Dünya’ya En Yakın Kara Delik Keşfedildi
Uluslararası gökbilimciler grubu, Dünya’ya en yakın kara deliği keşfetti. Karadelik, güneşimize benzer bir yıldızın yörüngesinde dolanıyor ve galaksimizde ilk kez böyle bir ikili sistem keşfedildi. Gaia BH1 olarak bilinen nesne, 1.600 ışıkyılı uzaklıkta bulunuyor ve güneşimizin yaklaşık 10 katı kütleye sahip.
Bunun gibi kara delikler yıldız kütleli kara delikler olarak bilinir. Kütleleri Güneşimizinkinin en fazla 100 katıdır ve güçlü süpernova patlamaları ile oluşmuşlardır. Bu nesnelerin yaklaşık 100 milyonu Samanyolu’nda olmasına rağmen yalnızca birkaçı keşfedilmiştir. Bunların neredeyse tamamı aktif olarak besleniyor, eşlik eden bir yıldızından malzeme çalıyor ve büyük miktarda X-ışını salıyor.
Ancak Gaia BH1 farklıdır. Karadelik çevresindeki yıldızdan hiçbir malzeme çalmıyor, bu yüzden uykuda kabul ediliyor. Nesne ilk olarak Avrupa Uzay Ajansı’nın Gaia uzay aracı tarafından tespit edildi. Gaia, eşlik eden yıldızda tuhaf düzensizlikler yakaladı. Yapılan takip gözlemleri, yıldızın hareketlerinin okumalarını genişletti ve bir kara deliğin yörüngesinde dönme olasılığının olduğunu doğruladı.
Astrofizikçi Kareem El-Badry, “Güneş Sistemini alın, Güneş’in olduğu yere bir kara delik ve Dünya’nın olduğu yere Güneş’i koyun ve bu sistemi elde edin” ve Max Planck Astronomi Enstitüsü, yaptığı açıklamada. “Bunun gibi sistemlerin birçok tespiti iddia edilmiş olsa da, hemen hemen tüm bu keşifler daha sonra reddedildi. Bu, galaksimizdeki yıldız kütleli bir kara deliğin etrafındaki geniş bir yörüngede Güneş benzeri bir yıldızın ilk kesin tespiti.”
Veriler sağlam görünse de, bu sistemin tam olarak nasıl işlediği henüz belli değil. İkili sistem, Güneşimizin yaklaşık 20 katı büyüklüğünde, hala gözlemleyebileceğimiz Güneş benzeri bir yıldızın yörüngesinde dönen devasa bir yıldız tarafından yapılmış olmalıdır.
Bu devasa yıldız, milyonlarca yıl içinde süper kırmızı dev bir yıldıza dönüşecekti. Bu yıldızın dış katmanı, süpernovanın kaçınılmaz çöküşü ve ardından patlamasından önce eşlikçisini yutmuş olacaktı. Eşlikçisinin tüm bunlardan nasıl kurtulduğu bir gizem. Bu durum kara delik ikililerinin nasıl oluştuğunu ve geliştiğini tam olarak anlayamayabileceğimizi düşündürüyor.
El-Badry, “Bu sistemin standart ikili evrim modelleri tarafından kolaylıkla barındırılmaması ilginçtir” diyerek sözlerini tamamladı. “Bu ikili sistemin nasıl oluştuğu ve bu uyuyan kara deliklerden kaç tane olduğu hakkında birçok soru bulunuyor.”
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber