Edison Haklıydı: Uykuya Daldıktan Hemen Sonra Uyanmak Yaratıcılığı Artırabilir
Uyanıklık ve uyku arasındaki durum, problem çözmek için en etkili noktadır. Thomas Edison icatlarını yaparken zorluklarla karşılaştığında elinde çelik bir bilyeyle bir koltukta şekerleme yapardı. Uyumaya başladığında ve kasları gevşediğinde, bilye yere çarpıyor ve sorunlarına ilişkin içgörülerle onu uyandırıyordu.
Şimdi, 100 yıldan fazla bir süre sonra, bilim insanları bir laboratuvarda bu tekniği tekrarladılar ve ünlü mucidin bir şeyler üzerinde olduğunu ortaya çıkardılar. Tarifini takip eden insanlar bir matematik problemini çözme şanslarını üçe katladı. İşin püf noktası, uyku ile uyanıklık arasındaki geçişte, derin uykudan hemen önce uyanmaktı.
Bilişsel bir sinir bilimci olan Ken Paller, “Bu harika bir çalışma” diyor ve önceki çalışmaların, derin uyku aşamalarından geçmenin yaratıcılığa yardımcı olduğunu gösterdiğini belirtiyor, ancak bu, uykuya geçiş dönemini ve problem çözmedeki rolünü ayrıntılı olarak araştıran ilk çalışmadır.
Bu geçiş döneminde tam olarak uyanık değiliz, aynı zamanda derin uykuda da değiliz. Bir dakika kadar kısa olabilir ve tam uykuya dalmaya başladığımızda ortaya çıkar. Kaslarımız gevşer ve genellikle son deneyimlerle ilgili, hipnagoji adı verilen rüya benzeri vizyonlar veya düşünceler yaşarız. Bu evre, uyanma ile kesilmediği sürece çoğu zaman fark edilmeden geçip gider. Edison gibi, sürrealist ressam Salvador Dalí de uykunun başlangıcını kesintiye uğratmanın yaratıcılığı artırabileceğine inanıyordu. (Metal top yerine ağır bir anahtar kullanırdı.)
Dalí ve Edison’un haklı olup olmadığını görmek için araştırmacılar 100’den fazla kolay uyuyan kişiyi araştırmaya dahil etti. Ekip onlara, belirli kuralları adım adım kullanarak sekiz basamaklı dizileri yedili yeni dizilere dönüştürmelerini gerektiren bir matematik testi verdi. Doğru cevapları ulaşmanın daha kolay bir yolu olduğu gönüllülere söylenmedi.
30 denemeden sonra yolu bulamayanlar, karanlık bir odada gözleri kapalı bir şekilde 20 dakika sandalyede dinlendiler. Araştırmacılar, nöral hücreler tarafından üretilen elektrik dalgalarını ölçen elektroensefalografi kasklarıyla beyin aktivitelerini kaydederken, her biri sağ elinde plastik bir şişe tutuyordu. Ayrıca, şişeyi düşürürlerse akıllarında ne olduğunu yüksek sesle bildirmeleri söylendi.
Uyuyanların çoğu çeşitli vizyonlar bildirdiler: dans eden sayılar ve geometrik şekiller, Roma Kolezyumu, atlı bir hastane odası. Aradan sonra katılımcılar matematik problemlerini tamamlamak için geri döndüler.
Araştırmacılar, insanların vizyonlarının içeriği ile görevdeki performansları arasında herhangi bir bağlantı görmediler. Ancak beyin aktivitesine bakıldığında, uykunun ilk aşamasında kestirenlerin ve kesintiye uğrayanların, sorunun gizli anahtarını bulmada uyanık kalanlara göre üç kat daha iyi olduğunu buldular.
Araştırmacılar, bu şekerlemeyi yapanlardan 24’ünden yirmisi (%83) çözüm yolunu buldu, buna karşılık uyanık kalan 59 kişiden yalnızca 15’i (%30) yapabildi.
Yaratıcı etki, ilk uyku aşamasında sadece 15 saniye harcayan insanlarda bile gerçekleşti. Ancak bu numara, uykunun daha sonraki aşamalarına ulaşanlar için işe yaramadı. Uyku araştırmacısı yazar Delphine Oudiette, “Bulgularımız, uyku başlangıcında yaratıcılık için en etkili nokta olduğunu gösteriyor” diyor. “Çok erken uyanırsanız veya çok derin uyursanız kaybolabilen küçük bir pencere gibi.”
Edison’un aksine, bu çalışmada evreka anı uyandıktan hemen sonra gelmedi. İnsanlar kestirmeden sonra bir içgörü elde etmek için matematik testinin ortalama 94 denemesini yaptılar. Oudiette, “Güçlü bir şekerleme yapıp hemen bir çözümle uyanmak gibi değil” diyor. (Tekniği kendisi birkaç kez denedi, ancak problemlerimizin çoğunun çözümleri bir matematik hesaplaması kadar iyi tanımlanmadığında, gerçek hayatta uygulanmasının zor olduğunu düşünüyor.)
Yine de, Montreal Üniversitesi’ndeki uyku araştırmacısı Tore Nielsen, bu kadar kısa uyku sürelerinin bu kadar önemli bir etkiye sahip olmasına şaşırdı. Çalışmaya dahil olmayan Nielsen, bilim insanlarının daha önce problem çözmeye yardımcı olmak için daha uzun uyku süreleri gerektireceğini varsaydıklarını söylüyor. Edison’un hilesini özel hayatında benimsemiş, masasında uyuklamış ve başı öne düştüğünde uyanıp rüyalarını yazmıştır. Artık teknik onaylandığına göre, uyku ve yaratıcılık üzerine araştırmaları kolaylaştıracağını söylüyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Viagra Kullanımının Alzheimer Riskini Yüzde 70 Azaltabileceği Bulundu
/Edison Haklıydı: Uykuya Daldıktan Hemen Sonra Uyanmak Yaratıcılığı Artırabilir/