Dünya’nın En Eski Sırlarından Bazıları 450 Milyon Yıllık Elmaslar Tarafından Ortaya Çıkarıldı
Yeni bir araştırmaya göre, bazı elmaslar Dünya’nın evrimi hakkındaki sırları açığa çıkarabiliyor.
Bilinen en sert doğal mineral olan elmaslar, “süper kıtaların” oluşumu ve yıkımı da dahil olmak üzere pek çok şeye dayanabilir ve dayanmıştır. Dünya yüzeyinin derinliklerine gömülü olan araştırmacılar, milyonlarca yıl önce süper kıta Gondwana’nın altında oluşan elmasları analiz etti.
Bu “süper derin” taşlar, süper kıtanın oluşumu, stabilizasyonu ve gezegen üzerindeki hareketine, diğer bir deyişle “süper kıta döngüsüne” ilişkin önemli ipuçları barındırıyor. Kabuğu Dünya yüzeyinin altına iten levha tektoniği tarafından yönlendirilen bu döngüyü incelemek başka türlü zor olabilir; okyanus kabuğu gençtir ve daha yaşlı olan kıtasal kabuk derin jeolojik süreçler hakkında fazla fikir vermez.
Çalışmanın yazarı Karen Smit yaptığı açıklamada, “Süper derin elmaslar son derece nadirdir ve artık bize tüm kıta oluşum süreci hakkında çok şey söyleyebileceklerini biliyoruz” dedi. “İlk kıtaların nasıl oluştuğunu anlamak için bu elmasları tarihlendirmek istedik.”
Elmasların içindeki küçük silikat ve sülfit kalıntılarını tanımlamak ve tarihlendirmek için izotopik analiz de dahil olmak üzere bir dizi kimyasal analiz kullanan araştırmacılar, elmasların 650 ila 450 milyon yıl önce, Gondwana tabanının yaklaşık 300 ila 700 kilometre (186 ila 435 mil) altında oluştuğunu tespit etti. Bu sırada süper kıta Güney Kutbu’nu kaplıyordu.
Oluşurken, içinde bulundukları kayalar kaldırma kuvveti kazanmış ve batan manto malzemesi ile birlikte süper kıtanın tabanına taşınarak onu aşağıdan genişletmiştir. Ve Smit’in açıkladığı gibi, elmaslar o zamandan beri oldukça zorlu bir yolculuk geçirdi.
“Yaklaşık 120 milyon yıl önce Gondwana, Atlantik gibi mevcut okyanusları oluşturmak üzere parçalanmaya başladı. 90 milyon yıl önce, ana kayanın sıkışmış küçük kalıntılarını taşıyan elmaslar, şiddetli volkanik patlamalarla Dünya yüzeyine getirildi.”
Bu patlamalar şu anda Brezilya ve Batı Afrika olarak bildiğimiz Gondwana parçalarında meydana geldi. Araştırmacılar bunun, elmasların tabana “yapışmış” olduğunu ve bu nedenle süper kıta parçalandıkça farklı parçalarıyla birlikte göç ettiğini gösterdiğini öne sürdü.
Çalışma, ışıltılı dış görünüşlerinin altında, süper derin elmasların ve kıta oluşumu araştırmalarının önemini göstermektedir. Smit’in dediği gibi, “Kıtaların nasıl evrimleştiğini ve hareket ettiğini anlamak için bu tür araştırmalara ihtiyacımız var. Kıtalar olmasaydı yaşam da olmazdı. Bu araştırma bize kıtaların nasıl oluştuğu hakkında fikir veriyor ve yaşamın nasıl evrimleştiği ve gezegenimiz Dünya’yı diğer gezegenlerden farklı kılan şeylerle bağlantılı.”
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber