Büyük Patlama’dan Sonra Oluşan İlk Yıldızları Keşfetmiş Olabiliriz
Ohio’daki gökbilimciler, Evren’deki ilk nesil yıldızlar olan Popülasyon III yıldızları için bir aday keşfettiler. James Webb Uzay Teleskobu’ndan alınan görüntülerin analizi, uzak galaksi LAP1-B’nin yalnızca hidrojen ve helyumdan oluşan yıldızlar ve bir miktar lityum içerdiğini ortaya koydu.
Gökbilimciler, yıldızları kimyasal yapılarına göre üç popülasyona ayırır. Popülasyon I, Güneş de dahil olmak üzere genç, metal açısından zengin yıldızları içerir (astronomide metaller helyumdan daha ağır elementlerdir). Popülasyon II, galaktik halelerde bulunan daha yaşlı, metal açısından fakir yıldızları içerir.
Popülasyon III, yalnızca ilkel elementlerden oluşan varsayımsal ilk yıldızları içerir: hidrojen, helyum ve lityum izleri. Bu devler, birkaç milyon yıldan yüz milyonlarca yıla kadar kısa ömürler yaşadılar ve ardından süpernovalar olarak patlayarak kozmosu ağır elementlerle zenginleştirdiler ve sonraki nesil yıldızların ortaya çıkmasına neden oldular. En eski yıldızların keşfi, Evren’deki ilk yapıların oluşumuna dair mevcut anlayışı doğrulayacaktır.
Popülasyon III yıldızları, Büyük Patlama’dan yaklaşık 200 milyon yıl sonra, evrenin doğuşundan kalan elementlerden oluşmuştur. Bu nesneler son derece nadirdir ve çoktan yok olmuşlardır, ancak bilim insanları bu kadim yıldızlardan gelen zayıf ışığı tespit etmeyi ummuşlardı. Önceki adaylar, teorinin üç temel öngörüsünü karşılayamadı: küçük karanlık madde kümelerinde (halelerde) oluşum, aşırı kütle ve küçük gruplar halinde oluşum.
LAP1-B’nin keşfi, bu üç koşulu da karşılıyor. Sistem, yaklaşık 50 milyon güneş kütlesine sahip bir karanlık madde kümesinde oluşmuş. Yıldızların kütlelerinin 10 ila 1.000 güneş kütlesi arasında değiştiği ve toplam kütleleri birkaç bin güneş kütlesine ulaşan küçük kümeler halinde gruplandığı bulundu. Çalışma, The Astrophysical Journal Letters dergisinde yayınlandı .
İlk yıldızların ışığı
Araştırmacılar , “LAP1-B, klasik Popülasyon III kaynakları için üç temel teorik öngörüyle tutarlı olan ilk Popülasyon III yıldız adayıdır” diye belirtiyor .
LAP1-B etrafındaki, karakteristik spektral imzalara ve eser miktarda metale sahip gazdan da ek kanıtlar elde edildi. Bu, sistemin o kadar genç olduğunu gösteriyor ki, ilk büyük yıldızların çok azı yakın zamanda süpernova olarak patlayarak gazı ağır elementlerle zenginleştirerek öldü.
Henüz tam bir doğrulama mevcut olmasa da (ilk süpernovaların fırlattığı madde miktarı ve erken evrene ait bilgisayar modellerinin doğruluğu hakkında sorular devam ediyor), bu çalışma James Webb Uzay Teleskobu’nun yeteneklerini kütleçekimsel merceklemeyle birleştirerek diğer antik nesnelerin aranmasının önünü açıyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Büyük Patlama’dan Sonra Oluşan İlk Yıldızları Keşfetmiş Olabiliriz