Dini Değil Laik Bir Dönemde Kullanılmış 1000 Yıllık Dolma Kalem Bulundu
İrlanda’da 11. yüzyıldan kalma Ringfort (Halka Kale)’ta bir kazı yapan bir arkeolog, İrlanda’da şimdiye kadar keşfedilen en eski dolma kalemi ortaya çıkardı. Alışılmadık olan şey, bu eserin yasal belgeler yazmak için kullanılan laik bir çalışma aracı olmasıdır. İkonik ortaçağ Hristiyan sanat eserleri yaratmak için kullanılmadı.
İrlanda’nın bilinen en eski dolma kalemi, arkeolog Michelle Comber tarafından ortaya çıkarıldı. Dr Comber, eseri 11. yüzyıldan kalma bir arkeolojik katman içinde keşfetti. Dolma kalem, içi boş bir kemik gövdeye ve bakır alaşımlı bir uca sahiptir. Ringfort, zengin tarımla uğraşan yöneticilerin evleri olduğu için, bu aracın böyle bir yerde bulunması belki de şaşırtıcı değil. Ancak Dr Comber’a göre bu keşifte olağandışı olan şey, kalemin dini bir ortamdan ziyade “laik bir ortamda” bulunmuş olmasıdır.
Kalemin keşfi, Caherconnell Arkeoloji projesinin baş tacıdır. Son üç yılda, çok disiplinli araştırmacılardan oluşan bir ekip, İrlanda’da güneybatıdaki Kilfenora ile kuzeydoğudaki Carran arasındaki tüm alanda saha araştırması yaptı.
İlk olarak 10. yüzyılın sonlarında inşa edilen Caherconnell Cashel ringfort, 17. yüzyılın başlarına kadar yerel yöneticiler tarafından güçlendirildi ve yeniden inşa edildi. 140 metre genişliğinde üst yapının 4 metre yüksekliğinde, 3 metre kalınlığında kuru taş duvarları vardı.
Kalem, seküler halkalı eserler açısından normalde beklenenden farklı olduğu için sahada ele geçirilen diğer eserlerden ayrılıyor. Kalemler ve diğer yazı araçları, genellikle orta çağ İrlanda kaligrafi becerilerinin paha biçilmez bir örneği olan çok resimli MS 800-MS Kells Kitabı gibi, katiplerin eski metinleri kopyaladığı İrlanda dini sit alanlarında ortaya çıkar.
Dr Comber, eserin bir yazı aracı olarak mı yoksa daha spesifik olarak bir “divit kalem” olarak mı işlev gördüğünü belirlemek için kalemin bir kopyasını imal ettirdi.
11. yüzyılda çok daha popüler olan dolma kalemlerin ve kuş tüyü kalemlerin aksine, divit kalemlerin gövde içinde mürekkep haznesi yoktur. Bu nedenle, Caherconnell kalemi, çalışma şekliyle benzersizdir.
Roma Britanya dönemine ve MS 13. ve 16. yüzyıllara ait birçok bakır alaşımlı kalem ucu keşfedilmiştir. Ancak Dr Comber, kemik ve metal Caherconnell kaleminin “Britanya Adaları’nda şimdiye kadar keşfedilen kompozit kalemin en erken eksiksiz örneği” olduğunu söyledi. Ve arkeolog, bu kalemin orta çağ İrlanda dini sanatları için değil, aile soylarını ve ticaret bilgilerini kaydetmek için kullanıldığı konusunda netti.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Danimarka’da Keşfedilen Altın Küpe, İstanbul’dan Bir Viking Şefine Hediye Gönderilmiş Olabilir
/Dini Değil Laik Bir Dönemde Kullanılmış 1000 Yıllık Dolma Kalem Bulundu/