Dünya, İklimde Beş Tehlikeli Devrilme Noktasının Kenarında Sallanıyor
Science dergisinde yayınlanan yeni ve büyük bir araştırmaya göre, Paris anlaşmasının küresel ısınmayı 1,5 °C ile sınırlama hedefine ulaşamamak, iklim sistemlerindeki değişikliklerin kendi kendini sürdürebildiği çok sayıda tehlikeli “devrilme noktasını” tetikleyebilir.
(Devrilme noktası, süregiden bir değişimin ya da göreli bir denge durumunun yeni ve geri dönülmez bir gelişim gösterdiği eşiktir.)
Yazarlar, mevcut ısınma seviyelerinin bile dünyayı – Antarktika ve Grönland buz tabakalarının çöküşü de dahil olmak üzere – beş büyük devrilme noktası riskine soktuğunu ancak rotayı değiştirmek için çok geç olmadığını vurguluyor.
Exeter Üniversitesinden kıdemli yazar Tim Lenton AFP’ye,“Uzun vadeli deniz seviyesinin yükselmesi, yağmur ormanlarının ölümü ve daha fazlası göz önüne alındığında, yöntem, bence dünyanın çehresini değiştirecek.”dedi.
Lenton, 2008’de devrilme noktaları üzerine ilk büyük araştırmayı kaleme aldı.
Bu noktalar, belirli bir eşikte kendi kendine hareket edebilecek kadar güçlü bir iklim sisteminde takviye edici bir geri bildirim olarak tanımlanır – yani, ısınma dursa bile, bir buz tabakası, okyanus veya yağmur ormanı yeni bir duruma geçmeye devam eder.
İlk değerlendirmeler, bunlara 3-5 °C ısınma aralığında ulaşılacağını söylerken, iklim gözlemlerindeki ilerlemeler, derin geçmişteki ısınma dönemlerinin modelleme ve paleoiklim rekonstrüksiyonları ( eski iklimin yeniden inşası) eşikleri çok daha düşük bulmuştur.
Yeni makale, ortak devrilme noktalarının ne zaman olabileceğine dair yeni tahminler üretmek için 200’den fazla çalışmanın bir sentezidir.
Gezegen sisteminin işleyişine önemli ölçüde katkıda bulunan dokuz küresel “çekirdek” devrilme unsuru ve toplamda 16 olmak üzere büyük ölçüde insan refahına katkıda bulunan yedi bölgesel devrilme noktası tanımlar.
16’dan beşi bugünün sıcaklıklarında tetiklenebilir: Grönland ve Batı Antarktika buz tabakalarının çöküşü, yaygın ani don tabakaerimesi, Labrador Denizi’nde konveksiyonun çökmesi (bir akışkanın hareketi) ve tropikal mercan resiflerinin büyük ölçüde yok olması.
1.5 °C’lik küresel ısınmada,olası olaylardan dördü “muhtemel” duruma geçiyor ve bu ısınma seviyesi civarında beş tane daha mümkün hale geliyor.
On metre deniz yükselişi
Lenton, Grönland ve Batı Antarktika buz tabakaları için devrilme noktalarını geçmenin “Sonunda fazladan 10 metrelik bir küresel deniz seviyesine taahhütte bulunmak” olduğunu ancak bu değişimin yüzlerce yıl sürebileceğini söyledi.
Mercan resifleri, ısınmanın neden olduğu mercan beyazlaması nedeniyle zaten ölümler yaşıyor ancak mevcut sıcaklıklarda kısmen iyileşebiliyorlar.
Belirli bir ısıtma seviyesinde, ekvatordaki mercan resiflerini ve onlara bağımlı olan dünya çapında 500 milyon insanı mahvedecek şekilde, geri kazanımlar artık mümkün olmayacaktı.
Labrador Denizi konveksiyonu, Avrupa’nın ısınmasından sorumludur ve değişiklikler, 14. yüzyılın başlarından 19. yüzyılın ortalarına kadar olan “Küçük Buz Devri” ile karşılaştırılabilir, çok daha şiddetli kışlara neden olabilir.
Rusya, İskandinavya ve Kanada’yı etkileyen ani don tabaka erimesi, arazileri büyük ölçüde değiştirmenin yanı sıra karbon emisyonlarını daha da artıracaktır.
1.5 °C civarında devreye girebilecek sistemler arasında, ABD Doğu Sahili’ndeki deniz seviyeleriyle yakından bağlantılı Atlantik Meridional Devrilme Sirkülasyonu da yer alıyor.
2 °C’den başlayarak, Batı Afrika ve Sahel’deki muson yağmurları ciddi şekilde bozulabilir ve Amazon yağmur ormanları, savana dönüşerek yaygın bir “geri dönüş” ile karşı karşıya kalabilir.
İlk yazar David Armstrong McKay, gezegen 1.5 °C’lik bir ısınmaya ulaşmış olsa bile, çoğu şeyin orada ne kadar kaldığına bağlı olacağını ve sıcaklık, beş veya altmış yıl boyunca bu kadar sıcak kalırsa en kötü etkilerin geleceğini vurguladı.
Ayrıca, “1.5°’de meydana gelen bu devrilme noktaları, geri bildirim olarak büyük miktarda küresel ısınma eklemiyor ve bu oldukça önemli çünkü 1,5°C’de kaçak bir tren durumunda olmadığımız anlamına geliyor.”
Bu, insanlığın hala daha fazla ısınmayı kontrol edebileceği anlamına geliyor ve “Hâlâ mümkün olduğu kadar hızlı emisyonları kesmeye değer.” diye ekledi.
Lenton, ona umut veren şeyin, insan toplumunun kendi “olumlu” devrilme noktalarına sahip olabileceği fikri olduğunu söyledi; burada, yıllarca artan değişimin ardından acil, yaygın eylem geldi.
“Böylece sabahları yataktan kalkabiliyorum… Kendimizi ve yaşam biçimimizi dönüştürebilir miyiz?” dedi.
Derleyen: Simge KARA
Kaynak: Dünya, İklimde Beş Tehlikeli Devrilme Noktasının Kenarında Sallanıyor
İklim Değişikliği Güney Asya’yı Felakete Sürüklüyor
Dünya, İklimde Beş Tehlikeli Devrilme Noktasının Kenarında Sallanıyor