Bilim İnsanları Endişeli: Yeni Bir Asit Yağmuru Türü Ortaya Çıktı
Bu asit bir kez ortama karıştığında onu ortamdan uzaklaştırmak neredeyse imkânsızdır…
Bilim insanları , her yere yağan, temizlenmesi neredeyse imkansız olan ve Dünya’daki tüm yaşamı tehdit edebilecek yeni bir asit yağmuru türü konusunda uyardı.
Bilim insanları ne diyor?
Kalıcı bir “sonsuza dek kimyasal” türü olan trifloroasetik asit (TFA), gezegenimizdeki her sağanak yağmurda ve kar yağışında, on yıllar öncesine göre çok daha yüksek konsantrasyonlarda bulunuyor.
Bilim camiası TFA’nın insan sağlığı ve çevre açısından ne anlama gelebileceğinden henüz emin değil, ancak bazı araştırmacılar kimyasalın varoluşsal bir tehdit oluşturabileceğini söyledi.
Norveç Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’nden kimyager Profesör Hans Peter Arp, BBC Science Focus’a yaptığı açıklamada, “TPA’nın, memeli embriyolarının gelişimi ve toprak solunumunun azalması gibi Dünya’daki hayati sistemik süreçleri bozabileceğine dair kanıtlar ortaya çıkıyor” dedi.
Son çalışma, TFA’yı küresel ısınma veya ozon tabakasının incelmesi gibi gezegensel bir tehlike olarak sınıflandırıyor. Arp, “Bunun uzun vadeli etkilerini bilmiyoruz,” diye devam etti. “Ancak uzun vadeli etkileri varsa, bunlar küresel ölçekte olacaktır çünkü TFA dünya çapında birikiyor. Etki gerçekleştiğinde ise, TFA doğal olarak parçalanmadığı ve herhangi bir giderme teknolojisi son derece pahalı olduğu ve yalnızca küçük miktarlarda kullanılabildiği için bu konuda bir şey yapmak için çok geç olacak.”
Arp, makalesinde TFA’nın ciddi bir tehdit haline gelmeden önce hızla birikmesini önlemek için acilen harekete geçilmesi gerektiğini savunuyor.
Isıtma ve soğutma sektöründe bu, TFA oluşturan gazların ortadan kaldırılması anlamına gelir. Bir diğer adım ise, parçalandığında TFA oluşturan pestisit ve ilaçların ortadan kaldırılmasıdır.
Bazı ülkeler şimdiden harekete geçti; Danimarka, çevre kirliliğine yol açtığı gerekçesiyle Temmuz 2025’te 23 pestisiti yasaklayarak bu konuda öncülük etti.
TFA, “sonsuza dek kimyasal” olarak adlandırılan, parçalanması çok zor olan ve daha çok perfloroalkil ve polifloroalkil bileşikleri (PFAS) olarak bilinen bir madde grubudur.
Tüm yaygın kimyasallar arasında TPA en küçüklerinden biridir. Soğutucu akışkanlar, aerosoller, böcek ilaçları, klima sistemleri, çöp sahaları ve atık su yoluyla çevreye girebilirler.
Küçük boyutu sayesinde TPA suda kolayca çözünür. Bu nedenle, yağmur suyunda, nehirlerde, göllerde, yeraltı sularında, okyanuslarda, yapraklarda, yiyeceklerde, kanda ve insan idrarında seviyeleri hızla artan en yaygın kimyasallardan biri haline gelmiştir.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Bilim İnsanları Endişeli: Yeni Bir Asit Yağmuru Türü Ortaya Çıktı
Kuraklık, Yaprakların Düşmesine Neden Olarak Erken Sonbaharı Tetikler