Büyük Patlamadan Kısa Bir Süre Sonra Eski Yıldızlarla Dolu Galaksiler Görüldü

Büyük Patlamadan Kısa Bir Süre Sonra Eski Yıldızlarla Dolu Galaksiler Görüldü

Büyük Patlamadan Kısa Bir Süre Sonra Eski Yıldızlarla Dolu Galaksiler Görüldü

Evrenin erken dönemlerindeki genç galaksiler nasıl eski yıldızlara sahip olabilir? Bir gökbilimci ekibi, JWST’yi (James Webb Uzay Teleskobu) bir sonda olarak kullanarak bu soruya yanıt aramaya koyuldu. Bu devasa nesneleri ilk kez 2022 yılında tespit ettiler ve halen bunların ne olduğunu açıklamak için çalışıyorlar.



Kızılötesine duyarlı JWST, yakın zamanda bu nesnelerden üçüne odaklandı. İlginç bir şekilde, onları gizemli bir şekilde yaşlı görünen yıldızlardan ışık yayarken buldu. Galaksilerin kendileri Büyük Patlama’dan yaklaşık 700 milyon yıl sonra ortaya çıktıkları halleriyle görüldü. Daha “modern” evrende gördüğümüz spirallere ve eliptiklere hiç benzemiyorlar.

“Bunların sadece 600-800 milyon yaşında olan bir evrende yüz milyonlarca yıllık eski yıldızlarla dolu olduğunu doğruladık. Dikkat çekici bir şekilde, bu nesneler eski yıldız ışığının en erken imzaları için rekoru elinde tutuyor,” diyor Penn State Üniversitesi’nde doktora sonrası akademisyen ve bulguyu açıklayan bir makalenin baş yazarı Bingjie Wang. “Çok genç bir evrende yaşlı yıldızlar bulmak hiç beklenmedik bir şeydi. Kozmoloji ve galaksi oluşumunun standart modelleri inanılmaz derecede başarılı olmuştur, ancak bu parlak nesneler bu teorilere tam olarak uymamaktadır.”

JWST’den gelen veriler, eski yıldızlara ek olarak, galaksilerde beklenmedik büyüklükte süper kütleli kara deliklerin varlığını da ortaya koyuyor. Penn State’de astronomi ve astrofizik profesörü olan Joel Leja, “Bu çok kafa karıştırıcı” dedi. “Bunu mevcut Evren modelimize rahatsız edici bir şekilde uydurabilirsiniz, ancak yalnızca zamanın başlangıcında egzotik, delicesine hızlı bir oluşum çağrıştırırsak. Bu, hiç şüphesiz, kariyerim boyunca gördüğüm en tuhaf ve ilginç nesne kümesi.”

Böyle Galaksiler ve Eski Yıldızlar Ne İşe Yarar?

JWST, kozmik zamanın son derece erken dönemlerini kolayca görebildiğinden, bu sonuçlar en eski nesnelerin neye benzediğini ortaya koyuyor. Evrenin doğumundan bu kadar kısa bir süre sonra bu kadar eski yıldızların nasıl var olduğunu henüz açıklamıyor. Eğer gerçekten birkaç yüz milyon yaşındalarsa, kozmik zamanın çok erken dönemlerinde oluşmaya başlamışlar demektir. Gökbilimcilerin düşündüğünden çok daha erken doğmuş olmaları mümkün. Oluşumları şimdilik bizim görüşümüzden saklı. Dolayısıyla, yıldız doğum sürecinin tam olarak ne zaman başladığını bilmek zor.

Bir sanatçının evreni aydınlatan ilk yıldızların Kozmik Şafakta nasıl göründüğüne dair temsili-ilk yıldızlar ve galaksiler bir araya geldiğinde. Resim Kredisi: NASA / WMAP Bilim Ekibi
Bir sanatçının evreni aydınlatan ilk yıldızların, ilk yıldızlar ve galaksiler bir araya geldiğinde Kozmik Şafakta nasıl göründüğüne dair temsili.

Büyük Patlamadan Kısa Bir Süre Sonra Eski Yıldızlarla Dolu Galaksiler Görüldü

Bu, JWST’nin kızılötesi yeteneklerinin, özellikle gökbilimciler onu en erken kozmik çağları daha derinlemesine araştırmak için kullandıkça, açıklamaya yardımcı olması gereken bir zorluktur. Evrenin genişlemesiyle kızılötesine uzanan kızılötesi olmayan ışık (UV) yayan nesneleri gösteriyor. Bu sözde “antik” ışık, yıldızlar, galaksiler ve galaksilerin aktif kalpleri de dahil olmak üzere çok sayıda nesneden akıyor. Wang’ın belirttiği gibi, yayılan ışığın hangi parçalarının farklı nesnelerden geldiği net değil. Samanyolu Galaksimizden beklenmedik derecede yaşlı ve daha büyük görünen erken galaksilerden geliyor olabilir. Eğer öyleyse, o zaman gökbilimcilerin şüphelendiğinden çok daha önce oluşmuşlardır. Işığın “aşırı kütleli” kara deliklere sahip daha normal kütleli galaksilerden gelmesi de mümkündür. Bu süper kütleli canavarlar, böyle bir galaksinin “yeni” Evren’de sahip olabileceğinden yaklaşık yüz ila bin kat daha büyük olabilir.

Wang, “Bir kara deliğe düşen malzemeden gelen ışık ile bu küçük, uzak nesnelerdeki yıldızlardan yayılan ışık arasında ayrım yapmak zordur” dedi. “Mevcut veri setindeki farkı söyleyememe durumu, bu ilgi çekici nesnelerin yorumlanması için geniş bir alan bırakıyor. Dürüst olmak gerekirse, bu gizemin çözülmeyi bekleyen bu kadar çok yönünün olması heyecan verici.”

Beklenmedik Büyüklükteki ve Erken Dönemdeki Süper Kütleli Kara Delikler hakkında daha fazla bilgi

Eğer JWST’nin tespit ettiği ışık süper kütleli kara deliklerin etrafındaki bölgelerden geliyorsa, o zaman tarihin bu kadar erken dönemlerinde neden bu kadar parlak olduklarını düşünmek zorundasınız. Bunlar kızılötesinde parlak olduklarına göre, orijinal emisyonların UV ışığında olduğu anlamına gelir. Ve parlaklık, ışığı yaymak için çok fazla faaliyet olduğu anlamına gelir. Bu da merkezi SMBH’de beklenenden çok daha fazla kütle olduğu anlamına geliyor. Araştırmanın eş yazarı Joel Leja’ya göre bu durum kafa karıştırıcı çünkü bu nesneler Evren’in erken dönemlerine ilişkin mevcut modellere uymuyor.

Yeniden iyonlaşma çağı, ilk yıldızlardan gelen ışığın erken Evrende seyahat edebileceği zamandı. Bu sırada kara delikler gibi galaksiler de toplanmaya başladı. Neden bazı erken galaksilerin eski yıldızları vardı? Bu, jwst'nin cevap vermesine yardımcı olacak bir soru. Kredi: Paul Geil ve Simon Mutch / Melbourne Üniversitesi
Yeniden iyonlaşma çağı, ilk yıldızlardan gelen ışığın erken Evrende seyahat edebileceği zamandı. Bu sırada kara delikler gibi galaksiler de toplanmaya başladı. Neden bazı erken galaksilerin eski yıldızları vardı? Bu, jwst’nin cevap vermesine yardımcı olacak bir soru. Kredi: Paul Geil ve Simon Mutch / Melbourne Üniversitesi Yeniden iyonlaşma çağı, ilk yıldızlardan gelen ışığın erken Evrende seyahat edebileceği zamandı. Bu sırada kara delikler gibi galaksiler de toplanmaya başladı. Neden bazı erken galaksilerin eski yıldızları vardı? Bu, jwst’nin cevap vermesine yardımcı olacak bir soru.

Büyük Patlamadan Kısa Bir Süre Sonra Eski Yıldızlarla Dolu Galaksiler Görüldü

“Normalde süper kütleli kara delikler galaksilerle eşleştirilir” dedi. “Birlikte büyürler ve tüm önemli yaşam deneyimlerini birlikte geçirirler. Ancak burada, bebek bir galaksi olması gereken bir şeyin içinde yaşayan tamamen oluşmuş yetişkin bir kara deliğimiz var. Bu gerçekten mantıklı değil, çünkü bu şeyler birlikte büyümeli ya da en azından biz öyle düşünüyoruz.”

Eski Yıldızlar ve Bebek Galaksiler Hakkında Daha Fazla Veriye İhtiyacımız Var

Leja, bebek galaksilere göre bu sistemlerin sadece birkaç yüz ışık yılı genişliğinde olduğunu açıkladı. Buna karşılık Samanyolu Galaksimiz yaklaşık 100.000 ışık yılı genişliğindedir (aşağı yukarı). Bununla birlikte, bu küçük galaksiler Samanyolu ile yaklaşık aynı sayıda yıldız içeriyor – 10 milyar ila bir trilyon yıldız arasında. “Bu erken galaksiler yıldızlarla o kadar yoğundur ki, onları görmeyi asla beklemediğimiz bir dönemde, asla beklemediğimiz koşullar altında, daha önce hiç görmediğimiz bir şekilde oluşmuş olmalıdırlar” dedi. “Ve her ne sebeple olursa olsun, Evren sadece birkaç milyar yıl sonra bu gibi nesneleri üretmeyi bıraktı. Bunlar Evren’in erken dönemlerine özgüdür.”

Açıkçası, JWST’nin bebek Evren’deki bu anormal nesneleri açıklamaya yardımcı olmak için biraz daha araştırma yapması gerekecek. Gökbilimciler özellikle eski yıldızların tarihin bu kadar erken dönemlerinde nasıl ortaya çıktığı hakkında daha fazla bilgi edinmek isteyeceklerdir. Gelecekteki gözlemler tüm bu nesnelere daha derin, daha uzun spektral bir bakış sağlamalıdır. Bu sayede gökbilimciler yıldızlardan gelen ışık ile süper kütleli kara deliklerin etrafındaki bölgelerden gelen ışığı birbirinden ayırt edebilecekler. Bu nesnelerin her birinin, gökbilimcilere ne olduğunu söyleyen kendine özgü bir ışık “parmak izi” vardır. Elde edecekleri yanıtlar, yalnızca ilk yıldızların ve galaksilerin evrimini değil, aynı zamanda kozmik zamanın bu kadar erken dönemlerinde süper kütleli kara deliklerin kökenleri ve büyümeleriyle ilgili süregelen soruları da anlamalarına yardımcı olacaktır.

Derleyen: Deniz KAFKAS

Kaynak: Büyük Patlamadan Kısa Bir Süre Sonra Eski Yıldızlarla Dolu Galaksiler Görüldü

Mantarlarla Ay’da Yaşam: NASA’nın Gelecek Vizyonu

Mantarlarla Ay’da Yaşam: NASA’nın Gelecek Vizyonu

Büyük Patlamadan Kısa Bir Süre Sonra Eski Yıldızlarla Dolu Galaksiler Görüldü

Bir yanıt yazın

Bu site, istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanıyor. Yorum verilerinizin nasıl işlendiği hakkında daha fazla bilgi edinin.

Çok Okunan Yazılar