Düşük Kolesterol Beyninizi Bunamadan Koruyabilir
İnsanlar genellikle kolesterolün sadece kalbi etkilediğini düşünür. Ancak yeni araştırmalar, kolesterolün beynin geleceğini de şekillendirebileceğini gösteriyor.
Bristol Üniversitesi’nin Kopenhag Üniversitesi Hastanesi ile ortaklaşa yürüttüğü bir araştırma , doğal olarak düşük kolesterole sahip kişilerin bunama riskinin daha düşük olduğunu ortaya koydu.
Danimarka, İngiltere ve Finlandiya’dan bir milyondan fazla kişinin katıldığı araştırma, türünün en büyüklerinden biri oldu.
Kolesterol genleri cevapları barındırıyor
Bazı insanlar, herhangi bir ilaç kullanmadan kolesterolü düşük tutan genetik varyantlarla doğarlar. Dr. Liv Tybjærg Nordestgaard ve ekibi, kolesterol düşürmenin beyni nasıl koruyabileceğini anlamak için bu genleri kullandı.
Kullandıkları Mendel rastgeleleştirmesi adı verilen yöntem, statin veya ezetimibe gibi ilaçlar kullanan birinin yaşadıklarını taklit ediyor; ancak yaşam tarzı karıştırıcıları olmadan. Diyet, egzersiz veya kiloyu hesaba katmaya gerek yok .
Sonuçlar çarpıcıydı. Kolesterolü litre başına sadece bir milimol (mmol/L) düşürmek, belirli genetik hedefler için bunama riskini yüzde 80’e kadar azaltabiliyordu.
Şu anda Kopenhag Üniversitesi Hastanesi’nde görevli olan Dr. Nordestgaard, “Çalışmamız, kolesterolünüzü düşüren bu varyantlara sahipseniz, bunama geliştirme riskinizin önemli ölçüde daha düşük olduğunu gösteriyor.” dedi .
Kolesterolün beyin üzerindeki etkisi
HDL dışı kolesterol, atardamarları tıkayan ve kan akışını kısıtlayan tüm zararlı türleri içerir. Biriktiğinde atardamarlar daralır ve küçük pıhtılar oluşabilir.
Bu pıhtılar beynin bazı bölgelerine oksijen gitmesini engelleyerek, hafızayı yavaş yavaş aşındıran küçük, tekrarlayan yaralanmalara neden olabilir .
Dr. Nordestgaard, “Ateroskleroz, kan damarlarınızda kolesterol birikmesinin bir sonucudur. Hem vücutta hem de beyinde olabilir ve bunamanın nedenlerinden biri olan küçük kan pıhtıları oluşma riskini artırır,” dedi.
Sözleri basit bir gerçeği vurguluyor: Kalbe zarar veren şey beyne de zarar verebilir. Çalışma, ister genler ister tedavi yoluyla olsun, kolesterolün ömür boyu kontrol altına alınmasının beynin yaşlanmasında gerçek bir fark yaratabileceğini öne sürüyor.
Bir milyon hayattan veriler
Araştırmacılar, HMGCR, NPC1L1 ve CETP dahil olmak üzere kolesterolle ilişkili altı geni analiz etti. Bu genler, statinler ve ezetimibe gibi ilaçların hedef aldığı proteinleri düzenler. Bu genler kolesterolü doğal olarak düşürdüğünde, bunama riski de düşer.
Bu araştırmada, Birleşik Krallık Biyobankası, Kopenhag Genel Nüfus Çalışması, Kopenhag Şehir Kalp Çalışması, FinnGen çalışması ve Küresel Lipid Genetiği Konsorsiyumu’ndan elde edilen bilgiler kullanılmıştır. Bu veri kümeleri, farklı popülasyonlar ve yaş grupları arasında tutarlı sonuçlar göstermiştir.
Analiz ayrıca, kolesteroldeki genetik düşüşün tüm demans türlerini (vasküler, tanımlanmamış ve Alzheimer) etkilediğini, ancak en çok da vasküler ve tanımlanmamış demans türlerini etkilediğini ortaya koydu. Bu türler, kan damarı sağlığıyla daha doğrudan bağlantılıdır.
Alışılmış ilaçların ötesinde
Günümüzde kolesterol tedavisinde statinler baskın olsa da, mücadeleye başka ilaçlar da katılabilir. Örneğin, PCSK9 inhibitörleri, vücudun LDL kolesterolü temizlemesine yardımcı olarak kalbi korur. CETP inhibitörleri ve ANGPTL4’ü hedef alan ilaçlar da araştırılmaktadır.
Bu ilaçlardan bazıları mevcut analizde daha zayıf sonuçlar gösterse de, genel tablo aynıydı: daha düşük kolesterol, daha düşük demans riski anlamına geliyordu. Araştırma, beyin korumasının kolesterol kontrolünün ne kadar erken başladığına bağlı olabileceğini öne sürüyor.
Dr. Nordestgaard, “Örneğin, katılımcılara kolesterol düşürücü ilaçlar verip daha sonra bunama geliştirme riskine bakacağınız, 10 veya 30 yıl sürecek randomize klinik deneyler yürütmek gerçekten iyi bir sonraki adım olacaktır” dedi.
Genetik riskin ötesinde koruma
Büyük sorulardan biri de bu faydanın Alzheimer hastalığı için bilinen bir risk faktörü olan APOE ɛ4 genine bağlı olup olmadığıydı.
Çalışma, düşük kolesterolün APOE ɛ4 taşıyanlara bile yardımcı olduğunu buldu. Bu, koruyucu etkinin bu genetik riskten bağımsız olarak çalıştığı anlamına geliyor.
Bu bulgu, kolesterol kontrolünün sadece orta yaş endişesi değil, yaşam boyu bir güvence olduğu fikrini güçlendiriyor. Ayrıca, yaşlı yetişkinlerde statinler üzerine yapılan çalışmaların neden genellikle karışık sonuçlar verdiğini de açıklıyor. Tedaviye geç başlamak çok yetersiz, hatta çok geç olabilir.
Kolesterol kontrolü bunamayı önler
Bu araştırmadan çıkarılacak ders oldukça açık: Kolesterolü düşük tutun; sadece kalp için değil, beyin için de.
Faydaları muhtemelen hafıza kaybı ortaya çıkmadan on yıllar önce başlar. Erken ve istikrarlı kontrol, bunamayı geciktirebilir, hatta tamamen önleyebilir.
Çalışma, kolesterol düşürücü ilaçların bunamayı tedavi ettiğini iddia etmiyor, ancak sağlıklı kolesterol seviyelerini korumanın yaşlanma şeklimizi değiştirebileceğini gösteriyor. Bir sonraki zorluk, bunu insanları yaşamları boyunca takip eden uzun vadeli denemelerle kanıtlamak.
Beyin sağlığı genç yaşta başlar
Halk sağlığı için mesaj basit: Beyin sağlığı, ilk bozulma belirtilerinden çok önce başlar. Atardamarları koruyan aynı tercihler -dengeli beslenme , egzersiz ve tıbbi bakım- nöronları da koruyabilir.
Dr. Nordestgaard ve ekibinin vardığı sonuca göre, yaşam boyu düşük kolesterol, bunamaya karşı en güçlü savunmalardan biri olabilir.
Uzun zamandır ayrı ayrı incelenen kalp ve beyin, aslında aynı ortak hikayeyi anlatıyor gibi görünüyor: Birini korursanız, diğerini de kurtarabilirsiniz.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Düşük Kolesterol Beyninizi Bunamadan Koruyabilir
Dünyada Bir İlk: Domuz Karaciğerinin Bir Kısmı İnsana Nakledildi
/Düşük Kolesterol Beyninizi Bunamadan Koruyabilir/