16 Bin Ayak İzi, Dinozorların Nasıl Yaşadığını Anlatıyor
Bir zamanlar efsaneye göre, Bolivya’nın orta yaylalarına dağılmış devasa, üç parmaklı ayak izleri, pençelerini sert taşa bile saplayabilen doğaüstü güçlü canavarlara aitti.
Sonra 1960’larda bilim insanları buraya gelerek çocukların korkularını giderdi ve bu garip ayak izlerinin aslında 60 milyon yıl önce, Bolivya And Dağları’ndaki popüler bir milli park olan Toro Toro köyünün eski su yollarında yürüyen ve su sıçratan devasa, iki ayaklı dinozorlara ait olduğunu belirledi.
Şimdi ise, çoğunluğu Kaliforniya’daki Loma Linda Üniversitesi’nden olan bir paleontolog ekibi, Tyrannosaurus rex’i de içeren dinozor grubu olan theropodlara ait 16.600 ayak izini keşfedip titizlikle belgeledi. Altı yıllık düzenli saha ziyaretlerine dayanan ve hakemli dergi PLOS One’da yayınlanan çalışmalarında, bu bulgunun dünyanın herhangi bir yerinde kaydedilen en yüksek teropod ayak izi sayısını temsil ettiği belirtiliyor.
İspanyol paleontolog Raúl Esperante liderliğindeki çalışmanın ortak yazarlarından Roberto Biaggi, “Dünyada bu kadar çok (teropod) ayak izinin bulunduğu başka bir yer yok,” dedi. “Bu özel bölgede tüm bu dünya rekorlarına sahibiz.”
Turistler, 6 Aralık 2025 Cumartesi günü Bolivya’nın Potosi kentinin kuzeyindeki Toro Toro Milli Parkı’nda bulunan Carreras Pampa’da dinozorların taşlaşmış ayak izlerini inceliyor. (Fotoğraf: AP Photo/Juan Karita)
İzler, dinozorların davranışlarını kaydediyor—yüzme girişimleri de dahil
Araştırmaya göre, dünyaya hükmeden ve bu bölgede dolaşan dinozorlar, burada da beceriksizce yüzme girişimlerinde bulunmuş ve yumuşak göl dibi tortusunu kazıyarak 1.378 iz daha bırakmışlar.
Bilim insanları, su seviyeleri yükselmeden hemen önce pençelerini çamura bastırıp izlerini mühürlediklerini ve böylece yüzyıllarca süren erozyondan koruduklarını söylüyor.
Araştırmaya katılmayan Birmingham Üniversitesi’nden paleontolog Richard Butler, “İzlerin çoğunun korunma durumu mükemmel” dedi. Bildiği kadarıyla, Toro Toro’da bulunan ayak izi ve iz sayısının emsali olmadığını söyledi.
Butler, bilim insanlarına göre yaklaşık 66 milyon yıl önce bir asteroit çarpmasının tüm dinozorları ve onlarla birlikte yaşayan türlerin %75’ini aniden yok ettiği Kretase döneminin sonundaki dinozorların yaşamlarına ve davranışlarına dair olağanüstü bir pencere açtığını da sözlerine ekledi.
Bolivya’nın Potosi kentinin kuzeyinde yer alan ve fosilleşmiş dinozor ayak izlerinin görülebildiği Toro Toro Milli Parkı’ndan bir görünüm, Cumartesi, 6 Aralık 2025. Fotoğraf: AP Photo/Juan Karita
Ayak izleri korunma tehdidi altında
Milyonlarca yıldır hayatta kalmış olsalar da, insan yaşamı bu izleri tehdit etti. On yıllarca çiftçiler, ayak izleriyle kaplı platolarda mısır ve buğday harmanladılar. Yakındaki taş ocağı işçileri, kireçtaşı için kaya katmanlarını patlatırken bu oluşumları pek önemsemediler. Ve sadece iki yıl önce, araştırmacılar, tepelerden tünel açan karayolu ekiplerinin, milli park müdahale etmeden önce, önemli bir dinozor izi alanını neredeyse yok ettiğini söyledi.
Uzmanlar, bu tür bozulmaların, bölgedeki dinozor kemiklerinin, dişlerinin ve yumurtalarının çarpıcı yokluğuyla bir ilgisi olabileceğini söylüyor. Bolivya’nın Toro Toro bölgesinde bulunan tüm ayak izleri ve yüzme izlerine rağmen, Arjantin Patagonya’sının ve Brezilya’nın Campanha bölgesinin tepelerini ve vadilerini kaplayan türden iskelet kalıntıları neredeyse hiç yok.
Ancak kemik eksikliğinin doğal nedenleri de olabilir. Ekip, izlerin miktarı ve deseni ile hepsinin aynı tortu tabakasında bulunmasının, dinozorların Bolivya’ya yerleşmekten ziyade, güney Peru’dan kuzeybatı Arjantin’e uzanan eski bir kıyı otoyolu boyunca ilerlediklerini gösterdiğini söyledi.
Park bekçisi José Vallejos, 6 Aralık 2025 Cumartesi günü Bolivya’nın Potosi şehrinin kuzeyindeki Toro Toro Milli Parkı’ndaki Carreras Pampa’da, fosilleşmiş dinozor ayak izlerinin yanında duruyor. Fotoğraf: AP Photo/Juan Karita.
Ayak izi boyutlarındaki çeşitlilik, yaklaşık 10 metre (33 fit) boyundaki dev yaratıkların, kalça hizasında 32 santimetre (1 fit) boyunda, tavuk büyüklüğündeki minik teropodlarla birlikte bir sürü halinde hareket ettiğini gösteriyordu.
Avustralya’daki Queensland Üniversitesi’nde paleontolog olan ve çalışmaya katılmayan Anthony Romilio, ayak izlerinin günlük davranışların bir anlık görüntüsünü sunarak “iskeletlerin ortaya koyamadığı şeyleri ortaya çıkardığını” söyledi. Araştırmacılar, sadece ayak izlerinden dinozorların ne zaman yürüdüğünü, hızlandığını, durduğunu veya geri döndüğünü anlayabiliyorlar.
Bu kadar çok dinozorun neden bu bölgede dolaştığı net değil.
Ancak bu rüzgârla savrulan platoya neden akın ettikleri gizemini koruyor.
Romilio, “Belki de hepsi geniş, eski bir tatlı su gölünün düzenli ziyaretçileriydi ve geniş çamurlu kıyı şeridini sık sık ziyaret ediyorlardı” dedi.
Biaggi ise “bir şeyden kaçıyorlardı veya yerleşmek için bir yer arıyorlardı” diye öne sürdü.
Kesin olan şu ki, bu dinozor ayak izi hazinesine yönelik araştırmalar devam edecek.
Biaggi, “Tahminimce bu araştırmalar yıllar içinde devam edecek ve halihazırda ortaya çıkarılan alanın kenarlarında daha birçok ayak izi bulunacak” dedi.
Kaynak: https://phys.org
Geçmişe Yeni Bir Pencere: Dinozorlarla Memelileri Ayıran Saklı Özellik