Dinozorlar Yumurtalarını Ezmeden Nasıl Kuluçkaya Yatıyordu? Dev Deneyin Sonuçları
Bilim insanları, bu kuş benzeri dinozorların yumurtalarını nasıl kuluçkaya yatırdığını araştırmak için gerçek boyutlu bir oviraptor ve yuvası yeniden yarattılar.
Kuş benzeri ancak uçamayan dinozorlar olan oviraptorlar yumurtalarını tam olarak nasıl kuluçkaya yatırıyordu? Bilim insanları uzun zamandır bu dinozorların, timsahlar ve kaplumbağalar gibi, esas olarak çevreden gelen ısıya mı yoksa modern kuşlar gibi kuluçkaya yatan bir yetişkinin vücut ısısına mı güvendikleri konusunda tartışıyorlardı. Bugün Frontiers in Ecology and Evolution dergisinde yayınlanan yeni bir çalışma, bu gizeme daha yakından bakıyor.
Tayvanlı araştırmacılar, oviraptor kuluçka davranışını ve yumurta kuluçka modellerini analiz ettiler. Ayrıca oviraptor yumurta kümeleri üzerinde ısı transferi simülasyonları gerçekleştirdiler ve sonuçları modern kuşlardaki kuluçka verimliliğiyle karşılaştırdılar. Fikirlerini test etmek için ekip, gerçek yumurtaları taklit etmek üzere tasarlanmış yapay yumurtalar ve bir model oviraptor kullanarak gerçek boyutlu bir deney düzeneği oluşturdu.
Yumurta kümesinin yandan görünümü. Yumurtalar döküm reçinesinden kalıplanmıştır. Kaynak: Chun-Yu Su
Tayvan Ulusal Doğa Bilimleri Müzesi’nde omurgalı paleontolojisi yardımcı küratörü olan kıdemli yazar Dr. Tzu-Ruei Yang, “Oviraptorların yumurtadan çıkış modellerindeki farklılığın, kuluçkaya yatan yetişkinin yumurtalara göre konumundan kaynaklandığını gösteriyoruz” dedi.
Araştırmanın yapıldığı sırada Taichung’daki Washington Lisesi’nde öğrenim gören ve çalışmanın baş yazarı olan Chun-Yu Su, “Dahası, oviraptorların kuluçka verimliliğine dair bir tahmin elde ettik ve bu oran modern kuşlarınkinden çok daha düşük” diye ekledi.
Üstte kuluçka makinesi bulunan yumurta kümesinin yandan görünümü. Kaynak: Chun-Yu Su
Dinozor Yuvasının Yeniden Oluşturulması
Ekip, yeniden yapılandırmalarını, yaklaşık 70 ila 66 milyon yıl önce günümüz Çin’inde yaşamış bir oviraptor türü olan Heyuannia huangi’ye dayandırdı. Bu dinozorun yaklaşık 1,5 metre uzunluğunda ve 20 kg ağırlığında olduğu tahmin ediliyor. Çok sayıda yumurta halkası içeren yarı açık yuvalar inşa ediyordu.
Kuluçkaya yatan dinozoru yeniden oluşturmak için araştırmacılar, iç çerçeve için polistiren köpük ve ahşap kullanarak bir gövde inşa ettiler. Yumuşak dokuları simüle etmek için pamuk, baloncuklu kağıt ve kumaş eklendi. Yumurtaların kendileri döküm reçinesinden üretildi.
İki deneysel yumurta kümesi, fosilleşmiş oviraptor yuvalarında görülen yapıyı yansıtacak şekilde çift halkalar halinde düzenlendi. Bu alışılmadık düzen, her yumurtanın kuluçkaya yatan yetişkinle doğrudan temas edemeyeceği anlamına geliyordu.
Su, “Zorluğun bir kısmı, oviraptor kuluçkasını gerçekçi bir şekilde yeniden oluşturmaktan kaynaklanıyor,” dedi. “Örneğin, yumurtaları yaşayan hiçbir türün yumurtasına benzemiyor, bu yüzden gerçek oviraptor yumurtalarına olabildiğince yakın bir görünüm elde etmek için reçine yumurtalar icat ettik.”
Deney III’ten sonraki genelleştirilmiş yumurta kümesinin fotoğrafı. Kaynak: Chun-Yu Su
Dinozor Yumurta Kümelerinde Sıcaklık Farklılıkları
Deneyler, kuluçkaya yatan bir yetişkinin varlığının ve farklı çevre sıcaklıklarının yumurta ısınmasını ve kuluçka modellerini nasıl etkileyebileceğini araştırdı.
Daha soğuk koşullarda ve yuvanın başında bir yetişkinin bulunduğu durumlarda, dış halkada bulunan yumurtalar arasında 6°C’ye kadar sıcaklık farkı gözlemlenmiştir. Bu tür bir varyasyon, aynı yumurta kümesinden çıkan yumurtaların farklı zamanlarda kuluçkadan çıkmasına neden olan asenkron kuluçkaya yol açabilir.
Daha sıcak koşullarda ise, dış halkadaki yumurtalar arasında sadece yaklaşık 0,6°C’lik bir sıcaklık farkı gözlemlenmiştir. Bu, daha sıcak iklimlerde yaşayan oviraptorların farklı kuluçka düzenleri yaşamış olabileceğini düşündürmektedir, çünkü güneş ışığı ek bir ısı kaynağı olarak işlev görebilir.
Yang, “Büyük dinozorların yumurta kümelerinin üzerinde oturması olası değildir. Muhtemelen, kaplumbağalar gibi, yumurtalarını kuluçkaya yatırmak için güneşin veya toprağın ısısını kullanmışlardır. Oviraptor yumurta kümeleri havaya açık olduğundan, güneşten gelen ısı muhtemelen topraktan gelen ısıdan çok daha önemliydi,” diye açıkladı.
Kuluçka makinesinin sırt görünümü. Kaynak: Chun-Yu Su
Dinozor ve Kuş Kuluçka Yöntemlerinin Karşılaştırılması
Araştırmacılar ayrıca oviraptorların yumurtalarını modern kuşlara kıyasla ne kadar verimli bir şekilde kuluçkaya yatırdıklarını da karşılaştırdılar.
Çoğu kuş, ebeveynin doğrudan yumurtaların üzerine oturup vücut ısısını onlara aktardığı termoregülatör temaslı kuluçkaya (TCI) güvenir. Bu sistemin çalışması için üç koşulun karşılanması gerekir. Yetişkin her yumurtaya dokunmalı, birincil ısı kaynağı olarak hareket etmeli ve tüm yumurtaları dar bir sıcaklık aralığında tutmalıdır.
Oviraptorlar muhtemelen bu gereksinimleri karşılayamamıştır. Dairesel yumurta düzenlemeleri, yetişkin ile yumurta kümesindeki her yumurta arasında tam teması engellemiştir.
Su, “Oviraptorlar, modern kuşların yaptığı gibi TCI uygulayamamış olabilir” dedi. Bunun yerine, bu dinozorlar ve güneş, modern kuşlara kıyasla daha az verimli bir kuluçka yöntemi yaratan ortak kuluçka makineleri olmuş olabilir. Yine de, ebeveyn sıcaklığı ve çevresel ısının bu kombinasyonu, yuvalar gömülü yapılardan yarı açık yapılara evrimleşirken pratik bir adaptasyon olmuş olabilir.
Yang, “Modern kuşlar yumurta kuluçkalamada ‘daha iyi’ değiller. Aksine, günümüzde yaşayan kuşlar ve oviraptorlar çok farklı bir kuluçka yöntemine, daha doğrusu yavru büyütme yöntemine sahipler,” diye belirtti. “Hiçbir şey daha iyi veya daha kötü değil. Sadece çevreye bağlı.”
Dinozorların Ebeveynliğine Dair Yeni Bulgular
Araştırmacılar, bulgularının özellikle deneyde kullanılan yeniden oluşturulmuş yuvaya özgü olduğunu belirtti. Bir diğer sınırlama ise günümüz ikliminin Geç Kretase dönemindeki koşullardan farklı olması ve bunun sonuçları etkileyebilmesidir. Oviraptorların kuluçka sürelerinin de modern kuşlardan daha uzun olduğu görülüyor.
Bununla birlikte, çalışma bu dinozorların yumurtalarına nasıl bakmış olabileceğine dair değerli bilgiler sunuyor. Fiziksel deneyleri ısı transferi simülasyonlarıyla birleştirerek, araştırma dinozor üremesini incelemek için yeni bir yol sunuyor.
Yang, “Bu aynı zamanda özellikle Tayvan’daki tüm öğrenciler için gerçekten bir teşvik kaynağıdır,” diye sonuçlandırdı. “Tayvan’da dinozor fosili yok, ancak bu dinozor çalışmaları yapamayacağımız anlamına gelmiyor.”
Kaynak: https://scitechdaily.com