Doğurganlığı Uzatmanın Anahtarı: Uzun Ömürlü Proteinler
Max Planck araştırmacıları, yumurtalıktaki son derece uzun ömürlü proteinlerin memeli yumurta hücrelerini sağlıklı tutabileceğini ve doğurganlığı uzun süre koruyabileceğini keşfetti.
İnsanlar da dahil olmak üzere dişi memeliler tüm yumurta hücreleriyle birlikte doğarlar. Bir kadının bir ila iki milyon yumurta hücresinden yaklaşık 400’ü menopozdan önce olgunlaşır ve döllenebilir. Bu nedenle bazı yumurta hücreleri birkaç on yıl boyunca hayatta kalır ve bu uzun süre boyunca işlevsel kalmaları gerekir. Göttingen’den (Almanya) bir grup araştırmacının fareler üzerinde yaptıkları deneylerde keşfettikleri üzere, yumurtalıktaki son derece uzun ömürlü proteinler bu konuda önemli bir rol oynuyor gibi görünüyor. Bu uzun ömürlü proteinler doğurganlığın mümkün olduğunca uzun süre korunmasına yardımcı oluyor gibi görünüyor.
Kadın doğurganlığına ilişkin yeni bulgular: Farelerdeki yumurtalıklar ve yumurta hücreleri son derece uzun ömürlü proteinler içeriyor.
Yaşa bağlı, zararlı protein toplanması yumurta hücrelerinde beyin gibi diğer dokulara göre daha az görülür.
Yumurtalıklardan ve yumurta hücrelerinden yavaş yavaş kaybolan uzun ömürlü proteinler, doğurganlığın yaşla birlikte neden azaldığını açıklayabilir.
Kadın Doğurganlığı ve Yumurta Hücresi Uzun Ömrü
Max Planck Multidisipliner Bilimler Enstitüsü (MPI) Direktörü Melina Schuh, “Yumurta hücrelerinin sağlıklı embriyolara dönüşebilmeleri için bir kadının üreme hayatı boyunca korunmaları gerekir” diyor. Sadece bir yıldan biraz daha uzun süre üreyebilen farelerde bile yumurta hücrelerinin ömrü, proteinlerin ortalama ömründen çok daha uzundur. Canlı hücreler proteinlerinin çoğunu sadece birkaç gün içinde geri dönüştürür. Bununla birlikte, hücre tipine ve işlevine bağlı olarak, tüm proteinler aynı oranda bozunmaz.
Schuh’un ekibi, grup liderleri Juliane Liepe ve Henning Urlaub liderliğindeki ekiplerle birlikte, yumurtalıklarda uzun ömürlü proteinlerin ne sıklıkla ortaya çıktığını niceliksel olarak araştırdı. Araştırmacılar deneyleri için çeşitli biyokimyasal ve moleküler yöntemleri matematiksel modelleme ile birleştirdi. Max Planck araştırma grubu lideri Liepe, “Bu multidisipliner yaklaşım, proteinlerin yaşını belirlemek için yaşamın farklı aşamalarında farelerin yumurtalıklarında ve oositlerinde proteinleri gözlemlememizi sağladı” diyor. Bilim insanları ayrıca yaklaşık 8.900 proteinden oluşan bir yumurtalık proteini envanteri kaydederek proteinlerin bolluğunun zaman içinde nasıl değiştiğini analiz etti.
Uzun Ömürlü Proteinlerin Kararlılığı ve İşlevi
Sonuç: Yumurtalıklar son derece yüksek sayıda uzun ömürlü protein içerir – diğer dokulardan ve hatta beyinden bile daha fazla. Bu stabil proteinler sadece yumurtaların kendisinde değil, yumurtalıktaki diğer somatik hücrelerde de bulunur.
MPI ve Göttingen Üniversitesi Tıp Merkezi’nde grup lideri olan Urlaub, “Uzun ömürlü proteinlerin birçoğunun DNA’yı onarmak veya hücreleri hasardan korumak gibi koruyucu işlevleri vardır” diyor. Şaperon olarak bilinen bu moleküler katlanma yardımcıları, yanlış katlanmış proteinlerin toplanmasını ve hücresel süreçleri bozmasını önler. Göttingenli bilim insanlarının deneyleri, şaperonların yumurtalıkta son derece kararlı olduğunu ve örneğin beyinde olduğundan daha uzun süre toplanmayı önlediğini gösterdi. Benzer şekilde, yumurta hücresinin güç merkezleri olan mitokondri de özellikle kararlı proteinler içeriyordu. Mitokondriler anneden yavruya aktarıldığından, bu organellerin sağlıklı kalması çok önemlidir.
Koruyucu Proteinlerin Yaşla Birlikte Azalması
“Bununla birlikte, yumurtalık ve yumurta hücrelerindeki birçok uzun ömürlü proteinin konsantrasyonu yaşla birlikte azalır. Buna karşılık, akut enflamasyon veya bağışıklık tepkisiyle ilişkili proteinler zamanla artıyor” diyor Schuh. Bu, yaşlı kadınların yumurtalıklarında enflamatuar reaksiyonların daha sık görüldüğüne dair önceki bulgularla uyumludur. “Karmaşık yumurtalık protein ağı değişiyor. Uzun ömürlü proteinlerin yumurtalıklardan ve yumurta hücrelerinden kademeli olarak kaybolması, dişi memelilerde doğurganlığın belirli bir yaştan sonra neden azaldığını açıklayabilir.”
Kaynak: https://scitechdaily.com
Derleyen: Figen Berber
Deri Hücrelerinden Elde Edilen DNA Geleceğin Tüp Bebek Yumurtalarını Yapmak İçin Kullanılabilir