Casus Uydular ve Yapay Zekâ ile Antik Dünyanın Gizli Mühendislik Harikaları Keşfedildi
Yapay zekanın yardımıyla, Soğuk Savaş’tan kalma casus uydu görüntüleri, Orta Doğu ve Kuzey Afrika’daki eski uygarlıkların mühendislik ustalıklarını ortaya çıkarıyor.
Yeni bir çalışmada, Katalan Klasik Arkeoloji Enstitüsü’ndeki araştırmacılar, yeraltı akiferinden yüzeye su taşıyan ve yaklaşık 3 bin yıl öncesine dayanan bir sistem olan qanatları aramak için yaratıcı bir yol denediler.
Bu yapıları tespit etmek her zaman kolay değildir çünkü yerin altına gömülüdürler ve sadece yüzeyden görülebilen düzenli aralıklı şaftlarla fark edilebilirler. Özellikle de dünyanın aşırı coğrafi ve değişken siyasi durumları nedeniyle geçilmesi zor olan bölgelerinde tespit edilmeleri zordur.
Bu zorluğun üstesinden gelmek isteyen arkeologlar, bir yapay zeka algoritmasını havadan çekilen görüntülerdeki qanat izlerini tespit etmek üzere eğittikten sonra 1970’lerde ABD tarafından Afganistan, İran ve Fas üzerinde çekilen siyah-beyaz casus uydu görüntülerine uyguladılar.
Yeraltı su tünellerinin varlığını, daha önce test edilen yöntemlerden çok daha etkili bir şekilde, yüzde 88’in üzerinde bir hassasiyetle başarılı bir şekilde tespit edebildi.
Hanatlarla ilgili yeni çalışmada kullanılan 1970’lerin casus uydusundan görüntüler.
Resim kredisi: N Bulawka et al/Journal of Archaeological Science/2024 (CC BY 4.0)
Gelecekte, yapay zeka sistemlerinin dünyanın diğer bölgelerindeki kanatları tespit etmek için kullanılması mümkün. Bu icadın antik dünya boyunca Orta Doğu, Arap Yarımadası ve Kuzey Afrika’da kolayca yayıldığı, hatta batı Çin ve İspanya’ya kadar ulaştığı bilinmektedir.
Bu mühendislik harikasının tartışmasız en iyi örneği, teknolojinin 3.000 yıl önce icat edildiği günümüz İran’ında bulunmaktadır. UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Pers Qanat’ı, yakındaki dağların ve vadilerin akiferlerine ulaşan ve suyu kilometrelerce yerçekimiyle taşıyan karmaşık bir tünel sistemidir.
Bu ileri teknoloji, gezegenin son derece kurak bir bölgesinde yer almasına rağmen, karmaşık altyapı ve tarımla tamamlanan Pers İmparatorluğu’nun yükselişinde önemli bir rol oynamıştır.
Ne yazık ki bu tarihin parçaları endişe verici bir hızla kayboluyor. Yeni araştırma, 1970’lerden kalma uydu görüntülerinde görülen birçok kanatın son 40-50 yıl içinde “yok edildiğini” belirtiyor.
Bu kayıp, arkeolojik kayıtların kentleşme, altyapı gelişimi ve tarımın yanı sıra rüzgar ve su erozyonu yoluyla yok edilmesine ilişkin daha geniş bir soruna işaret ediyor. Bu durum, savaştan etkilenen ülkelerde önemli bir sorun haline gelmiş ve tarihi kalıntıların öncelikler listesinde alt sıralarda yer aldığı, hatta çatışmanın aktif hedefi haline geldiği sıkıntılı durumlar yaratmıştır.
Kaynak: https://www.iflscience.com
Göbeklitepe’den Mezopotamya’ya: Antik Mezardaki Hayvanlar Biyomühendislik Kanıtı Çıktı