Mars’ın İçinden Yükselen Alev: Uydu Görüntüleri, Mars’ın Yeni Volkanik Canlılığını Gözler Önüne Seriyor!
Mars’ın soğuk ve cansız olduğu fikrini bir kenara bırakmanın zamanı geldi.
Uydu görüntüleri ve yere nüfuz eden radar kullanılarak yapılan yeni bir araştırma, herkesin beklediğinden çok daha yeni olan volkanik faaliyet belirtilerini ortaya çıkardı.
Diğer kanıtlarla birlikte bu keşif, Mars’ın çorak kabuğunun altında, dışarıdan göründüğünden çok daha fazla şey olabileceğini ortaya koyuyor.
Elysium Planitia olarak bilinen bir düzlükte yürütülen çalışma, son 120 milyon yıl içinde gerçekleşen volkanik aktiviteyi ortaya koyuyor. Aslında, tespit edilen volkanik faaliyetlerin bazıları sadece 1 milyon yıl öncesine tarihlendirilmiştir.
Jeolojik açıdan bu çok yeni bir tarih; ve henüz herhangi bir volkanik faaliyetin gerçekleştiğini gözlemlememiş olsak da, Mars’ta bir yerlerde gerçekleşmiş olabileceğini düşündürüyor.
Çalışmayı Arizona Üniversitesi’nden gezegen bilimci Christopher Hamilton ile birlikte yürüten NASA Jet İtki Laboratuvarı’ndan gezegen bilimci Joana Voigt, “Elysium Planitia volkanik olarak daha önce düşünülenden çok daha aktifti ve hatta bugün hala volkanik olarak canlı olabilir” diyor.
Elysium Planitia’daki Mars yüzeyi, eğer kayaları seviyorsanız (ki kim sevmez ki) oldukça ilginç. Yüzeydeki lav akıntılarından bazıları oldukça genç görünüyor ki bu da bilim insanlarını fark ettiklerinde biraz şaşırtmış.
Manzara ayrıca lavların buz veya sıvı suyla etkileşime girerek buhar patlamalarına neden olmasıyla oyulmuş özelliklere sahip gibi görünüyor. Bu çok ilginç, çünkü sıcak jeolojik aktiviteyi suyla birleştiren karasal manzaralar, örneğin kaplıcalar, beklenmedik bir şekilde mikrobiyal yaşamla gelişiyor.
Dünya ve Mars arasındaki paralellikler gözden kaçmadı ve bilim insanları bu manzaralarda yaşamın ortaya çıkabileceğini düşünüyor.
Bölgenin volkanik geçmişini biraz daha anlamlandırmak için araştırmacılar birden fazla araçtan elde edilen verileri birleştirdi: yüzeyin şeklini ortaya çıkarmak için topografik haritalar, özellikleri incelemek için uydu görüntüleri ve yüzeyin 140 metre (460 fit) altına kadar yoğunluk haritaları elde etmek için yere nüfuz eden radar.
Voigt, “Elysium Planitia, yüzeyde gördüklerimiz ile volkanik patlamalarla kendini gösteren iç dinamikler arasındaki bağlantıyı anlamaya çalışmak için mükemmel bir yer” diyor.
“Farklı patlama olaylarını çözmeye ve bu jeolojik varlıkların tüm tarihini yeniden yapılandırmaya çalışmak için lav yüzeylerindeki ayrıntılara çok dikkat ettim.”
Araştırma, araştırmacıların Elysium Planitia’daki her bir lav akışını 3 boyutlu olarak haritalamasına ve yeniden yapılandırmasına olanak tanıyarak, manzaranın 120 milyon ila 1 milyon yıl önce meydana gelen 40’tan fazla volkanik olaydan gelen malzemeden oluştuğunu ortaya koydu.
Bunlardan bazıları kesinlikle destansıdır. Bir patlamada Rahway Vadisi 16.000 kilometre küpten (3.840 mil küp) fazla erimiş bazaltla dolmuş; bir diğerinde ise Marte Vadisi 12.200 kilometre küp erimiş kaya ile dolmuştur. Üçüncüsü ise Athabasca Vadisi’ni 4,000 kilometreküp erimiş kaya ile doldurmuştur.
Mars şu anda kuru gibi görünse de, bu lavların akmasına izin veren bacalar aynı zamanda yeraltı suyunun feci sellerini serbest bırakmış ve manzarayı şekillendiren son derece patlayıcı olaylar üretmiş olabilir. Dünya’da, buharın eklenmesi en patlayıcı volkanik püskürmelerden bazılarına neden olur.
Hamilton, “Mars kabuğunda bir çatlak olduğunda, su yüzeye akabilir,” diye açıklıyor. “Düşük atmosferik basınç nedeniyle, bu suyun kelimenin tam anlamıyla kaynayıp gitmesi muhtemeldir. Ancak bu süre zarfında yeterince su çıkarsa, büyük bir sel meydana gelebilir, manzaranın üzerinden geçebilir ve gördüğümüz bu devasa özellikleri oyabilir.”
Önceki çalışmalar Elysium Planitia’nın yüzeyindeki volkanik özelliklerin sadece 50.000 yıl kadar genç olabileceğini göstermiştir. Ayrıca, artık emekli olan Mars InSight aracı tarafından toplanan sismik veriler sayesinde, Mars’ın şaşırtıcı miktarda deprem aktivitesine sahip olduğunu ve bunların bir kısmının volkanizmaya bağlı olduğunu gördük. Oldukça büyük volkanizma.
Yeni bulgular Elysium Planitia’nın sadece Mars’ın volkanik tarihini anlamak için değil, aynı zamanda suyun nerede saklanıyor olabileceğini anlamak için de hayati önem taşıdığını gösteriyor. Ekibin bulguları, büyük su buzu yataklarının bugün bile orada yeraltında gizleniyor olabileceğini gösteriyor.
Makalelerinde “Elysium Planitia’daki genç volkanik yüzeyler ve sismik aktivitenin yakın zamanda tespit edilmesi, Mars’ın hala volkanik olarak aktif olduğu anlamına gelebilir” diye yazıyorlar.
“Elysium Planitia, çok yeni jeolojik aktivitesiyle, Mars’ın yakın sulu tarihinin yanı sıra geçmiş ve mevcut volkanolojik ve magmatik durumunu anlamak için hayati önem taşıyan son derece önemli bir bölgedir.”
Kaynak: Deniz KAFKAS
Kaynak: Mars’ın İçinden Yükselen Alev: Uydu Görüntüleri, Mars’ın Yeni Volkanik Canlılığını Gözler Önüne Seriyor!
Dünya’nın Gezegen Kardeşleri: Evrenin Gizemli Gezegenler Kataloğu Açıklandı!