Arkeolojik Keşif: Antik Mısır’da Romatoid Artrit Vakası (Eklem Romatizması) 3.500 Yıl Öncesine Dayanıyor

Arkeolojik Keşif: Antik Mısır'da Romatoid Artrit Vakası (Eklem Romatizması) 3.500 Yıl Öncesine Dayanıyor

Arkeolojik Keşif: Antik Mısır’da Romatoid Artrit Vakası (Eklem Romatizması) 3.500 Yıl Öncesine Dayanıyor

Bir Nubya iskeletinin kemiklerinde bulunan lezyonlar, eski bir romatoid artrit vakasının kanıtlarını ortaya koyuyor.

Bilim insanları, antik bir Nubyalı kadının 3.500 yıllık çukurlu iskeletinin dünyada bilinen en eski romatoid artrit vakalarından biri olabileceğini söylüyor.



Arkeologlar kadının iskelet kalıntılarını 2018 yılında Mısır’ın güneyindeki Asvan yakınlarında Nil kıyısında bulunan bir mezarlıkta kazı yaparken keşfettiler. Analizler, kadının yaklaşık 1,5 metre boyunda olduğunu, öldüğünde 25-30 yaşlarında olduğunu ve M.Ö. 1750 ile 1550 yılları arasında yaşadığını ortaya koydu. Araştırmacılar vaka çalışmasını Uluslararası Paleopatoloji Dergisi’nin Mart sayısında yayınladı.

İskeletin çok iyi korunmuş olması ve elleri ve ayakları da dahil olmak üzere kemiklerinin çoğunu içermesi nedeniyle araştırmacılar kalıntıların kapsamlı bir osteolojik analizini yapabilmişlerdir.

“Kanada’daki Toronto Üniversitesi Antropoloji Bölümü’nde yardımcı doçent olan çalışmanın başyazarı Madeleine Mant Live Science’a verdiği demeçte, “Birçok arkeolojik vakada iskeletin tamamını elde edemezsiniz. Kadının iyi korunmuş kalıntıları, “bize el ve ayakların küçük kemiklerine aktif olarak saldıran bu bozukluğa bakma ve onun hakkında biraz daha güvenli konuşma şansı verdi” dedi.

Kadının ekstremiteleri üzerinde yapılan analizler, bağışıklık sisteminin yanlışlıkla vücudun dokularına saldırdığı ve özellikle eklemlerde iltihaplanmaya neden olan bir otoimmün bozukluk olan romatoid artrit (RA) hastası olduğunu ortaya koydu. Günümüzde doktorlar, iltihapla bağlantılı proteinleri ve vücudun dokularına saldırmak üzere eğitilmiş antikorları arayan kemik görüntüleme ve kan testlerinin bir kombinasyonunu kullanarak durumu teşhis etmektedir.

Tabii ki bu durumda bilim insanları sadece kemiklere bakabildi.

New York’taki St. Lawrence Üniversitesi’nde doçent ve antropoloji kürsüsü başkanı olan çalışmanın eş yazarı Mindy Pitre Live Science’a yaptığı açıklamada, “Eklem yüzeylerinin kendisi hasar görmemişti ve diğer birçok artrit türünde iki kemiğin birleştiği yerde tahribat olur” dedi. “Bizim vakamızda kemiklerin birleştiği yerde herhangi bir tahribat yoktu.”

Pitre, bunun yerine araştırmacıların kadının kemiklerinde romatoid artrit teşhisine işaret eden “kavitasyonlar veya düzleştirilmiş delikli erozif lezyonlar” tespit ettiklerini söyledi.

Pitre, “Osteoartrit görmeye alışığım – arkeolojik olarak gördüğümüz en yaygın eklem rahatsızlıklarından biri” diye ekledi. “Fildişine benzeyen bu pürüzsüz görünümü elde ettiğiniz kemik üzerinde kemik gibi görünüyor. Romatoidde ise böyle bir şey yok. Bunu fark ettiğim anda lezyonların tipik görünmediğini fark ettim.”

The Lancet Rheumatology’de 2023 yılında yapılan bir araştırmaya göre, günümüzde yetişkin küresel nüfusun %1’inden daha azı bu rahatsızlığın teşhisine sahiptir. Buna karşılık, küresel nüfusun yaklaşık %8’inde osteoartrit olduğu tahmin edilmektedir.

Pitre, “Arkeolojik olarak konuşursak, eski Mısır’da oldukça nadir görülmesi şaşırtıcı olmazdı,” dedi. “Özellikle de insanlar geçmişte bu tür lezyonları ortaya çıkaracak kadar uzun yaşamadıkları için.”

Yazarlar yeni çalışmada, klinik olarak tanımlanan en eski RA vakalarının binlerce yıl sonra 17. yüzyıl Avrupa’sına kadar ortaya çıkmadığını ve eski Mısır metinlerinde bu hastalıktan hiç bahsedilmediğini yazdı. Arkeolojik kayıtlardaki diğer RA vakaları arasında eski Mısır’dan 5.500 yıllık kemikler ve Alabama’dan 5.000 yıllık insan kalıntıları bulunmaktadır.

Araştırmacılar, RA’nın bireyin günlük yaşamı üzerinde ne tür bir etkisi olduğunu bilmenin zor olduğunu, ancak “özellikle durum ilerledikçe muhtemelen yaşam kalitesinde bir düşüş yaşamış olacağını” belirttiler. Birey, devekuşu yumurtası kabuğu ve taştan yapılmış boncuk işi içeren deri bir giysi, sedef bir bilezik ve Nubya ve Mısır çanak çömlek parçaları da dahil olmak üzere mezar eşyalarıyla birlikte gömülmüş olarak bulundu.

Mant, “Bu kişi muhtemelen şişlik, ağrı ve hareketlilik sorunlarına neden olan bir durumla uğraşıyordu,” dedi. “O dönemde o coğrafyada yaşayan biri için bunun neye benzeyeceğini düşünmemiz gerekiyor.” 

Derleyen: Deniz KAFKAS

Kaynak: Arkeolojik Keşif: Antik Mısır’da Romatoid Artrit Vakası (Eklem Romatizması) 3.500 Yıl Öncesine Dayanıyor

Romalılar Tarafından 2.000 Yıl Önce Kullanılan Zehirli Tıbbi Bitki

Romalılar Tarafından 2.000 Yıl Önce Kullanılan Zehirli Tıbbi Bitki

Arkeolojik Keşif: Antik Mısır’da Romatoid Artrit Vakası (Eklem Romatizması) 3.500 Yıl Öncesine Dayanıyor

Bir yanıt yazın

Bu site, istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanıyor. Yorum verilerinizin nasıl işlendiği hakkında daha fazla bilgi edinin.

Çok Okunan Yazılar