bir cins ve türe atfettiler; cins adı Arapça ve Yunancada “Mısır maymunu veya hilebaz” anlamına gelirken, tür adı bulunduğu yer olan “Vadi Moghra”ya atıfta bulunuyor.
Miyosen döneminde Masripithecus moghraensis de dahil olmak üzere maymunların yayılımını gösteren bir harita. (Görsel kaynağı: Mauricio Antón)
İspanya’daki Miquel Crusafont Katalan Paleontoloji Enstitüsü’nde biyolojik antropolog olan ve çalışmaya dahil olmayan Sergio Almécija, bulgunun önemli olduğunu söyledi. “Herhangi bir yeni fosil maymun keşfi, özellikle varlıklarının daha önce fark edilmediği bir bölgeden geldiğinde, nadir olmaları nedeniyle çok değerlidir” dedi.
M. moghraensis’in maymun evrim ağacındaki yerini belirlemek için Al-Ashqar ve meslektaşları, çeşitli maymun fosillerinin yaş ve anatomisine ve ayrıca yaşayan maymunların DNA’sındaki evrimsel bilgilere baktılar.
Analiz, M. moghraensis’i yaşayan maymunların atalar hattına, büyük maymun grubu ile gibon-siamang veya “küçük maymun” grubu arasındaki ayrımın hemen öncesine yerleştirdi. Bu, M. moghraensis’in yaşayan tüm maymunların son ortak atasıyla çok yakın akraba olduğu anlamına gelir. Bu da, bu ortak atanın M. moghraensis ile yaklaşık olarak aynı yerde yaşamış olması gerektiğini düşündürür.
Çalışmanın ortak yazarlarından, Los Angeles’taki Güney Kaliforniya Üniversitesi’nde evrimsel biyolog olan Erik Seiffert,”[Yaşam olasılığı] en yüksek olan yer, Afro-Arap kara kütlesinin kuzey kısmıdır” dedi.
Masripithecus moghraensis’e ait bir çene parçası, keşfedildiği anda fotoğraflanmış. (Görsel kaynağı: Profesör Hesham Sallam)
Ancak herkes bu yorumla aynı fikirde değil. Almécija bunu “biraz abartılı” olarak nitelendiriyor. Yaşayan maymunların son ortak atası hakkındaki ana akım bilimsel fikirleri güncelleme girişiminden önce M. moghraensis’in çok daha eksiksiz fosillerini görmek istiyor.
Ancak Al-Ashqar, çene ve dişlerin maymunların evrimsel tarihini anlamak için en faydalı iskelet parçaları arasında olduğunu söyledi. “Memeli paleontolojisinde, diş anatomisi, beslenme ve evrimsel tarihi yorumlamanın temel taşıdır,” dedi.
Dahası, modern maymunların yaklaşık 17 milyon yıl önce Kuzey Afrika ve Arabistan’da ortaya çıktığı fikri, analizde yer almayan Miquel Crusafont Katalan Paleontoloji Enstitüsü’nden paleontolog David Alba’ya göre, bilinen kanıtlarla bir ölçüde örtüşüyor.
Örneğin, günümüzün insan dışı büyük maymunları Afrika ve Güneydoğu Asya’da bulunuyor ve fosiller, büyük maymunların bir zamanlar Batı Asya’da da yaşadığını gösteriyor. Bu bilgiler ve günümüzün küçük maymunlarının Güney ve Güneydoğu Asya’da bulunması gerçeği göz önüne alındığında, Alba Live Science’a gönderdiği bir e-postada, “modern hominoidlerin [maymunların] kuzeydoğu Afro-Arabistan’dan geçmiş olması gerektiğini” söyledi, ancak bu onların mutlaka orada ortaya çıktıkları anlamına gelmiyor.
M. moghraensis’in kesin evrimsel önemi belirsizliğini koruyor, ancak keşfi, Mısır’da ve çevresinde henüz bulunacak daha fazla maymun fosili olduğuna işaret ediyor. Al-Ashqar, “Orada yapılacak daha fazla çalışma, erken maymun evrimi hakkındaki anlayışımızı önemli ölçüde geliştirebilir” dedi.
Kaynak: https://www.livescience.com
773 Bin Yıllık Fas Fosilleri İnsan Evriminde Kritik Bir Dönemi Ortaya Çıkardı