Dünya’nın Dönüşü Yavaşlıyor: İnsanlık Geleceğini Nasıl Etkileyecek?
Dünya Sallanıyor ve Günler Uzuyor – Bunun Sorumlusu da İnsanlar
İklim değişikliğinin Dünya’nın dönüşü üzerindeki etkilerini izlemek için yapay zekadan yararlanan yeni çalışmalar, günlerimizin giderek uzadığını ve gezegenimizin gelecekte daha da sallanacağını gösterdi. Bu değişikliklerin insanlığın geleceği üzerinde büyük etkileri olabilir.
Yeni bir araştırmaya göre, insan kaynaklı iklim değişikliği Dünya’nın dönüşünü sürekli olarak değiştirdiğinden, Dünya’nın günlerinin uzunluğu ve gezegenimizin yönü dengesizleşiyor.
Araştırmacılar, bu değişikliklerin başlangıçta fark edilemeyebileceği, ancak bizi negatif sıçrama saniyeleri uygulamaya zorlamak, uzay yolculuğuna müdahale etmek ve gezegenimizin iç çekirdeğini değiştirmek gibi ciddi zincirleme etkileri olabileceği konusunda uyarıyor.
Dünya’da bir gün yaklaşık 86,400 saniye sürüyor. Ancak gezegenimizin tek bir dönüşünü tamamlaması için gereken süre, tektonik plaka hareketleri, iç çekirdeğin dönüşündeki değişiklikler ve Ay’ın yerçekimsel çekimi gibi bir dizi faktör nedeniyle her yıl milisaniyelerin küçük kesirleri kadar değişebilir.
Bununla birlikte, insan kaynaklı iklim değişikliği günlerimizin uzunluğunu değiştirebilecek bir başka faktördür ve bilim insanları bunun önümüzdeki yıllarda gezegenimizin dönüşünü ne kadar etkileyeceğini yeni yeni fark etmeye başlıyor.
Son birkaç on yıldır, başta Grönland ve Antarktika olmak üzere Dünya’nın kutup bölgelerinden buz kaybı oranı, küresel ısınma nedeniyle hızla artmakta ve deniz seviyelerinin yükselmesine neden olmaktadır. Bu fazladan suyun çoğu ekvatorun yakınında birikerek gezegenimizin orta kısmının hafifçe şişmesine neden oluyor. Bu da gezegenin dönüşünü yavaşlatıyor çünkü daha fazla ağırlık gezegenin merkezinden daha uzağa dağıtılıyor – tıpkı dönen artistik patencilerin kollarını vücutlarından uzaklaştırarak yavaşlamalarına benzer şekilde.
PNAS dergisinde 15 Temmuz’da yayınlanan yeni çalışmada araştırmacılar, gezegenin dönüşünün zaman içinde nasıl değişeceğini tahmin etmek için gerçek dünya verilerini fizik yasalarıyla birleştiren gelişmiş bir yapay zeka programı kullandılar.
Sonuçlar, Mart ayında yayınlanan ve Dünya’nın günlerinin gelecekte daha da uzayacağını öne süren benzer bir çalışmayı destekliyor. Ancak yeni program, günlerin zaman içinde nasıl uzayacağına dair çok daha kesin tahminler sundu.
Yeni makalenin arkasındaki aynı araştırma ekibi, 12 Temmuz’da Nature Geoscience dergisinde yayınlanan ve ekvator yakınlarında artan suyun Dünya’nın dönme eksenini hareket ettirdiğini gösteren bir başka çalışma daha yayınladı. Bu da manyetik kutupların her yıl eksenden daha uzağa yalpalamasına neden oluyor.
Bilim insanları daha önce bu etkinin muhtemelen en azından son otuz yıldır meydana geldiğini tespit etmişlerdi. Ancak yeni çalışma, eksenin mevcut konumundan önceki çalışmaların öngördüğünden daha da uzağa hareket edeceğini gösteriyor.
İsviçre’deki ETH Zürih’te jeodezi uzmanı olarak çalışan ve her iki yeni çalışmanın da ortak yazarı olan Benedikt Soja yaptığı açıklamada, “Biz insanlar gezegenimiz üzerinde fark ettiğimizden daha büyük bir etkiye sahibiz,” dedi. “Bu da doğal olarak gezegenimizin geleceği için bize büyük sorumluluk yüklüyor.”
Daha Yavaş Dönüyor
Dünya’nın günleri her zaman farklı uzunluklarda olmuştur. Yaklaşık 1 milyar yıl önce, gezegenimizin tek bir dönüşünü tamamlaması muhtemelen sadece 19 saat sürerken, bugün deneyimlediğimiz 24 saate kadar yavaşlamıştır.
Ayrıca daha kısa zaman ölçeklerinde de değişmektedir. Örneğin, 2020 yılında Dünya, kayıtların başladığı 1960 yılından bu yana herhangi bir noktada olduğundan daha hızlı dönüyordu. Haziran 2022’de şimdiye kadar kaydedilen en kısa günü yaşamamıza rağmen, 2021’de gezegenin dönüşü tekrar yavaşlamaya başladı.
Ancak genel olarak Dünya’nın dönüşü, esas olarak Ay’ın okyanuslarımız üzerindeki yerçekimi etkisinin suyu kutuplardan uzaklaştırdığı Ay gelgit sürtünmesi olarak bilinen bir süreç nedeniyle binlerce yıldır yavaşlıyor. Şu anda bu etki günlerimizi her yüzyılda yaklaşık 2,3 milisaniye uzatmaktadır.
Yeni çalışmalar, iklim değişikliğinin şu anda günlerimizi her yüzyılda yaklaşık 1,3 milisaniye uzattığını gösteriyor. Ancak araştırmacılar, mevcut küresel sıcaklık modellerine dayanarak, bu sürenin 21. yüzyılın sonuna kadar yüzyıl başına 2,6 milisaniyeye çıkabileceğini ve bunun da iklim değişikliğini gezegenimizin dönüşü üzerindeki en büyük etki haline getireceğini tahmin ediyor.
Potansiyel Etkiler
Daha uzun günlerin en olası etkilerinden biri, artık yılların işleyişine benzer şekilde, uzayan günlere uyum sağlamak için gelecekte bazı günlerden zaman zaman bir saniye kaybedeceğimiz negatif artık saniyeler getirme ihtiyacı olacaktır.
Mart ayında yapılan çalışma, son birkaç bin yılda günlerin ne kadar uzadığını hesaba katmak için bunun 2029’dan itibaren yapılmaya başlanması gerekebileceğini öne sürüyor.
Geçmişte bilim insanları bu uygulamanın bilgisayarların ve akıllı telefonların zaman işleyişini bozabileceğini öne sürmüşlerdi. Ancak herkes bunun büyük bir sorun olacağına ikna olmuş değil.
Yeni çalışmaların araştırmacıları, gelecekteki değişikliklerin uzay yolculuğunu etkileyebileceğini de belirttiler.
Soja, “Dünya’nın dönüşü sadece yavaş bir şekilde değişiyor olsa bile, uzayda seyrederken – örneğin başka bir gezegene inmek üzere bir uzay sondası gönderirken – bu etkinin dikkate alınması gerekir” dedi. “Bu nedenle bu değişiklikleri yakından izlemek önemlidir.”
Ekip ayrıca, Dünya’nın dönme eksenindeki değişikliklerin Dünya’nın iç çekirdeğinin dönüşünü değiştirebileceği ve bunun da günlerin uzama hızını daha da artırabileceği konusunda uyardı. Bununla birlikte, bu potansiyel etkileşim hala büyük ölçüde bilinmemektedir.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Dünya’nın Dönüşü Yavaşlıyor: İnsanlık Geleceğini Nasıl Etkileyecek?
Büyük Patlamadan Kısa Bir Süre Sonra Eski Yıldızlarla Dolu Galaksiler Görüldü
Büyük Patlamadan Kısa Bir Süre Sonra Eski Yıldızlarla Dolu Galaksiler Görüldü