DNA Analizi, İskandinavya’nın İlk Çiftçilerinin Avcı-Toplayıcı Nüfusu Katlettiğini Gösteriyor
İsveç’teki Lund Üniversitesi’nde yapılan yeni bir araştırmaya göre, 5.900 yıl önce İskandinavya’ya ilk çiftçilerin gelmesinin ardından, avcı-toplayıcı nüfus birkaç nesil içinde yok oldu. Yaygın görüşün aksine, sonuçlar günümüzde Danimarka’da bulunan iskelet ve dişlerin DNA analizine dayanıyor.
Bu kapsamlı çalışma, Nature dergisinde dört ayrı makale olarak yayımlandı. İsveç’teki Lund Üniversitesi’nin de üyesi olduğu uluslararası bir araştırma ekibi, tarih öncesi insanların iskelet parçaları ve dişlerinden DNA elde ederek göçün eski nüfuslar üzerindeki etkileri hakkında yeni sonuçlara ulaşmayı başardı.
Çalışma, diğer şeylerin yanı sıra, Danimarka’da son 7.300 yılda neredeyse tamamen iki nüfus değişimi olduğunu gösteriyor. İlk nüfus değişimi 5.900 yıl önce, farklı bir kökene ve görünüme sahip bir çiftçi nüfusunun, daha önce İskandinavya’da yaşayan toplayıcıları, avcıları ve balıkçıları kovmasıyla gerçekleşmiştir. Birkaç nesil içinde avcı-toplayıcı nüfusun neredeyse tamamı yok oldu.
“Bu geçiş daha önce barışçıl olarak sunulmuştu. Ancak bizim çalışmamız bunun tam tersini gösteriyor. Şiddetli ölümlerin yanı sıra, hayvancılıktan kaynaklanan yeni patojenlerin de pek çok toplayıcının sonunu getirmiş olması muhtemeldir,” diyor Lund Üniversitesi Radyokarbon Tarihleme Laboratuvarı Başkanı ve jeoloji araştırmacısı Anne Birgitte Nielsen.
Bin yıl sonra, yaklaşık 4.850 yıl önce, genetik kökleri Yamnaya’ya (Güney Rusya kökenli hayvan çobanı bir halk) dayanan insanların İskandinavya’ya gelip önceki çiftçi nüfusunu yok etmesiyle başka bir nüfus değişimi yaşanmıştır. Bir kez daha, bu hem şiddet hem de yeni patojenleri içerebilir. Bu iri kemikli insanlar, bozkırlarda yarı göçebe bir yaşam sürmüş, hayvanları evcilleştirmiş, evcil sığır beslemiş ve atlar ve arabalar kullanarak geniş alanlarda hareket etmişlerdir.
İklimlerimize yerleşen insanlar, Yamnaya ve Doğu Avrupa Neolitik insanlarının bir karışımıydı. Bu genetik profil günümüz Danimarka’sında baskındır, oysa ilk çiftçi nüfusun DNA profili esasen silinmiştir.
“Bu kez aynı zamanda hızlı bir nüfus değişimi yaşandı ve öncekilerden neredeyse hiç torun kalmadı. İsveç’ten elimizde çok fazla DNA materyali yok, ancak elimizdekiler de benzer bir gidişata işaret ediyor. Başka bir deyişle, pek çok İsveçli de büyük ölçüde bu yarı göçebelerin torunlarıdır,” diyen Birgitte Nielsen, nüfus değişimleriyle bağlantılı olarak bitki örtüsünün nasıl değiştiğini gösteren nicel polen verilerine katkıda bulundu.
Sonuçlar, insan grupları arasındaki aşk dolu ve barışçıl buluşmalarla ilgili önceki teorileri altüst etmekle kalmıyor. Çalışma aynı zamanda tarihsel göç akışlarının daha iyi anlaşılmasını ve paleoekolojik verilerde bulunan arkeolojik buluntular ile bitki örtüsü ve arazi kullanımındaki değişikliklerin yorumlanmasını da sağlıyor.
“Sonuçlarımız kalıtım bilgimizi ve bazı hastalıkların gelişimine dair anlayışımızı geliştirmemize yardımcı oluyor. Bu da uzun vadede, örneğin tıbbi araştırmalarda faydalı olabilecek bir şey,” diye sözlerini tamamlıyor Birgitte Nielsen.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: DNA Analizi, İskandinavya’nın İlk Çiftçilerinin Avcı-Toplayıcı Nüfusu Katlettiğini Gösteriyor