Bilim İnsanlarından Büyük Buluş: Tüm Organ Nakillerinde Erken Reddetmeyi Teşhis Eden Test
Bilim insanları, böbrek, karaciğer, akciğer ya da kalp fark etmeksizin nakledilen bir organın hastayı kabul edip etmediğini belirlemenin invazif olmayan bir yolunu buldu.
Biyolojik işlev bozukluğu belirteçleri ilk kez birden fazla nakledilen organ türünde eşleşti ve bu, tüm nakil senaryolarında erken reddi teşhis edebilecek bir kan testi olasılığına işaret ediyor – henüz mevcut olmayan bir araç.
Daha fazla araştırma yapılırsa, yeni tanımlanan biyobelirteçler, bağışıklık sorunları, yetersiz kan temini veya uyumsuz onarımlar dahil olmak üzere çeşitli organ reddi türlerini ayırt etmek için bile kullanılabilir.
Bir organ naklinin hayatta kalması organlar arasında farklılık gösterir; uzun vadeli başarı oranı akciğerler için yüzde 59, karaciğer için yüzde 80, böbrek için yüzde 82 ve kalp için yüzde 73’tür. Organ reddi ameliyattan sonra herhangi bir zamanda, hatta yıllar sonra bile ortaya çıkabilir ve hastalar için ömür boyu sürecek bir tehdit oluşturur.
Doktorlar genellikle söz konusu organın tam kapasiteyle çalışmadığına dair işaretler görüldüğünde nakil reddinden şüphelenir. Ancak bazen hastalar yetmezlik ortaya çıkmadan önce herhangi bir belirti yaşamayabilir ve invaziv bir biyopsi, neler olup bittiğini kesin olarak anlamanın tek yoludur.
Son yıllarda, hastanın kanında veya idrarında ameliyattan daha kolay erişilebilen organ reddi belirtileri olup olmadığı çeşitli çalışmalarla araştırılmıştır. Ancak tespit edilen potansiyel biyobelirteçler henüz klinik uygulamada kullanılmıyor ve tüm organ reddini değil, genellikle sadece bir türü öngörüyor.
Mevcut çalışma, bu boşluğu doldurmayı amaçlayan bir meta-analizdir. Sydney Üniversitesi’nden istatistikçi Harry Robertson liderliğindeki yazarlar, 40 böbrek, 5 akciğer, 5 karaciğer ve 4 kalp nakli çalışması dahil olmak üzere 54 veri setini analiz etti.
Bireysel hasta kan örneklerini biyopsileriyle karşılaştıran ekip, ret vakaları sırasında dört organın tamamında farklı şekilde ifade edilen 158 gen tespit etti. Bu, şans eseri beklenenden yaklaşık 20 kat daha yüksektir.
Robertson, “Bu keşif, tüm nakillerin başarı oranlarını artırmaya yönelik stratejiler geliştirmemize olanak tanıdığı için çok önemli,” diyor.
Bu ortak biyobelirteçlerden bazıları, beyaz kan hücrelerini uyaran proteinlerin, hücre ölümüne neden olan enzimlerin, hücreler üzerinde bulunan ve materyallerin içeri girip çıkmasına izin veren reseptörlerin ve bağışıklık tepkisinde rol oynayan kemik iliği hücrelerinin salgılanmasında rol oynuyor.
Robertson ve ekibi, bulgularının “birleştirici bir pan-organ moleküler markörü” gösterdiğini savunuyor. Yöntemleri, organa özgü olan ve şu anda klinik kullanım için modifiye edilen diğer modellerden “tutarlı bir şekilde daha iyi performans gösterdi.”
Bununla birlikte, Robertson ve ekibinin yönteminin pankreas, mide veya bağırsak nakilleri için geçerli olup olmadığı henüz belli değil.
Ekip, dünyanın dört bir yanındaki bilim insanlarının nakil reddinin olası biyobelirteçlerini diğer yöntemlerle karşılaştırmasına olanak tanıyan ve çok ihtiyaç duyulan standart bir değerlendirme sağlayan etkileşimli bir web sitesi hazırladı.
Robertson, “Bu atlas, nakil reddi olasılığını ortaya çıkmadan önce tahmin edebilen evrensel bir kan testi için bir prensip kanıtı geliştirilmesine yol açtı,” diyor ve ekliyor, “potansiyel olarak hassas tıpta yeni bir standart oluşturuyor ve dünya çapında nakil alıcıları için sonuçları iyileştiriyor.”
1989 yılından bu yana, organ nakillerinin en yaygın olanı olan böbrek nakillerinde 1 yıllık sağkalım oranı büyük ölçüde iyileşti, ancak uzun vadeli sağkalım oranları kıyaslandığında durakladı.
Sorunun bir kısmı, doktorların hala organ reddinin ilk günlerini güvenle ve kolayca değerlendirmek için bir yola sahip olmamalarıdır; ilaç müdahalesi, tam bir başarısızlık gerçekleşmeden ve başka bir nakil gerekmeden önce sorunları hafifletmeye yardımcı olabilir.
2023’te erken reddi tespit etmenin yollarını araştıran Northwestern Medicine nakil nefroloğu Lorenzo Gallon, “Hastalarımın çoğunun sürekli endişe duyduğunu fark ettim – vücutlarının nakledilen organlarını reddedip reddetmediğini bilmiyorlar,” dedi.
“Bir organ nakli için yıllarca beklemiş ve sonunda sevdikleri birinden ya da ölmüş bir donörden organ almış olabilirler. Sonra da hayatlarının geri kalanını bu organın sağlığı konusunda endişelenerek geçiriyorlar.”
Nakil reddini izlemek için güvenilir bir kan testi bu durumu daha iyi hale getirebilir.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Bilim İnsanlarından Büyük Buluş: Tüm Organ Nakillerinde Erken Reddetmeyi Teşhis Eden Test
Kanser Hastasına Sesini Geri Kazandıran İlk Tam Gırtlak Nakli
Kanser Hastasına Sesini Geri Kazandıran İlk Tam Gırtlak Nakli