Diş Kaybının Hafıza ve Beyin Sağlığına Etkisi
Diş kaybıyla ilgili en büyük sorun, rahatsızlığa neden olmayacak uygun yiyecekler bulmak gibi görünebilir. Ancak bilim insanları, ne yediğinizden bağımsız olarak, dişlerin yokluğunun hafızayı ve zihinsel berraklığı sessizce ve fark edilmeden bozmaya başladığını keşfettiler.
Hiroşima Üniversitesi’nden bilim insanları, diş kaybının doğrudan bilişsel gerilemeye, yani hafıza, dikkat ve yeni şeyler öğrenme yeteneğinde azalmaya yol açabileceğini keşfetti. Çalışma, Archives of Oral Biology dergisinde yayınlandı .
Uzun zamandır, dişlerini kaybetmiş yaşlılarda görülen bilişsel sorunların öncelikle yetersiz beslenmeden kaynaklandığına inanılıyordu. İnsanlar düzgün çiğneyemezler, genellikle vitamin ve protein bakımından düşük olan yumuşak yiyeceklere yönelirler ve bu da beyin de dahil olmak üzere tüm vücudu etkiler. Ancak Japon araştırmacılar, sorunun sadece beslenmeyle ilgili olup olmadığını merak ediyorlar.
Fare deneyi nasıl geçti?
Cevabı bulmak için bilim insanları yaşlanan erkek fareler üzerinde bir deney yaptılar. Fareleri dört gruba ayırarak, mümkün olan tüm kombinasyonları oluşturdular:
“Her şey yolunda”: dişler yerinde, beslenme normal ve yeterli protein alıyor.
“Kötü Beslenme”: Dişler yerinde, ancak yetersiz beslenmeyi simüle etmek için düşük proteinli diyet.
“Dişleri yok ama iyi besleniyorlar”: Farelerin azı dişleri çekildi ancak yine de tam ve normal bir diyetle beslendiler (çiğnemeden yiyebilmeleri için püre haline getirilmişti).
“Her şey kötü”: dişsizlik ve düşük proteinli beslenme.
Altı ay sonra testler başladı. Fareler özel bir Barnes labirentine yerleştirildi; bu labirent, açıklıkları olan dairesel bir platformdu ve bu açıklıklardan sadece biri güvenli, karanlık bir sığınağa götürüyordu. Rotayı hatırlamak, iyi bir mekansal hafıza gerektiriyordu; tıpkı arabanızı nereye park ettiğinizi veya anahtarlarınızı nereye koyduğunuzu hatırlamanıza yardımcı olan türden bir hafıza.
Sonuç olarak, 3. gruptaki fareler, iki kez şanssız olan farelerle (4. grup) aynı derecede önemli hafıza bozukluğu gösterdi. Öte yandan, yetersiz beslenen ancak dişleri sağlam olan fareler (2. grup) önemli ölçüde daha iyi performans gösterdi. Bilim insanlarına göre, bu durum çiğneme uyarımının azalmasının bilişsel gerilemenin ana nedeni olduğunu düşündürmektedir.
Bilim insanları ayrıca farelerin beyinlerinin içine, özellikle de hafıza oluşumu ve mekansal yönlendirme için ana merkez olan hipokampüse baktılar. Dişsiz farelerin doku analizleri şunları ortaya çıkardı:
Sinir hücrelerine zarar veren bir süreç olan nöroinflamasyon, hipokampusun kilit bölgelerinde (CA1 ve dentat girus) bulundu.
Programlanmış hücre ölümü olan apoptozu gösteren belirteçlerin oranı arttı.
Yetersiz beslenmenin etkisi çok daha zayıftı ve hipokampusun farklı, daha küçük bir bölgesini (CA3) etkiledi.
Çiğneme neden bu kadar önemli?
Çiğneme, karmaşık bir nöromekanik süreçtir. Kasları ve eklemleri harekete geçirerek sinirler aracılığıyla doğrudan beyne sinyaller gönderir. Hipokampus da dahil olmak üzere belirli bölgelere kan akışını artırarak oksijen ve besin sağlar. Ayrıca sinir hücrelerinin sağlığını ve büyümesini destekleyen önemli maddelerin üretimini de uyarır.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Diş Kaybının Hafıza ve Beyin Sağlığına Etkisi
Aralıklı Oruç Tutmanın İnsan Beyin Aktivitesinde Değişikliklere Yol Açtığı Belirtildi