Dünyanın En Eski Şehrinde 7.000 Yıllık Kanal Sistemi Ortaya Çıkarıldı
Antik Mezopotamya topraklarında, arkeolog ve jeologlardan oluşan bir ekip dikkate değer bir başarıya imza attı. Antik Eridu kentini çevreleyen geniş ve karmaşık sulama kanalları ağını başarıyla haritalandırdılar; bu ağ, bu erken kentsel yerleşim bölgesinin nüfusunu destekleyen tarım arazilerini ayakta tutuyordu. Güney Irak’ta bulunan Eridu, büyük Sümer şehirlerinin en güneyinde yer alıyordu ve M.Ö. 5.400 civarında kurulmuş olması nedeniyle tarihteki en eski şehir olduğuna inanılıyor.
Eridu’daki bazı kanalların ana hatları daha önce görülmüş ve tespit edilmiş olsa da, bu araştırma Mezopotamya’nın (günümüz Irak’ının yanı sıra Suriye, Kuveyt, Türkiye ve İran’ın bazı bölgelerini kapsamaktadır) en iyi korunmuş kanallarından biri olan kanal ağının tamamını başarıyla takip eden ilk araştırmadır.
Bereketli Hilal’i Bu Kadar Bereketli Yapan Neydi? Artık Biliyoruz
Mezopotamya hem medeniyetin beşiği hem de Bereketli Hilal olarak bilinir ve bugün çoğunlukla kuru çöl olan bir bölgede büyük ölçekli tarımı mümkün kılan arazi ve ürün sulama sistemi olmadan her iki tanımlama da mümkün olamazdı. Sümer ve diğer Mezopotamya uygarlıkları, hayatta kalmak ve gelişmek için ihtiyaç duydukları suyu sağlamak için Fırat ve kollarına bağımlıydı ve toprağı ve Eridu halkını besleyen kanallar, Sümerlerin ve onların soyundan gelen kültürlerin nehrin akışını ihtiyaçlarını karşılamak için nasıl manipüle ettiklerinin en iyi örneğidir.
Sulama amaçlı kanal sistemleri çoğu Mezopotamya kentiyle ilişkilendirilmiştir. Ancak eski kanalların çoğu uzun zamandan beri doğal tortularla dolduğundan bulunmaları son derece zorlaştı ya da üzerlerine yol inşa edilebilmesi için bilerek dolduruldu. Bu durumun, antik Sümer ve diğer Mezopotamya kültürlerinin tarımsal altyapısı hakkında daha fazla bilgi edinmek isteyen araştırmacıların çabalarını zorlaştırdığını söylemeye gerek yok.
Eridu bölgesinde yeniden inşa edilen sulama kanalı ağı ve antik Fırat nehri yatağı. (Jotheri, et.all/Antiquity Publications Ltd.).
Ancak Irak’taki Ur antik kentinin yaklaşık 15 mil (24 kilometre) güneybatısında, Basra Körfezi’nden çok da uzak olmayan Fırat’ın ağzına yakın bir yerde bulunan Eridu bölgesinde koşullar biraz farklıdır. Buradaki halk, Fırat’ın akışında meydana gelen ve su saptırma projelerini yetersiz kılan ve nihayetinde Eridu’yu yaşanmaz hale getiren değişiklikler nedeniyle şehri ancak MÖ 600 civarında terk etmiştir. Bu ani nüfus azalması nedeniyle geride kalan kanal sistemi nispeten işlevsel ve sağlam kalmıştır ve yeni tamamlanan haritalama projesini mümkün kılan da budur.
Şimdiye Kadar İnşa Edilen İlk Kanal Sistemi ve En Şaşırtıcı Sistemlerden Biri
Bu çığır açan çalışma için arkeologlar ve jeologlar jeomorfolojik analiz, tarihi harita incelemeleri ve uzaktan algılama teknolojisinin kullanımını içeren disiplinler arası bir yaklaşım kullandılar. Bazı durumlarda 7.000 yıldan daha eski olan kanalları bulmak için 1960’ların CORONA programından görüntüler ve insansız hava araçlarıyla çekilen yeni fotoğraflar da dahil olmak üzere yüksek çözünürlüklü uydu görüntüleri ve kapsamlı yer seviyesi fotoğrafları kullanıldı.
Hem doğal hem de yapay kanallar Eridu’nun çevresindeki araziyi ikiye bölüyordu ve bu da araştırmacıları bir miktar zorlukla karşı karşıya bıraktı (birini diğerinden nasıl ayıracakları). Bunu yapmak için antik su akış modellerinin dikkatli ve ayrıntılı bir analizini tamamladılar, alanın topografyasını değerlendirdiler ve Eridu’nun su kontrol sisteminin kalıntılarını bulunabilecekleri her yerde tespit ettiler.
Bu yorucu ve zaman alıcı görevi tamamladıklarında, araştırmacılar 200’den fazla ana kanalın yanı sıra tüm bu kolları birbirine bağlayan 4.000’den fazla küçük kanal tespit etmişti. Büyük kanallar beş ila altı mil (sekiz ila dokuz kilometre) uzunluğunda ve altı ila 16 fit (iki ila beş metre) genişliğindeyken, tamamlayıcı kanalların (suyu tek tek tarım arazilerine yönlendiren) uzunluğu 30 ila 650 fit (10 ila 200 metre) arasında değişiyordu.
Mezopotamya taşkın yatağının Mekik Radar Topografya Görevi verileri kullanılarak çizilen ve Eridu Bölgesi’nin konumu ile taşkın yatağındaki modern ve antik nehir ve kanal ağlarını gösteren opografik haritası. (Jotheri, et.all/Antiquity Publications Ltd.).
Tahmin edilebileceği gibi, araştırma ekibi, dünyanın herhangi bir yerinde herhangi bir çağda inşa edilmiş en karmaşık sulama sistemine rakip olan bir sulama sistemi yaratan antik Eridu kanal inşaatçılarının başarıları karşısında hem hayrete düşmüş hem de çok etkilenmiştir.
Araştırmacılar toplamda, tamamlayıcı kanalların çevresinde yaklaşık 700 çiftliğin varlığını belgeleyebildi. Daha varlıklı toprak sahiplerinin en küçük çiftçilerden 40 kata kadar daha büyük çiftliklere sahip olmasıyla birlikte, zenginlik açısından belirgin farklılıklar tespit edilirken, kanallar her çiftçinin ürünlerini yetiştirmek için ihtiyaç duyduğu şeylere sahip olmasını sağlamak için inşa edildi.
Bu çalışma, Mezopotamya’da tarımın yüzyıllar boyunca bölge topraklarının verimliliğini korumak için sulamaya dayandığını doğruladı. Ayrıca antik Mezopotamyalıların, nüfus arttıkça ve şehirler büyüdükçe ölçeklendirilebilecek sofistike su yönlendirme ve kontrol sistemlerini nasıl tasarlayacaklarını bilen çok sayıda usta mühendis ve mimar yetiştirdiklerini de doğruladı. Ayrıca, dünyanın en eski kentsel alanlarının hükümetlerinin, esasen işbirliğine dayalı yaşam deneylerinin başarısı için hayati önem taşıyan geniş ve karmaşık altyapı projelerini organize etmek ve uygulamak için gerekli idari becerilere sahip olduğunu da göstermiştir.
İkinci gözlemle ilgili olarak, gerçekten dikkate değer şeylerden biri de sulama sisteminin bu kadar farklı dönemler boyunca ne kadar iyi korunduğu ve sürdürüldüğüdür. Eridu sırasıyla Erken Hanedanlık, Akad İmparatorluğu, İsin-Larsa, Eski Babil, Kassit ve Yeni Babil dönemleri boyunca işgal altında kalmış ve gelişmiştir; bu dönemlerin her birinin kendine özgü kültürleri, yönetim ve idare tarzları vardır. Ancak her biri sulama sisteminin işlemeye devam etmesini sağlamıştır, çünkü hepsi bunu şehrin can damarı ve halkının hayatta kalması için kesinlikle gerekli olarak kabul etmiştir.
Bir Zaman Çizelgesi Oluşturma
Irak’ın Divaniye kentindeki El Kadisiye Üniversitesi Arkeoloji Bölümü tarafından düzenlenen bu önemli çalışmanın sonuçları kısa süre önce Antiquity dergisinde yayımlandı. Araştırma ekibine göre bir sonraki hedefleri, kanallar ağının nasıl ve ne zaman inşa edildiğini detaylandıran bir zaman çizelgesi geliştirmek.
Eridu kalıntıları, şehrin kalbindeki Sümer zigguratının yapımında kullanılan ve üzerinde Kral Ur-Nammu’nun (MÖ 2123-2106) adının yazılı olduğu pişmiş tuğlaların bir kısmı. (David Stanley/CC BY-SA 2.0).
Yeniden inşa edilen bu sulama kanalları ağı, bölgedeki tüm işgal dönemleri için birleşik tarımsal faaliyetleri temsil etmektedir ve tüm işgal dönemi boyunca (yani MÖ altıncı binyıldan birinci binyılın başlarına kadar) tüm kanalların aynı anda çalışıyor olması olası değildir.” “Bu nedenle, sulama sistemlerinde ve tarımsal peyzajda zaman içinde meydana gelen değişiklikleri daha iyi anlamak için kanalların kronolojisi hakkında ek araştırmalar yapmak çok önemlidir.”
Ekip üyeleri ayrıca Sümer dönemi ve sonrasına ait çivi yazılı tabletler üzerinde çalışarak, sahadaki keşiflerini bu eski metinlerde bahsedilen tarımsal uygulamalar ve su yönetimi stratejilerinin tanımlarıyla çapraz referanslamayı planlıyor.
Kaynak: https://www.ancient-origins.net
Eridu, Sümerlilerin Aden(Cennet) Bahçesi ve Dünyanın En Eski Şehri mi?