Bilinmeyen Bir Kültür, Amerika’nın En Eski Gözlemevini İnşa Etti
İnkalar Peru’da iktidara gelip güneş tanrılarını kutlamaya başlamadan çok önce, hakkında az şey bilinen bir uygarlık Amerika’da bilinen en eski astronomik gözlemevini inşa ediyordu.
Stonehenge gibi yerler kadar eski olmasa da, Chankillo olarak bilinen bu antik kalıntılar “insan yaratıcılık dehasının başyapıtı” olarak, dünyanın başka hiçbir yerinde görülmeyen benzersiz özelliklere sahiptir.
Peru’nun kıyı çölünde bulunan arkeolojik alan, bir tepenin ufkunda kuzeyden güneye, 13 taş kuleden oluşan bir dizilim içeriyor.
On Üç Kule olarak bilinen bu dikkat çekici yapının dışında rasathanenin kalıntıları da bulunmaktadır. Ayrıca Müstahkem Tapınak adı verilen üç duvarlı bir tepe kompleksi ile Gözlemevi ve Yönetim Merkezi adı verilen iki yapı kompleksi içeriyor.
2.300 yıldan fazla bir süre önce tamamlanmış ve ortak çağın ilk yüzyılında terk edilmiş olan site, yüzyıllar boyunca gezginler için bir gizem olarak kalmıştır. Ancak 21. yüzyılın başında resmi kazılar başladığında, arkeologlar neye baktıklarını anladılar.
Çorak bir çöl manzarasına karşı ve güpegündüz, yaklaşık 300 metre genişliğinde olan tepedeki taş yapılar pek görünmüyor. Ama şafakta ve alacakaranlıkta başka bir hikaye ortaya çıkıyor. Güneş doğudan yükselirken, kulelerin sırtı boyunca bir ışık küresi beliriyor.
Yaz gündönümünde gün doğumu en sağdaki kulenin sağında ortaya çıkıyor. Kış gündönümünde ise gün doğumu en soldaki kulenin solundan çıkıyor.
Chankillo Kuleleri o kadar dikkatli bir şekilde yerleştirildi ki, bir izleyici sırtın altındaki belirli bir gözlem noktasında durduğunda, sadece gün doğumu veya gün batımına dayanarak yılın zamanını iki veya üç gün içinde tahmin edebilir.
Eylül ekinoksu, aşağıdaki resimde görüldüğü gibi Güneş’in altıncı ve yedinci kule arasında batmasıyla tanımlanır.
Güneş gözlemevini tasarlayan eski uygarlık neredeyse hiç bilinmiyor, ancak Amerika’daki en eski kültürlerden biri olabilir. Aslında bu kültür, astronomide mükemmel olan İnka kültüründen de 1000 yıldan daha eskidir.
Bu uygarlığa atfedilen Chankillo kalıntıları, Peru’nun Casma Nehri ile Sechin nehri arasındaki kıyı çölünde bulunduğundan, orijinal inşaatçılar şimdi Casma-Sechin kültürü olarak biliniyor.
İnkalara benzer şekilde, bu uygarlık muhtemelen Güneş’i bir tür tanrı olarak kabul etti. Her bir kuleye çıkan merdivenler sitenin bir zamanlar ritüeller için kullanıldığını güçlü bir şekilde gösteriyor.
Arkeolojik kazılara göre, gözlemevi muhtemelen MÖ 500 ile 200 yılları arasında inşa edilmiştir. Daha sonra, bir nedenden dolayı, bölge terk edildi ve kuleler bakıma muhtaç hale geldi. Arkeologlar, en parlak dönemlerinde yapıların sarı, koyu sarı veya beyaz sıvanmış ve grafiti veya parmak izleriyle boyanmış olabileceğini söylüyor.
Bununla birlikte, süslemeleri soyulup dağılsa bile, bu taş kulelerin kalıntıları hala yılın günlerini aslına uygun olarak kaydediyor. Eski takvimin doğruluğunu korumak için koruma çalışmaları devam ediyor.
2021’de Chankillo Arkeoastronomi Kompleksi, olağanüstü işçiliği ve eski toplumların dünya görüşüne ilişkin anlayışı nedeniyle UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne resmen katıldı.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Türkiye ve Peru’daki Megalitik Yapıların Mimarları Aynı Olabilir mi?
/Bilinmeyen Bir Kültür, Amerika’nın En Eski Gözlemevini İnşa Etti/