Diş Çürüğü Olan Çocuklarda, Yetişkinlikte Kalp Hastalığı Riski Daha Yüksektir
Çocukluk döneminde sağlıklı bir gülümseme, dişlerden çok daha fazlasını koruyabilir. Yeni araştırmalar, yaşamın erken dönemlerindeki diş problemlerinin yıllar sonra ciddi hastalıklarla bağlantılı olabileceğini gösteriyor.
Çocuklarda diş çürüğü ve diş eti kanaması yaygındır, ancak bu sorunlar kalp sağlığı ve genel refah üzerinde uzun vadeli etkilere sahip olabilir.
Kopenhag Üniversitesi’nden yapılan geniş kapsamlı bir araştırma, çocukluk dönemindeki ağız sağlığının yetişkinlikte kalp hastalığı ve diyabet riskini nasıl etkileyebileceğini ortaya koyuyor.
Ülke çapında bir çalışma
Kopenhag Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, 1960’lı ve 1970’li yıllarda doğan 568.000 Danimarkalı çocuğun sağlık verilerini inceledi.
Ekip, çocuklarda diş sağlığını kayıt altına alan Danimarka Sağlık Otoritesi’nin Ulusal Çocuk Diş Sağlığı Kayıt Sistemi’nden elde edilen bilgileri kullandı.
Ardından araştırmacılar, bu kayıtları 2018 yılına kadar Ulusal Hasta Kayıt Sistemi’nden elde edilen yetişkin sağlık verileriyle karşılaştırdı.
Bu yaklaşım, ekibin çocukluk dönemindeki diş problemlerinin yaşamın ilerleyen dönemlerindeki hastalıklarla nasıl ilişkili olduğunu izlemesine olanak sağladı. Katılımcı sayısının fazla olması, bu çalışmayı türünün en ayrıntılı çalışmalarından biri yapıyor.
Diş çürükleri kalp riskini artırır.
Sonuçlar güçlü bir örüntü ortaya koydu. Çok sayıda diş çürüğü olan çocukların, az sayıda diş çürüğü olan çocuklara kıyasla yetişkinlikte kardiyovasküler hastalık geliştirme riskinin %45’e kadar daha yüksek olduğu görüldü.
Diş eti şişmesi ve kanamasına neden olan şiddetli diş eti iltihabı, riski %41’e kadar artırabiliyor. Sayılar erkekler ve kadınlar arasında biraz farklılık gösterse de, eğilim her iki grupta da belirgindi.
Çocukluk döneminde diş problemleri kötüleştikçe, kalp hastalığı riski de artmıştır. Erken yaşlardaki kötü ağız sağlığının, on yıllar sonraki kalp problemleri ile yakından bağlantılı olduğu görülmüştür.
İltihaplanma olası bir neden olarak
Çalışma bir bağlantı buldu ancak doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi kanıtlayamadı. Araştırmacılar bu bağlantının neden var olduğunu tam olarak araştırmadılar. Olası bir açıklama iltihaplanmayı içeriyor.
Diş eti hastalıkları ve tedavi edilmemiş çürükler ağızda uzun süreli iltihaplanmaya neden olabilir. İltihaplanma, vücudun enfeksiyona verdiği yanıttır, ancak uzun süre devam ettiğinde dokulara ve organlara zarar verebilir.
Kopenhag Üniversitesi’nde doktora sonrası araştırmacı olan Nikoline Nygaard, “Çocukluk döneminde diş eti hastalığı ve diş çürüğü şeklinde yüksek düzeyde iltihaplanmaya maruz kalmanın, vücudun daha sonra iltihaplanmaya nasıl tepki vereceğini etkileyebileceğinden şüpheleniyoruz” dedi.
Uzun süreli iltihaplanma kan damarlarını etkileyebilir ve kardiyovasküler hastalık riskini artırabilir
Bakteriler ve iltihaplanma
Diğer bilimsel bulgular da bu teoriyi destekliyor. Birçok çalışma, ciddi bir diş eti hastalığı olan periodontitis ile kalp sorunları arasında bağlantı kurmuştur.
Dünya Kalp Federasyonu, periodontitisin kardiyovasküler hastalık riskini artırdığına dair güçlü kanıtların bulunduğunu belirten bir uzlaşma raporu yayınladı.
Rapora göre, enfekte olmuş diş etlerindeki bakteriler kan dolaşımına girerek vücudun diğer bölgelerinde iltihaplanmaya neden olabilir.
Bu süreç, atardamarların daralması ve sertleşmesiyle karakterize edilen ateroskleroz durumunu hızlandırabilir. Daralmış atardamarlar kalp krizi ve felç riskini artırır.
Tip 2 diyabet ile bağlantı
Araştırmacılar ayrıca ağız sağlığı ile tip 2 diyabet arasındaki bağlantıyı da incelediler. Başka bir çalışmada ise Nygaard ve meslektaşları benzer bir örüntü buldular.
Şiddetli diş eti hastalığı olan çocuklarda, ileriki yaşamlarında tip 2 diyabet geliştirme riski %87’ye kadar daha yüksekti. Birden fazla çürüğü olan çocuklarda ise bu risk %19 daha yüksekti.
Sonuçlar, ağız sağlığının sadece diş ve diş etlerinin durumundan ibaret olmadığını, aynı zamanda gelecekte diğer ciddi hastalıklar için de risk oluşturabileceğini göstermektedir.
Yaşam tarzının etkisi
Beslenme, egzersiz ve eğitim gibi yaşam tarzı faktörleri de sağlığı etkiler. Daha yüksek eğitim seviyeleri genellikle daha sağlıklı alışkanlıklar ve daha uzun yaşam süresiyle bağlantılıdır.
Bu nedenle araştırmacılar, eğitim seviyesini dikkate almak için verileri düzelttiler. Bu düzeltmeden sonra bile, kötü ağız sağlığı ile kardiyovasküler hastalık arasındaki bağlantı güçlü kalmaya devam etti.
Nygaard, “Yaşam tarzının önemli bir rol oynadığını göz ardı edemeyiz. Ancak eğitim seviyesini hesaba kattıktan sonra bile, kardiyovasküler hastalık görülme sıklığı hala oldukça yüksek,” dedi.
Bu bulgu, diş sağlığının uzun vadeli sağlık üzerinde bağımsız bir etkiye sahip olabileceğini düşündürmektedir.
Önleme şansı
Bu çalışma, diş çürüklerinin doğrudan kalp hastalığına neden olduğunu kanıtlayamaz. Bununla birlikte, sonuçlar önleme açısından önemli bir fırsatı ortaya koymaktadır.
Diş çürüğü, dünya genelinde çocuklarda en sık görülen hastalıklardan biridir ve diş eti hastalıkları da oldukça yaygındır. Her iki durum da düzenli ve dikkatli diş fırçalama ile genellikle önlenebilir.
Araştırmanın ortak yazarlarından Merete Markvart, “Danimarka’da, kayıtlı tüm diş hastalıklarının yüzde 80’inden çocuklar ve gençler yüzde 20 oranında etkileniyor” dedi.
“Eğer yaşamın ilerleyen dönemlerinde çeşitli hastalıklara yakalanma riski daha yüksek olan kişileri gösteren belirteçleri tespit edebilirsek, önleyici çabaları bu gruplara göre uyarlayabiliriz. Ve bu, yetişkinlik dönemine kadar uzanan uzun vadeli sağlık faydaları sağlayabilir.”
Kalbi korumak için diş çürüklerinin takibi
Markvart ayrıca, birçok çocuk ve gencin yaşadığı diş eti iltihabının yeterince araştırma konusu olmadığını da belirtti.
Diş çürükleri gibi, diş eti iltihabının da Ulusal Çocuk Diş Hekimliği Kayıt Defterine kaydedilmesinin zorunlu hale getirilmesini önerdi.
Markvart, “Çocukların dişlerini tedavi ederek kalp damar hastalıklarını çözemezsiniz. Ancak çabalarımızı belirli gruplara yönlendirirsek, ağız sağlıklarını iyileştirerek birçok insanı doğru yöne yönlendirebiliriz” dedi.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Diş Çürüğü Olan Çocuklarda, Yetişkinlikte Kalp Hastalığı Riski Daha Yüksektir
Bilim İnsanları Bir Doğum Kusurunu Tedavi Etmek İçin Fetüslere Kök Hücre Enjekte Etti