Göbeklitepe’den Mezopotamya’ya: Antik Mezardaki Hayvanlar Biyomühendislik Kanıtı Çıktı
Yeni bir araştırmaya göre, Mezopotamyalılar, 4.500 yıl önce savaş arabalarını çekmek için evcilleştirilmiş eşekler ve vahşi eşeklerin melezlerini kullanıyorlardı. Öyle ki bu amaçla atlar yetiştirilmeye başlamadan en az 500 yıl öncesine dayanıyor.
Hayvan kemikleri Kuzey Suriye’de ortaya çıkarıldı ve onlardan elde edilen antik DNA analizi, eski kaynaklarda savaş arabalarını çeken “hizmetkarlar” olarak resmedilen hayvanların, nasıl bir tür olduğu konusundaki uzun süredir devam eden bir soruyu çözmüş oldu.
Genom uzmanı Eva-Maria Geigl, “İskeletlerden, onların at benzeri hayvanlar olduklarını biliyorduk, ancak eşeklerin ölçülerine uymadıkları gibi Suriye yaban eşeklerinin ölçülerine de uymadılar” dedi. “Yani bir şekilde farklılardı, ama farkın ne olduğu belli değildi.” diyor.
Soyu artık tükenmiş olan boyu bir metreden fazla olmayan son Suriye yaban eşeği, 1927’de dünyanın en eski hayvanat bahçesi olan Avusturya’da Viyana’daki Tiergarten Schönbrunn’da öldü; kalıntıları şimdi o şehrin doğal tarih müzesinde korunmaktadır.
Yeni çalışmada, araştırmacılar, Viyana’dan gelen son Suriyeli yaban eşeğinin kemiklerinden alınan genomu, şu anda güneydoğuda bulunan Göbekli Tepe arkeolojik alanında ortaya çıkarılan 11.000 yıllık bir yaban eşeğinin kemiklerinden elde edilen genomla karşılaştırdı.
Geigl, bu karşılaştırmanın her iki hayvanın da aynı tür olduğunu gösterdiğini, ancak Göbeklitepe’deki antik yaban eşeğinin çok daha büyük olduğunu söyledi. Bu, Suriye yaban eşek türlerinin son zamanlarda, muhtemelen avlanma gibi çevresel baskılar nedeniyle antik çağda olduğundan çok daha küçük hale geldiğini ileri sürdü.
Yeni çalışma, hizmetkar melezlerin güçlü, hızlı ve yine de bir dişi evcil eşek ile bir erkek Suriye yaban eşeğinin veya bölgeye özgü bir tür olan hemione’nin steril melezleri olduğunu gösteriyor. Geigl, “Antik kayıtlar, son derece değerli ve çok pahalı hayvanlar olarak onlardan bahsediyor ve bu da onları yetiştirmenin oldukça zor bir süreç gerektirmesiyle ile açıklanabilir.” dedi.
“Katır tarzı birçok melez hayvan gibi buradaki her “hizmetkar melez” kısırdır. Bu da onların evcilleştirilmiş bir dişi eşek ile bir erkek yaban eşeğinin çiftleştirilmesi yoluyla üretilmesini gerektirdi. Bunu yapabilmek için onları yakalamak gerekiyordu ve bu, özellikle zor bir işti; çünkü vahşi eşekler normal eşeklerden ve hatta bu melezlerden daha hızlı koşabilirdi ve evcilleştirilmeleri imkansızdı, dedi.
Geigl, “Bu melezleri gerçekten biyo-mühendislikle yaptılar. Bildiğimiz kadarıyla ellerinde en eski melezler vardı ve bunu üretilen her melez hizmetkar için her seferinde yeniden yapmak zorunda kaldılar. Bu yüzden bu onların neden bu kadar değerli olduklarını açıklıyor.” dedi.
Kungalar, Mezopotamya’dan gelen kil tabletler üzerindeki birkaç antik metinde çivi yazılı olarak bahsedilmiştir ve şu anda Londra British Museum’da sergilenen yaklaşık 4500 yıl öncesine ait bir Sümer mozaiği olan ünlü “Ur Standardı” üzerinde dört tekerlekli savaş arabaları çizerek tasvir edilmiştir.
Geigl, arkeologların bir tür melez eşek olduklarından şüphelendiklerini, ancak melezleştiğini bilmediklerini söyledi. Bazı uzmanlar, normal eşeklerden daha küçük olan Suriye yaban eşeklerinin hizmetkar melez üretmek amacıyla yetiştirilemeyecek kadar küçük olduğunu düşünüyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kıtlık Steli: 4600 Yıl Önceki Bir Rüyayı ve Yedi Yıllık Kıtlık Dönemini Anlatıyor
Arkeologlar Arabistan’daki 4500 Yıllık “Antik Otoyolları” Keşfetti
İlk Hamile Mısır Mumyasını İnceleyen Bilim İnsanları Ceninle İlgili Yeni Bir Keşif Yaptı
Avustralya’nın “Ölü Kalbi”nde 15 Milyon Yıl Öncesinin Yaşam Kanıtları Keşfedildi
/Göbeklitepe’den Mezopotamya’ya: Antik Mezardaki Hayvanlar Biyomühendislik Kanıtı Çıktı/