Afrika’da Çıkarılan Elmasta Bilimin Bilmediği Bir Mineral Bulundu
Elmaslar, şaşırtıcı yapıları nedeniyle mineralleri ve bireysel inklüzyonları milyarlarca yıl boyunca koruyabilen bir tür “zaman kapsülü” dür. Belki de gelecekte, insanlığın başka yollarla elde edemeyeceği değerli bir bilgi kaynağı olacaklar.
Bir Afrika elması, bilim insanlarına bilim tarafından hala bilinmeyen küçük bir mineral tanesi sundu. Bu keşif, kimyagerlerin ve jeologların Dünya’nın geçmişine derinlemesine bakmalarını sağladı.
Harikulade bir şekilde parlatılmış elmaslar mükemmel görünür, ancak hiçbir taş gerçekten mükemmel değildir. En şeffaf elmasların içinde bile diğer kimyasal elementlerin küçük kalıntıları bulunabilir. Bir kuyumcu için bu tür her tane, taşın maliyetinde bir düşüş anlamına gelir, ancak bilim insanları için bu gerçek bir hazinedir.
Kanada’daki araştırmacılar, daha önce bilim tarafından bilinmeyen bir şeyi keşfedecek kadar şanslıydılar. Çok sıra dışı kimyasal özelliklere sahip gizemli bir mineral buldular. Mineral, Güney Afrika’da bulunan bir elmasın içine gizlenmişti.
Goldschmidtite denilen bu garip mineralden sadece bir tane bulundu. Elmasın içindeki inklüzyonların toplam boyutu sadece 100 mikrometreydi (yaklaşık olarak bir insan saçı genişliği). Ancak mütevazı boyutuna rağmen keşif, bilime geçmişe bakma ve gezegenimizin derinliklerinde meydana gelen eski kimyasal reaksiyonları inceleme konusunda eşsiz bir fırsat verdi.
Alberta Üniversitesi öğrencisi Nicole Meyer, “Goldschmidtite yüksek konsantrasyonda niyobyum, potasyum ve nadir toprak elementleri lantan ve seryum içerirken, mantonun geri kalanına magnezyum ve demir gibi diğer elementler hakimdir” diye açıklıyor.
“Potasyum ve niyobyumun bu mineralin büyük kısmını oluşturması için, bu olağan dışı elementleri yoğunlaştıran istisnai işlemlerle üretilmiş olması gerekir” diye temin ediyor. Jeotermobarometrik analiz, küçük koyu yeşil numunenin yüzeyin yaklaşık 170 kilometre altında oluştuğunu tahmin ediyor.
Resmi olarak (K, REE, Sr) (Nb, Cr) O3 olarak bilinen mineral, potasyum niobat (KNbO3) adı verilen perovskit yapılı yapay bir kristale kimyasal olarak benzerdir, ancak şimdiye kadar yer kabuğunda görülen bilinen beşinci doğal perovskit grubu mineralidir.
Perovskite mineralojisine öncülük eden Norveçli jeokimyacı Viktor Moritz Goldschmidt’in (1888–1947) adını almıştır. Numune, Güney Afrika’daki Kaapvaal kratonundaki Koffiefontein kimberlit borusundan elde edildi.
Bu arada, Kaapvaal kratonu araştırmacılara defalarca gezegendeki en eski kayalardan bazılarını hediye etti ve bilim insanlarına her türden “mineral” keşfi için verimli bir zemin sağladı.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Afrika’da Çıkarılan Elmasta, Bilimin Bilmediği Bir Mineral Bulundu
Gen Tedavisi Uygulanan Farelerin Kalan Ömrü İki Katına Çıktı