Şempanzelerin Olta gibi Aletlerle Termit Yakaladığı Keşfedildi
Araştırmacılar, termitlerin bulunabilirliği ile şempanzelerin onları yakalama zamanları arasındaki ilişkiyi inceledi. Termitlerin en çok yağışlı mevsimin başında bulunduğunu tespit edildi.
Diğer yiyecek türleri bu dönemde bol olsa da, şempanzeler termitleri bu dönemde yakalamayı tercih ediyor. Bu da şempanzelerin termitlerin ne zaman mevcut olduğunu bildiğini ve bu deneyimden faydalandığını gösteriyor.
Şempanzelerin termit yakalamak için bir alet “olta” kullandıklarının keşfedilmesi, onların yeteneklerine dair anlayışımızda devrim yarattı.
Ancak hala şempanzelerin termitleri geçici olarak mı yakaladıklarını yoksa avlanma mevsimlerini özellikle mi seçtiklerini bilmiyorduk. Bu da hayvanların becerilerini ve uzmanlıklarını anlamamız açısından çok önemli.
Araştırmacı Vicky Oelze şöyle diyor: “Şempanzelerin zihinlerini asla okuyamayacağız. Ancak termit tepeciklerine geldikleri ve bu lezzeti yakalamak için onları keşfettikleri durumları analiz ederek belki de onları daha iyi anlayacağız.”
Termit narinliği
Termitler şempanzeler için önemli bir besin kaynağıdır, ancak şempanzelerin özellikle sevdiği böcek türleri höyüklerin derinliklerinde yaşar ve neredeyse erişilemez durumdadır.
Ancak belirli bir mevsimde termitler yeni bir koloni kurmak için dağılmaya başlar. Höyüğü uçuş deliklerinden terk ederler.
Bu delikler şempanzelerin termitleri yakalamak için kullandıkları deliklerdir. Bazı yerlerde şempanzeler tüm yıl boyunca termit yakalarken, bazı yerlerde ise sadece belirli bir mevsimde termit yakalarlar.
Termitlerin erişilebilirliğini anlamak, şempanzelerin olta takımlarını nasıl kullandıklarını anlamak için önemlidir. Bilim insanları, yağışlı ve kurak mevsimlerin çok belirgin olduğu Tanzanya’daki Issa Vadisi’ne odaklandı.
Araştırmacılar, farklı zaman dilimlerinde termit dağılımını ve şempanze avcılığını haritalamak için 13 höyükten yıllarca meteorolojik veri ve kamera tuzağı kayıtları topladı.
Bilim insanları 2018 ve 2022 yılları arasında 14 höyükte termit yakalama deneyleri gerçekleştirerek şempanzelerin aletlerini ve tekniklerini kopyaladı. Termitleri yakalamanın çok zorlu bir süreç olduğu ortaya çıktı.
1.924 termit yakalama denemesinden sadece 363’ü başarılı oldu. Bilim insanları, yağış miktarı arttıkça oltayla termit yakalama olasılığının da önemli ölçüde arttığını tespit etti – ta ki 200 mm yağmur yağana kadar.
Daha sonra başarı oranı azaldı. Termitlerin çoğu en çok 50-200 mm toplam yağış arasında aktifti. Termitlerin dağılması sadece yağışlı mevsimde gerçekleşmiş, ancak 400 mm yağıştan sonra neredeyse tamamen durmuştur.
Makalenin ortak yazarı Seth Phillips, “Şu anda bu höyüklerdeki şempanze davranışlarının kamera tuzağı kayıtlarını inceliyoruz” dedi.
“Şempanzelerin mevsimsel değişikliklere yanıt olarak arama davranışlarını nasıl adapte ettiklerini öğrenmek istiyoruz. Örneğin, uzun bir kuraklığın ardından yağan yağmurdan hemen sonra termit höyüklerini araştırıyorlar mı? Bu veriler bize onların alet kullanımıyla ilgili bilişsel deneyimleri hakkında ilginç şeyler söyleyebilir.”
Issa Vadisi’nde yağmur mevsiminin başında başka yiyecekler de bulunuyor. Şempanzeler termitleri yakalamak için alet kullanıyor; çünkü onları yakalayabiliyorlar, ihtiyaçları olduğu için değil- etrafta bol miktarda başka yiyecek var. Ama termitler onlar için bir zevktir.
İnsanlardan daha iyi
Issa Vadisi’ne nispeten yakın olan Gombe Deresi de dahil olmak üzere bazı şempanze toplulukları tüm yıl boyunca termit avlasa da, buradaki termit avcılığı yağışlı mevsimin başında zirve yapıyor.
Belki de oradaki bazı şempanzeler daha yumuşak topraktan faydalanıyor ya da aletleri daha verimli. Daha iyi aletlerin Issa Vadisi’ndeki termit tepeciklerinin sürekli olarak sömürülmesini sağlayıp sağlamayacağı belli değil. Bilim insanları tarafından yapılan deneyler bunun aksini gösteriyor.
Phillips, “Günün sonunda bizler şempanze davranışını taklit etmeye çalışan insan deneycileriz,” diyor. “Örneğin, bu aletlerle termit çıkarma konusunda şempanzeler kadar verimli olduğumuz düşünülmemeli. Şempanzelerin Issa Vadisi’ndeki termitleri çıkarma fırsat penceresinin en azından insan araştırmacılardan biraz daha geniş olmasını beklerdim.”
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Şempanzelerin Olta gibi Aletlerle Termit Yakaladığı Keşfedildi
50 Milyonda 1 İhtimal: Çift Rahimli Kadın Her İkisinden de Çocuk Bekliyor