Dünyadaki En Nadir Mineralin Sadece Bir Örneği Var
İnsanlar eşsiz bir şeye sahip olmak istediklerinde bu genellikle Dünya’nın bir parçası değil insan yapımı olmak zorundadır, Sonuçta, büyük bir gezegende yaşıyoruz ve jeolojik güçler bir noktada belirli bir mineral üretiyorsa, başka bir yerde de üretme olasılıkları oldukça yüksektir. Gerçekten de, Uluslararası Mineraloji Birliği tarafından tanınan 6.000 mineralden birçoğu, aynı sonuçlara yol açan oldukça farklı kimyaya sahip birden fazla süreç tarafından oluşturulmuştur.
Bir mineral yalnızca bir kez oluşmuş olsa bile, örnekler kolayca parçalanabilir ve geniş bir alana dağılabilir. Sonuç olarak, herhangi bir mineralin sadece tek bir örnekten bilinmesi biraz dikkat çekicidir. Ancak, bir kristal için durum böyledir, kyawthuite.
Kyawthuite, Myanmar, Mogok yakınlarında sadece tek bir değerli taş şeklinde bulunmuş ve 2015 yılında Uluslararası Mineraloji Derneği tarafından tanınmıştır. Neredeyse özdeş bir sentetik bileşik zaten biliniyordu, bu nedenle biraz istiyorsanız, saklandığı Los Angeles County Doğa Tarihi Müzesi’nden tek örneği çalmanıza gerek yok.
Kyawthuite şeffaf kırmızımsı-turuncu renktedir ve tek örneği 1,61 karat (0,3 gram) ağırlığındadır. Kimyasal formülü Bi3+Sb5+O4’tür ve içinde tantal izleri bulunur. Hem bizmut hem de antimon (evet Sb antimonun kimyasal sembolüdür çünkü neden işleri kolaylaştıralım) nadir metallerdir, ancak olağanüstü derecede değil. Dünya’nın kabuğunda altından daha fazla bizmut bulunurken, antimon gümüşten daha bol miktarda bulunur. Oksijen yerkabuğunda en bol bulunan elementtir, dolayısıyla Kyawthuite’in nadirliği, içeriğindeki maddelerin azlığından ziyade oluşma yöntemiyle ilgili olmalıdır.
Bizmut o kadar ağır bir elementtir ki, kyawthuite’in yoğunluğu suyun sekiz katından fazladır (ve biraz benzediği yakutların iki katıdır), bu nedenle taş ağırlığının gösterdiğinden bile daha küçüktür. Caltech’in mineral veri tabanı yapıyı Bi3+ atomlarına paralel Sb5+O6 oktahedra dama tahtası tabakalarına sahip olarak tanımlamaktadır. Tanınan tek bizmut-antimon oksittir ve adını eskiden Yangon Üniversitesi’nde jeolog olan Dr. Kyaw Thu’dan almıştır.
Kyawthuite örneği safir avcıları tarafından bir dere yatağında bulunmuş ve 2015 yılında IMA tarafından ayırt edici bir mineral olarak onaylanmıştır. Bilimsel tanımı ise 2017 yılında yayımlanmıştır.
İlginçtir ki Myanmar aynı zamanda ikinci en nadir mineral olan ve sadece bir avuç dolusu kaydedilmiş değerli bir taş olan ağrı taşının da kaynağıdır. LiveScience’a konuşan Caltech Profesörü George Rossman, Myanmar’daki değerli taş bolluğunu Hindistan’ın Asya ile çarpışması sırasında oluşan basınç ve ısıya bağlıyor. Bu kadar çok değerli taş çeşidine sahip olması Myanmar’ı en nadir bulunan iki mineralin sahibi olma yarışına soksa da, onlarca yıl süren savaş ve uluslararası yaptırımlar, her birinden çok sayıda örneğin bilim insanlarına ulaşmamasını muhtemel kılıyor.
Kaynak: https://www.iflscience.com/
Derleyen: Figen Berber