Bilim İnsanları Yakın Yıldızlardan Elde Ettikleri Verileri Halka Açık Hale Getiriyor

MIT’in Astrofizik ve Uzay Araştırması Enstitüsü’ndeki Torres doktora üyesi Jennifer Burt “Dış gezegenlerin ucu bucağı yok gibi görünüyor” dedi ve ekledi “Orada bir ton gezegen var, yapılacak ise bir ton bilim.”

Araştırmacılar Güneş sistemimizin ötesinde gezegenler arayacak yeni insanları bulmak istiyorlar. Siz de onlardan biri olabilirsiniz.

MIT’i de içine alan ve Carnegie Institute for Science tarafından yönetilen bir ekip, öte gezegenlerin bulunabilmesinde kullanılmak üzere radyal hız (ışınsal hız) adı verilen bir teknikle yapılan en geniş gözlem koleksiyonunu yayınladı. Hawaii’de WM Keck Gözlemevi tarafından yirmi yılı aşkın süredir hazırlanan devasa veri kümesi, verileri işlemek için bir açık kaynaklı yazılım paketi ve çevrimiçi bir öğretici ile birlikte halka sunulacak.

Verileri kamuya açık ve kullanıcı dostu yapan bilim insanları, gözlemlerini düzenleyecek bir çerçeve çizmeyi umuyorlar. Bu çerçeve şimdilik, yakındaki yıldızların 1.600’ün üzerinde 61.000 ölçümünü kapsıyor.

Torrent’in Astrofizik Enstitüsü’nden Kavli Enstitüsü’nde görev yapan Torres Doktora Üyesi olan Jennifer Burt, “Bu inanılmaz bir katalog ve biz bu veri setinin üstesinden gelebilecek kadar yeterli bir kadroya sahip değiliz.” dedi. Burt aynı zamanda “Biz  verileri; başkalarının ilginç bir şeyler görebileceklerini düşünerek ve daha fazla topluluk odaklı bir fikir geliştirebilmek için erişime açıyoruz.” diye de ekledi.

Burt ve meslektaşları The Astronomical Journal’da yayınlanacak yeni bir veri kümesinin bazı ayrıntılarını bir makalede özetledi. Araştırmacılar, verileri inceledikten sonra, güneş sistemimize dördüncü en yakın yıldız olan ve bir yörünge halinde olan GJ 411 de dahil olmak üzere 100’ün üzerinde potasiyel dış gezegen tespit ettiler.

“Dış gezegenlerin ucu bucağı yok gibi görünüyor,” diyor Burt. “Orada bir ton gezegen var, yapılacak ise bir ton bilim.” dedi.

Yankılanan Yıldız Işığı

Yeni gözlemler, Keck Gözlemevi’nin Hawaii’deki Mauna Kea’daki 10 metrelik teleskop üzerine monte edilen bir alet olan Yüksek Çözünürlüklü Echelle Spektrometresi (HIRES) tarafından alındı. HIRES bir yıldızın gelen ışığını, renk bileşenleri gökkuşağına bölmek için tasarlanmıştır. Bilim insanları yıldız ışığının özelliklerini belirlemek için binlerce renk kanalının veya dalga boylarının kesin yoğunluğunu ölçebiliyorlar.

Bilim insanları, bir yıldızın radyal hızını -bir yıldızın kendi iç süreçleri sonucunda veya başka bir dış kuvvete tepki olarak verdiği çok küçük hareketleri- tahmin etmek için HIRES’in çıktısını kullanabileceklerini keşfetti.  Özellikle bir yıldız düzenli bir şekilde Dünya’ya doğru hareket ettiğinde yıldızın etrafında dönen bir dış gezegen varlığının sinyalini verebilir. Gezegenin yer çekimi, gezegenin yörüngesinden geçerken yıldızın hızını değiştirerek yıldızın üzerinde etki bırakır.

Burt, “HIRES, fazladan gezegen aramak için özel olarak tasarlanmadı. Amacı, soluk galaksilere ve kuazarlara (evrenin en uzak köşelerinde yüksek bir enerjiyle parlayan gökadalar) bakmaktı. Ancak, HIRES kurulduktan sonra ekibimiz HIRES’i etkili bir yabancı gezegen avcısı yapmak için bir teknik geliştirdi.”

Yirmi yıldır, bu bilim insanları HIRES’i dünyanın dört bir yanından yaklaşık 100 parsek (325 ışık yılı) uzaklıkta, 1.600’den fazla “komşu” yıldızına işaret ettiler. HIRES,  her biri 30 saniye ile 20 dakika arasında süren yaklaşık 61.000 gözlem kaydetti. Tüm bu veriler derlendiğinde; aracın veri setindeki herhangi bir yıldız üzerinde birkaç gün, yıl veya on yıllarca gözlem yapabileceği düşünülmektedir.

Burt, “Son zamanlarda bir yıldızın etrafında dönen altı gezegenli bir sistem keşfettik” dedi. “Genellikle üç – dört gezegenden fazla sistemleri tespit edemiyoruz ancak ev sahibi yıldızda 18 yılı aşkın bir sürede veri oluşturduğumuz için, bu sistemdeki altı gezegeni artık başarıyla haritalayabiliriz.” dedi.

Gökyüzünde daha fazla göz

Ekip, yeni erişilebilir veri kümesi içinde öte gezegenlerin olabileceğini ancak ek ölçümlerle, mevcut verilerin daha ayrıntılı bir şekilde analiz edilmesini gerektiren 100’den fazla yıldızın var olduğunu söyledi.

Bununla birlikte araştırmacılar, GJ 411’in etrafında, güneş sistemimizin dördüncü en yakın yıldızı olan ve güneşimizin yaklaşık yüzde 40’lık bir kütlesine sahip bir dış gezegenin varlığını doğruladılar. Gezegenin, son derece dar bir yörüngesi var ve 10 günden daha kısa bir sürede yıldızı çevreliyor. Burt, veri kümesine bakan ve kendi gözlemleriyle birleştiren diğer kişilerin benzer ilgi çekici adaylar bulabilmesinin iyi bir şans olduğunu söylüyor.

Burt, “Hemen hemen her yıldızın bir gezegene sahip olabileceğini fark etmek için, ‘Belki orada beş veya daha fazla başka gezegenimiz vardır’ diye düşündüğümüz günlerden başladık.” diyor.

HIRES önümüzdeki yıllarda, yakınlardaki yıldızların gözlemlerini kaydetmeye devam edecek. Ekip, bu gözlemlerle genel veri setini periyodik olarak güncellemeyi planlıyor.

“Bu veri kümesi yavaş yavaş büyüyecek, ilginizi çeken herhangi bir yıldızı arayıp bulabileceksiniz ve şimdiye kadar aldığımız tüm verileri indirebileceksiniz. Veri kümesi; tarih, ölçtüğümüz hız, ölçtüğümüz hızdaki hata ve o gözlem sırasında yıldızın aktivitesinin ölçümlerini kapsıyor.” dedi. “Günümüzde, Systemic gibi kamuya açık analiz yazılımlarına erişebilmek için verileri yüklemek ve onunla oynamak kolaydır.”

Burt, öte gezegenleri bulabilmenin gerçekten mümkün olduğunu söylüyor.

Burt, “Bu verileri halka açık hale getirmek, bu tür işleri yapmak isteyen herkes için, ister akademik isterse de genel gezegende gezginlerden daha heyecanlı birisi olduğunuz anlamına gelir.” diyor. “Çünkü gerçekten, kim gezegeni keşfetmek istemez ki?”

İleri okuma için:
Dergi referansı: Astrofizik Dergisi
Kaynak: Massachusetts Institute of Technology.
Bu hikaye MIT’nin araştırma, yenilik ve öğretimiyle ilgili haberleri içeren popüler bir site olan MIT News’un ( web.mit.edu/newsoffice/ ) nezdinde yayımlandı.

http://news.mit.edu/2017/dataset-nearby-stars-available-public-exoplanets-0213

Çeviri: Tuğba Aydın

 

50 Paylaşımlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Solve : *
28 + 16 =


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.