Bilim İnsanları Ultra İşlenmiş Gıdalar İçin ‘Tütün Benzeri’ Uyarılar Gerektiğini Konusunda Uyarıyor 

Bilim İnsanları Ultra

Bilim İnsanları Ultra İşlenmiş Gıdalar İçin ‘Tütün Benzeri’ Uyarılar Gerektiğini Konusunda Uyarıyor 

Bu terimi ortaya atan epidemiyoloğa göre ultra işlenmiş gıdalar sağlığa o kadar zararlı ki, tütün tarzı uyarılarla satılmaları gerekiyor.

São Paulo Üniversitesi’nde Beslenme ve Halk Sağlığı profesörü olan Carlos Monteiro Guardian’a verdiği demeçte, “UPF’ler [Ultra işlenmiş gıdalar], çoklu kronik hastalık riskini artırmaları bakımından sağlık için teşkil ettikleri riske rağmen, küresel diyetlerdeki paylarını ve hakimiyetlerini artırıyor” dedi.



“Bu gıdalar tüm dünyada daha sağlıklı ve daha az işlenmiş gıdaların yerini almakta ve aynı zamanda çeşitli zararlı özellikleri nedeniyle diyet kalitesinde bozulmaya neden olmaktadır” dedi. “Bu gıdalar hep birlikte obezite salgınına ve diyabet gibi diyetle ilgili diğer kronik hastalıklara yol açıyor.”

Bu hafta düzenlenen Uluslararası Obezite 2024 Kongresi’nde konuşan Monteiro, ultra işlenmiş gıdaların ya da UPF’lerin artık o kadar yaygın ve insan sağlığı üzerinde o kadar etkili olduğu uyarısında bulunarak, bu gıdaların satış ve tüketiminin büyük ölçüde kısıtlanması ve rahatsız edici gıda maddeleri için “sigara paketlerinde kullanılanlara benzer […] paket önü uyarılarının” getirilmesi gerektiğini söyledi.

Görünüşte bu fikir biraz sert olsa da mantıklı görünüyor. UPF’ler gerçekten de Batı’daki pek çok kişinin diyetini ele geçirmiş durumda; ABD ve İngiltere’de ortalama diyetin yarısından fazlası bu tür gıdalardan oluşuyor. Tuz, yağ ve şeker içeriği açısından eşleştirilmiş işlenmemiş diyetlerle karşılaştırıldıklarında bile bunları yiyenlerin ortalama kalori alımını artırırlar ve kalp hastalığı, çeşitli kanserler, diyabet riskinin artması dahil olmak üzere vücut üzerinde düzinelerce zararlı etkiyle ilişkilendirilmişlerdir ve hatta ruh sağlığınızı bile azaltabilirler.

Dolayısıyla Monteiro’nun UPF’lerin tütün ürünlerine benzer şekilde bir halk sağlığı tehlikesi olarak ele alınması gerektiği yönündeki argümanı haksız değildir. Monteiro, “Hem tütün hem de UPF’ler çok sayıda ciddi hastalığa ve erken ölümlere neden olmaktadır; her ikisi de çekici/bağımlılık yapan ürünleriyle elde ettikleri muazzam kârları agresif pazarlama stratejilerine ve düzenlemeye karşı lobi faaliyetlerine yatıran ulusötesi şirketler tarafından üretilmektedir; ve her ikisi de tasarım gereği patojeniktir (tehlikelidir),” diye belirtmiştir. “Yeniden formülasyon bir çözüm değildir.”

Ancak bazıları UPF’lerin yasaklanmasını veya kısıtlanmasını aşırı basitleştirici olarak nitelendiriyor. Bir kere, böyle bir hamleden etkilenecek gıda türleri sizi şaşırtabilir: kulağa dramatik gelse de, “ultra işlenmiş” terimi aslında sadece katkı maddeli birden fazla bileşen içeren gıdaları tanımlamaktadır – yani, evet, aklınızdaki fast-food hamburger yemeği sayılır, ancak bebek maması, meyveli yoğurt ve hatta mağazadan satın alınan ekmek de sayılır.

UPF’lerin tüketimi de büyük ölçüde yoksulluk içinde olanlara yöneliktir. “Aşırı işlenmiş gıdaların ve yüksek şekerli atıştırmalıkların tüketiminin artan obezite oranlarıyla ilişkili olduğunu zaten biliyoruz. Ayrıca sağlık ve beslenme konusunda sosyoekonomik eşitsizlikler olduğunu da biliyoruz,” diyen Londra Üniversitesi Gıda Politikası Merkezi Onursal Kıdemli Araştırma Görevlisi ve Leeds Eğitim Hastanesi NHS Trust Kıdemli Halk Sağlığı Görevlisi Paul Coleman, Kasım 2023’te bu konuya dikkat çekmiştir.

Bu ebeveynler için daha fazla etiketleme yararlı olmayacaktır: Coleman, “[UPF’lerin] çocuklarının sağlığı için kötü olduğunu biliyorlar” diyor – ancak “bu sağlıksız seçenekleri satın almaktan başka seçenekleri yok […] Sağlıksız atıştırmalıkların düşük maliyeti ve uzun raf ömrü, ebeveynlerin sağlıklı alışveriş yapmak istemelerine rağmen onları en mantıklı seçenek haline getiriyor.”

Aynı şekilde, Monteiro tütün ürünleriyle bir kıyaslama yaparken, diğer bilim insanları bu benzetmeyi reddetmektedir: Londra Metropolitan Üniversitesi’nde beslenme ve sağlık alanında okuyan Hilda Mulrooney The Guardian’a verdiği demeçte, “İkinci el bile olsa güvenli sigara diye bir şey yoktur, bu nedenle sağlık durumu çok açık olduğu için bunları yasaklamak nispeten basittir” dedi.

“Ancak yağ, şeker ve tuz da dahil olmak üzere bir dizi besin maddesine ihtiyacımız var ve bunların gıdalarda sadece tat, lezzet ve hedonik özellikler değil, yapısal, raf ömrü gibi birçok işlevi var” dedi. “Bazı gıda sınıflarını bunları azaltacak şekilde yeniden formüle etmek o kadar kolay değildir ve tütünle aynı şey değildir çünkü gıdaya ihtiyacımız vardır – sadece çoğumuzun tükettiği miktarlarda değil.”

Kaynak: https://www.iflscience.com

Derleyen: Figen Berber 

Dikkatinizi ve Hafızanızı Artırmak İçin Ne Yemelisiniz? Beyin İçin En İyi 5 Yiyecek

Bir yanıt yazın

Bu site, istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanıyor. Yorum verilerinizin nasıl işlendiği hakkında daha fazla bilgi edinin.

Çok Okunan Yazılar