Dinozorların Yok Oluşunun İzleri Kuş Genlerinde Keşfedildi
Yaklaşık 66 milyon yıl önce gezegenimize şiddetle çarpan bir kaya parçası Dünya’daki yaşamın seyrini değiştirdi.
Dünya genelinde meydana gelen zincirleme değişim reaksiyonu, gezinen devlerin sonunu getirdi. Avian olmayan dinozorlar fosil kayıtlarında kayboldu – ancak onların ölümü diğer yaşam formlarının yükselip gelişmesinin yolunu açtı.
Çarpışmadan kısa bir süre sonra, günümüz kuşlarının ilk ataları ortaya çıktı. Ve şimdi, bilim insanları kuşların genomlarında felaketin izlerini buldular – kuşların çeşitlenmesine ve bugün dünyamızı dolduran çılgınca başarılı ve çeşitli hayvan sınıfına dönüşmesine olanak tanıyan kitlesel yok oluş olayının yol açtığı dramatik değişiklikler.
Michigan Üniversitesi’nden ornitolog Jake Berv, “Yaşayan kuşların DNA’larını inceleyerek, Dünya tarihindeki en önemli olaylardan birinin hemen ardından değişen genetik dizilim kalıplarını tespit etmeye çalışabiliriz” diyor.
“Bu olayların imzası, hayatta kalanların genomlarına on milyonlarca yıl sonra tespit edebileceğimiz şekilde kazınmış gibi görünüyor.”
Büyük bir asteroidin şu anda Meksika’daki Yucatán Yarımadası’na çarpması yıkıcı oldu. Günümüzde Kretase-Paleojen yok oluşu olarak bilinen bu olay, Dünya’daki tüm hayvan yaşamının tahminen yüzde 76’sını yok etti.
Bu muazzam kayıp, hayatta kalan, evrim geçiren ve yeniden yaratılan dünyada kendine bir yer edinmek için çeşitlenen yaşam tarafından oldukça hızlı bir şekilde doldurulan bir boşluk bıraktı. Kuş dinozorları dramatik bir şekilde değişerek bugün etrafımızda gördüğümüz 10.000 kadar kuş türüne dönüştü.
Şimdi, bir hayvan evrim yoluyla değiştiğinde, genomundaki DNA bileşiminde değişimler olabilir.
DNA’nın temel yapı taşları olan nükleotitler A, C, G ve T olarak adlandırılan dört farklı bazdan oluşur. Bu nükleotit bazların genom içindeki oranları değişebilir ve bu da canlının gelişiminde değişikliklere neden olabilir.
Kuşların evrimi üzerine yapılan önceki çalışmalar, DNA bileşiminin değişemeyecek şekilde sabit olduğunu varsayıyordu. Yeni geliştirilen yazılımı kullanan araştırmacılar, nükleotid baz oranı değişimlerine izin veren bir paradigma altında çalışarak bu varsayımı gevşetmeyi başardılar.
Berv ve meslektaşları bu yazılımı, tüm büyük kuş grupları arasındaki genom farklılıklarını analiz etmek için kullandılar. Bu sayede Kretase-Permiyen yok oluşundan bu yana genom bileşimindeki değişimleri tespit edebildiler.
Çalışmalarını asteroid çarpmasının hemen ardından gelen 5 milyon yıllık döneme odakladılar ve yok olma olayının 3 ila 5 milyon yıl içinde kuş genomunda birkaç önemli değişim yarattığını buldular.
Bu değişiklikler özellikle yetişkin kuşların boyutları, metabolizmaları ve yavru olarak nasıl geliştikleri ile ilgiliydi.
Örneğin, kuşlar yetişkin olduklarında kuş dinozorlarından önemli ölçüde daha küçük hale geldi. Tüyleri olmadan doğan ve yoğun bir ebeveyn bakımı gerektiren daha küçük, daha zayıf bebeklere doğru bir kayma olmuştur. Günümüzde ördek yavruları ve tavuklar gibi bu bakıma ihtiyaç duymayan bazı kuşlar vardır, bu özellik ön sosyallik olarak bilinir ve kuş dinozorlarında da buna dair kanıtlar vardır.
Berv, “Yetişkin vücut büyüklüğü ve kuluçka öncesi gelişim modellerinin, tespit ettiğimiz genetik değişikliklerle ilişkilendirebileceğimiz kuş biyolojisinin iki önemli özelliği olduğunu bulduk” diyor.
“Bildiğimiz kadarıyla, DNA bileşimindeki değişiklikler daha önce Kretase sonu kitlesel yok oluşla bu kadar net bir şekilde ilişkilendirilmemişti.”
Geniş gagalı tody (Todus subulatus), Kretase sonu kitlesel yok oluşla yakın bağları olduğu belirlenen bir kuş grubu olan Coraciimorphae’nin bir üyesidir. (Daniel Field/ Cambridge Üniversitesi)
Daha önce, DNA’daki bileşimsel değişiklikler kitlesel bir yok oluş bağlamında yakından incelenmemişti. Yine de kitlesel yok oluşların dünya üzerinde dramatik bir etkiye sahip olabileceğini, tüm ekosistemleri ve aralarındaki ilişkilerin yanı sıra içlerindeki organizmalar arasındaki ilişkileri de değiştirebileceğini biliyoruz.
Bu çalışma, değişimlerin henüz ulaşamadığımız derinlikleri olduğunu gösteriyor.
İngiltere’deki Cambridge Üniversitesi’nden paleontolog Daniel Field, “Çalışmamız, genomların nasıl evrimleştiğinin önemli yönlerini değiştirerek, bu yok oluş olaylarının aslında organizma biyolojisini daha da derinden etkileyebileceğini vurguluyor” diyor.
“Bu çalışma, kitlesel yok oluş olaylarının dramatik biyolojik etkilerine dair anlayışımızı geliştiriyor ve dev dinozorları ortadan kaldıran kitlesel yok oluşun, gezegenimizin tüm tarihinde biyolojik açıdan en etkili olaylardan biri olduğunu vurguluyor.”
Kaynak: https://www.sciencealert.com
Dünya Topraklarının %1,2’sini Korumak: Kitlesel Yok Oluşu Nasıl Durdurabiliriz?